Η παρουσίαση, που διοργάνωσαν το βιβλιοπωλείο «Βιβλιόπολις» και οι εκδόσεις «Πατάκη», με την υποστήριξη του Δήμου Καλαμάτας, αποτέλεσε αφορμή για συζήτηση γύρω από την έμφυλη και την ενδοοικογενειακή βία, την πρόληψη, την προστασία των θυμάτων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η δημοσιογραφία προσεγγίζει τέτοιες υποθέσεις.
Στο βιβλίο περιλαμβάνονται πραγματικές υποθέσεις από διαφορετικές περιόδους και περιοχές της χώρας, από παλαιότερα εγκλήματα που αποκαλύπτουν τις αντιλήψεις της εποχής τους έως δολοφονίες γυναικών που απασχόλησαν έντονα την κοινή γνώμη τα τελευταία χρόνια. Ανάμεσα στα ονόματα που αναφέρονται είναι εκείνα της Καρολάιν, της Γαρυφαλλιάς, της Ελένης Τοπαλούδη και της Κυριακής. Πίσω από κάθε υπόθεση βρίσκονται ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν βίαια και οικογένειες που εξακολουθούν να βιώνουν τις συνέπειες της απώλειας.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν η Μαρία Αγγελή, πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Δήμου Καλαμάτας και δικηγόρος, οι δημοσιογράφοι Δέσποινα Ηλιοπούλου και Μαρία Τομαρά, καθώς και η Κωστούλα Χριστοπούλου, αστυνομικός υποδιευθυντής, επόπτρια και συντονίστρια για θέματα αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας στη Διεύθυνση Αστυνομίας Μεσσηνίας.
Κατά τις τοποθετήσεις τους επισημάνθηκε ότι οι γυναικοκτονίες δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συνδέονται με βαθύτερες κοινωνικές αντιλήψεις. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις πατριαρχικές νοοτροπίες, στην αντίληψη της γυναίκας ως κτήματος, αλλά και σε συμπεριφορές ελέγχου, ζήλιας και επιβολής, οι οποίες συχνά υποτιμώνται ή αντιμετωπίζονται ως ιδιωτικές υποθέσεις. Τονίστηκε, παράλληλα, ότι η πρόληψη προϋποθέτει την αναγνώριση των πρώτων ενδείξεων κακοποιητικής συμπεριφοράς και την έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας.
Στη διάρκεια της παρουσίασης αναδείχθηκε και η διαχρονική διάσταση του φαινομένου. Ορισμένες από τις υποθέσεις του βιβλίου αφορούν εποχές κατά τις οποίες γυναίκες δολοφονήθηκαν για λόγους που σήμερα προκαλούν αποτροπιασμό, όπως επειδή έφερναν στον κόσμο κορίτσια ή επειδή δεν είχαν έτοιμο το φαγητό. Τα περιστατικά αυτά αποτυπώνουν το βάθος των αντιλήψεων περί ανδρικής κυριαρχίας και γυναικείας υποταγής, οι οποίες εξακολουθούν να επηρεάζουν την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας.
Στα μέτρα που εφαρμόζει η Ελληνική Αστυνομία για την προστασία των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας αναφέρθηκε η Κωστούλα Χριστοπούλου. Όπως ανέφερε, ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται είναι το «κουμπί πανικού» (panic button), μια ψηφιακή εφαρμογή που εγκαθίσταται στο κινητό τηλέφωνο του θύματος. Με το πάτημα ενός κουμπιού αποστέλλεται σήμα στο επιχειρησιακό κέντρο της Άμεσης Δράσης, μαζί με το γεωγραφικό στίγμα της γυναίκας, ώστε να κινητοποιηθούν άμεσα αστυνομικές δυνάμεις.
Παράλληλα, λειτουργούν στη χώρα τουλάχιστον 120 ασφαλείς χώροι βραχυχρόνιας φιλοξενίας (safe houses), ενώ στη Μεσσηνία υπάρχουν δύο τέτοιοι χώροι. Σε αυτούς μπορούν να μεταφερθούν γυναίκες που κινδυνεύουν, ακόμη και μαζί με τα παιδιά τους, με την τοποθεσία τους να παραμένει απόρρητη για λόγους ασφαλείας. Η αστυνομικός αναφέρθηκε επίσης στα ειδικά γραφεία αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας που λειτουργούν στις αστυνομικές διευθύνσεις και στελεχώνονται από εκπαιδευμένο προσωπικό.
Στο ίδιο πλαίσιο έγινε αναφορά και στο Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών του Δήμου Καλαμάτας, το οποίο παρέχει υποστήριξη σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν περιστατικά βίας. Η ενημέρωση για τις διαθέσιμες δομές και τα μέσα προστασίας αναδείχθηκε ως σημαντικό βήμα, προκειμένου οι γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο να γνωρίζουν πού μπορούν να απευθυνθούν και να αναζητήσουν βοήθεια.
Στη συζήτηση τέθηκε και ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης στην κάλυψη των εγκλημάτων κατά των γυναικών. Ο τρόπος παρουσίασης μιας υπόθεσης, η γλώσσα που χρησιμοποιείται και ο σεβασμός προς τα θύματα και τις οικογένειές τους αποτελούν κρίσιμα ζητήματα. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Πάνος Σόμπολος υπογράμμισε ότι η επίδραση μιας είδησης εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται, επισημαίνοντας την ανάγκη οι δημοσιογράφοι να αποφεύγουν την εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου και να αντιμετωπίζουν με σεβασμό τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από κάθε τραγωδία.
Ο συγγραφέας αναφέρθηκε, επίσης, στο κοινωνικό προφίλ των δραστών, εξηγώντας ότι οι υποθέσεις που περιλαμβάνονται στο βιβλίο αφορούν διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες και ότι δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα στην οποία μπορούν να ενταχθούν όσοι διαπράττουν τέτοια εγκλήματα. Μιλώντας για την αντιμετώπιση της κακοποιητικής συμπεριφοράς, υποστήριξε ότι μια γυναίκα δεν πρέπει να περιμένει πως ένας κακοποιητικός σύντροφος θα αλλάξει. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια με τη δημιουργία ειδικών αστυνομικών γραφείων και συμβουλευτικών δομών, επισημαίνοντας ότι παλαιότερα αντίστοιχες υπηρεσίες δεν υπήρχαν.
Στο τέλος της εκδήλωσης, οι ερωτήσεις του κοινού έφεραν στο προσκήνιο το ζήτημα της θεσμικής αναγνώρισης του όρου «γυναικοκτονία», καθώς και την ανάγκη αντιμετώπισης των κοινωνικών αντιλήψεων που συντηρούν την έμφυλη βία.
Η συζήτηση ανέδειξε ότι η καταγραφή των εγκλημάτων και η ανάδειξη των επιμέρους υποθέσεων δεν αρκούν από μόνες τους. Απαιτούνται ενημέρωση, έγκαιρη παρέμβαση και ουσιαστική στήριξη των γυναικών που βρίσκονται αντιμέτωπες με τη βία.
