Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2026 15:24

Όταν η εργασιακή πίεση επιστρέφει μαζί μας στο σπίτι

Γράφτηκε από την

Γράφει ο Δρ Δημήτριος Χιώνης | Ψυχολόγος, MSc, PhD

Η εργάσιμη ημέρα τελειώνει, αλλά οι υποχρεώσεις συχνά συνεχίζουν να απασχολούν το μυαλό. Τι μπορούμε να αλλάξουμε, χωρίς να μετατρέψουμε την ανάπαυση σε ακόμη μία υποχρέωση;

Η δουλειά τελείωσε. Επιστρέφουμε στο σπίτι, ανοίγουμε την πόρτα, καθόμαστε με τους δικούς μας ανθρώπους. Κάποια στιγμή αντιλαμβανόμαστε ότι δεν ακούσαμε την τελευταία τους κουβέντα. Εξακολουθούμε να σκεφτόμαστε μια εκκρεμότητα, έναν δύσκολο πελάτη ή ένα μήνυμα που περιμένει απάντηση. Είμαστε παρόντες στον χώρο, αλλά μέρος της προσοχής μας παραμένει στην εργασία.

Το περιστατικό από μόνο του δεν αποδεικνύει ψυχολογικό πρόβλημα. Έπειτα από μια απαιτητική ημέρα, η επεξεργασία όσων συνέβησαν είναι αναμενόμενη. Το ερώτημα προκύπτει όταν η κατάσταση επαναλαμβάνεται, δυσκολεύει την ανάπαυση και περιορίζει τη συμμετοχή μας στην οικογενειακή ζωή.

Γιατί το μυαλό δυσκολεύεται να κλείσει τη δουλειά
Στην εργασιακή ψυχολογία χρησιμοποιούμε τον όρο «ψυχολογική αποσύνδεση» για την προσωρινή απομάκρυνση από τις απαιτήσεις και τις σκέψεις που σχετίζονται με την εργασία κατά τον προσωπικό χρόνο. Η έρευνα των Sonnentag και Fritz (2015) δείχνει ότι η υψηλή εργασιακή επιβάρυνση συνδέεται με δυσκολότερη αποσύνδεση, ενώ αυτή η δυσκολία σχετίζεται με αυξημένη καταπόνηση και χαμηλότερη ευεξία. Η μετα-ανάλυση των Wendsche και Lohmann-Haislah (2017) επιβεβαιώνει τη συνάφεια της αποσύνδεσης με την ευεξία.

Σκεφτείτε έναν εργαζόμενο που έφυγε από το γραφείο, αλλά πρέπει να παρακολουθεί μηνύματα μέχρι το βράδυ. Ή μια προϊσταμένη που κουβαλά στο σπίτι αποφάσεις χωρίς σαφή προθεσμία και χωρίς αρμόδιο να αναλάβει την επόμενη ενέργεια. Η ένταση δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των ωρών. Επηρεάζεται και από την αβεβαιότητα για το τι θεωρείται ολοκληρωμένο, επείγον ή αναμενόμενο.

Η τεχνολογία μπορεί να διευκολύνει την οργάνωση, αλλά μπορεί επίσης να συντηρεί την αίσθηση διαρκούς διαθεσιμότητας. Σε ημερολογιακή μελέτη εργαζομένων, οι Derks και συνεργάτες (2014) εξέτασαν τη σχέση της χρήσης επαγγελματικού smartphone με την αποσύνδεση και την εξάντληση. Το κρίσιμο εύρημα για την πράξη αφορά και τις οργανωσιακές προσδοκίες: τα όρια δεν καθορίζονται αποκλειστικά από την προσωπική θέληση του εργαζομένου.

Ποιο είναι το κόστος για τις σχέσεις

Η σύγκρουση εργασίας και οικογένειας έχει δύο κατευθύνσεις. Οι εργασιακές απαιτήσεις μπορούν να παρεμβαίνουν στην οικογενειακή ζωή, όπως και οι οικογενειακές υποχρεώσεις στην εργασία. Μετα-ανάλυση των Amstad και συνεργατών (2011) εντόπισε συσχετίσεις αυτών των μορφών σύγκρουσης με αποτελέσματα και στα δύο πεδία. Οι σχέσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι κάθε ένταση στο σπίτι προκαλείται από τη δουλειά. Μας υπενθυμίζουν όμως ότι ο προσωπικός και ο εργασιακός χρόνος δεν λειτουργούν ανεξάρτητα.

Το πρόβλημα γίνεται συχνά παρεξήγηση. Ο σύντροφος βλέπει αδιαφορία, ενώ ο εργαζόμενος βιώνει κόπωση ή επίμονη σκέψη. Το παιδί ζητά προσοχή ακριβώς τη στιγμή που ο γονέας προσπαθεί να ολοκληρώσει νοητικά την ημέρα του. Η εξήγηση βοηθά να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά. Δεν καταργεί όμως την ευθύνη να αναγνωρίσουμε την επίδρασή της στους άλλους και να αναζητήσουμε καλύτερο τρόπο διαχείρισης.

Τι μπορεί να αλλάξει στην πράξη

Μια πρώτη κίνηση είναι να κλείνουμε συνειδητά την εργασιακή ημέρα. Πριν φύγουμε, καταγράφουμε τι ολοκληρώθηκε, τι εκκρεμεί, ποιος έχει την επόμενη ενέργεια και πότε θα επανεξεταστεί. Δεν πρόκειται για τεχνική που εξαφανίζει το στρες. Μειώνει όμως την ανάγκη να προσπαθούμε ξανά και ξανά να θυμηθούμε όλες τις ανοιχτές υποθέσεις.

Έπειτα χρειάζεται μια ρεαλιστική μετάβαση. Για κάποιους είναι μια σύντομη διαδρομή χωρίς επαγγελματικές κλήσεις. Για άλλους είναι λίγα λεπτά πριν μπουν στο σπίτι, ώστε να αφήσουν το τηλέφωνο στην άκρη και να αναγνωρίσουν πώς αισθάνονται. Η αποσύνδεση, η χαλάρωση και η δυνατότητα επιλογής είναι διακριτές εμπειρίες ανάκαμψης (Sonnentag & Fritz, 2007). Η ανάπαυση δεν πρέπει να γίνει άλλο ένα αυστηρό πρόγραμμα που προκαλεί ενοχή όταν δεν τηρείται.

Στην οικογένεια βοηθά μια συγκεκριμένη, έντιμη συμφωνία: «Είμαι κουρασμένος και χρειάζομαι λίγο χρόνο. Σε είκοσι λεπτά θα μιλήσουμε χωρίς κινητό». Η συμφωνία αποκτά αξία μόνο όταν τηρείται. Το όριο δεν επιβάλλει σιωπή στους άλλους ούτε μεταφέρει αυτομάτως το βάρος της εργασίας στον σύντροφο. Ορίζει έναν μικρό, ελέγξιμο τρόπο επιστροφής στην κοινή ζωή.

Η προσωπική προσπάθεια έχει όριο. Ο εργοδότης οφείλει να εξετάζει φόρτο, προτεραιότητες, στελέχωση και τις πραγματικές απαιτήσεις διαθεσιμότητας. Τι είναι πράγματι επείγον; Ποιος αποφασίζει την κλιμάκωση; Ποιος αναπληρώνει κάποιον που απουσιάζει; Όταν κάθε μήνυμα βαφτίζεται επείγον, ακόμη και η καλοπροαίρετη συμβουλή «κλείσε το κινητό» γίνεται ανεφάρμοστη.


Το κριτήριο δεν είναι η τέλεια ηρεμία

Δεν θα γυρίζουμε κάθε ημέρα σπίτι ξεκούραστοι. Ούτε μπορούμε να απαιτούμε από τον εαυτό μας πλήρη νοητική αποσύνδεση με το πάτημα ενός διακόπτη. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε αν οι εκκρεμότητες περιορίζονται, αν ο προσωπικός χρόνος προστατεύεται περισσότερο και αν οι άνθρωποι γύρω μας έχουν πραγματικό χώρο στην προσοχή μας.

Την επόμενη φορά που θα ακούσουμε «με ακούς;», ίσως η καλύτερη απάντηση να μην είναι μια βιαστική διαβεβαίωση. Ας αναρωτηθούμε τι ακριβώς μάς κρατά ακόμη στη δουλειά, τι μπορούμε να αλλάξουμε εμείς και τι πρέπει να αλλάξει στην οργάνωσή της. Εκεί αρχίζει μια πιο δίκαιη αντιμετώπιση της εργασιακής πίεσης.


Βιβλιογραφία APA 7

- Amstad, F. T., Meier, L. L., Fasel, U., Elfering, A., & Semmer, N. K. (2011). A meta-analysis of work–family conflict and various outcomes with a special emphasis on cross-domain versus matching-domain relations. Journal of Occupational Health Psychology, 16(2), 151–169. https://doi.org/10.1037/a0022170
- Derks, D., van Mierlo, H., & Schmitz, E. B. (2014). A diary study on work-related smartphone use, psychological detachment and exhaustion: Examining the role of the perceived segmentation norm. Journal of Occupational Health Psychology, 19(1), 74–84. https://doi.org/10.1037/a0035076
- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire: Development and validation of a measure for assessing recuperation and unwinding from work. Journal of Occupational Health Psychology, 12(3), 204–221. https://doi.org/10.1037/1076-8998.12.3.204
- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2015). Recovery from job stress: The stressor-detachment model as an integrative framework. Journal of Organizational Behavior, 36(S1), S72–S103. https://doi.org/10.1002/job.1924
- Wendsche, J., & Lohmann-Haislah, A. (2017). A meta-analysis on antecedents and outcomes of detachment from work. Frontiers in Psychology, 7, Article 2072. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.02072
Έλεγχος: Οι τίτλοι, τα έτη, οι συγγραφείς και τα DOI διασταυρώθηκαν με εκδοτικές εγγραφές ή βιβλιογραφικές βάσεις.


-* Ο Δρ Δημήτριος Χιώνης είναι Στρατιωτικός Οργανωσιακός Ψυχολόγος, με MSc στον Ανθρώπινο Παράγοντα στην Αεροπορία και διδακτορική εξειδίκευση στην αντίληψη επικινδυνότητας και τη στρατηγική επικοινωνία. Ερευνά την εργασιακή συμπεριφορά, τη λήψη αποφάσεων και την ανθρώπινη απόδοση υπό πίεση.

Επαγγελματικοί σύνδεσμοι

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/dimitrios-chionis-psychologist/
Instagram: https://www.instagram.com/dimitris_chionis/
TikTok: https://www.tiktok.com/@drdimitrioschionis
YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCByhdF6nAt2KVXnL6lzPbRQ
Doctoranytime: https://www.doctoranytime.gr/d/Psychologos/xionis-dimitrios
Lulu: https://www.lulu.com/spotlight/dimitrios-chionis
Amazon: https://us.amazon.com/Dimitrios-Chionis/e/B0H1ZKXWWM