Πολλές οι εκλογικές αναμετρήσεις για τα δημοτικά πράγματα στην Καλαμάτα στα 52 χρόνια από τη μεταπολίτευση. Ολες έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά, αλλά η πιο δύσκολη πολιτικά και και κοινωνικά ήταν αυτή που έγινε ακριβώς πριν από 40 χρόνια. Ο πρώτος γύρος των εκλογών είχε προγραμματιστεί ακριβώς σαν σήμερα: Στις 12 Οκτωβρίου 1986. Και ενώ για την υπόλοιπη Ελλάδα ήταν όλα φυσιολογικά. Στην Καλαμάτα τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά: Μόλις πλησιάζει να κλείσει μήνας από τους καταστροφικούς σεισμούς, η πόλη ήταν «ισοπεδωμένη» σε πολλά επίπεδα και η κοινωνία σε απόγνωση. Από εδώ πήγαζε και το «ξεχωριστό» αυτών των εκλογών.
*
Η προεκλογική περίοδος είχε ξεκινήσει ουσιαστικά ένα χρόνο νωρίτερα. Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές του 1985 με λίστα για απόλυτα ελεγχόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και η πολιτική σκληρής λιτότητας που εφάρμοσε η νέα κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, άλλαξε ριζικά το τοπίο στην τοπική αυτοδιοίκηση. Πολιτικά το «ΠΑΣΟΚ και άλλες δημοκρατικές δυνάμεις» που διαλαλούσε η ΕΡΤ είχε πάει περίπατο, ενώ η συνταγή της λιτότητας είχε σοβαρές επιπτώσεις στην τοπική αυτοδιοίκηση. Στις νέες συνθήκες που δημιουργήθηκαν το ΚΚΕ χάραξε τη στρατηγική της ολοκληρωτικής αυτονόμησης από το ΠΑΣΟΚ (και) στις δημοτικές εκλογές. Και προώθησε τη λογική της «αριστερής συμπαράταξης» που αποτέλεσε το πρώτο βήμα για το σχηματισμό του «Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου» τρία χρόνια αργότερα.
*
Αυτή η καινούργια κατάσταση τροποποιούσε ριζικά τα πράγματα στο Δήμο της Καλαμάτας. Ο συνδυασμός «Αλλαγή» του οποίου ηγήθηκε ο Σταύρος Μπένος είχε περάσει «προεκλογικές δοκιμασίες» και το 1978 και το 1982 για διαφορετικούς, αλλά πάντα προγραμματικούς ρόλους. Και τις δύο φορές το ΚΚΕ διέθετε μια ισχυρότατη δημοτική ομάδα που πρωταγωνιστούσε στο δημοτικό έργο από διάφορες θέσεις. Από το 1985 όμως οι διαφορές διευρύνθηκαν και εκδηλώθηκαν συγκρούσεις που προδίκαζαν και την οριστική ρήξη στις γραμμές της δημοτικής πλειοψηφίας. Η επιβολή του τέλους 80% από την ΔΕΥΑΚ και η άρνηση διεκδίκησης τροποποιήσεων στον ιδρυτικό νόμο, οι αυξήσεις στα δημοτικά τέλη (που δεν πέρασαν παρά την αναπομπή του θέματος από το Νομάρχη), η άρνηση να γίνουν διεκδικήσεις οι προτάσεις για το νέο σχέδιο πόλης (χρηματόδοτηση, εισφορές σε χρήμα κλπ.), αποτέλεσαν και το έδαφος της προεκλογικής αντιπαράθεσης που εξελίχθηκε αργότερα.
*
Το Φεβρουάριο του 1986 το ΚΚΕ προχώρησε σε εξειδίκευση της απόφασης για τις δημοτικές εκλογές με τη συγκρότηση πλατειών αριστερών δημοτικών συσπειρώσεων. Στην Καλαμάτα δημιουργήθηκε μετά από λίγο καιρό η Δημοτική Αγωνιστική Ενότητα, της οποίας είχα την τιμή να επιλεγώ επικεφαλής. Σε αυτή συμμετείχαν το ΚΚΕ και η «Αριστερή Συσπείρωση». Μια ομάδα πρώην μελών και στελεχών του ΠΑΣΟΚ που είχαν κατέβει στις εκλογές του 1982 με το συνδυασμό «Δημοκρατική Κίνηση» και επικεφαλής τον Κώστα Μακρή (συγκέντρωσε το 3,20% και για λίγες ψήφους δεν εξέλεξε δημοτικό σύμβουλο) και άλλα στελέχη (όπως ο Στ. Βενιός που ήταν δημοτικός σύμβουλος με την «Αλλαγή»).
*
Η κίνηση (ΔΑΕ) πήρε πλήθος από πρωτοβουλίες και οργάνωσε περιοδείες, συγκεντρώσεις και συζητήσεις τόσο στις γειτονιές, όσο και στο κέντρο της πόλης. Και καθώς πλέον «πατούσε» καλά στην πόλη και προχωρούσαν οι εσωτερικές διαδικασίες, στα μέσα Ιουλίου ανακοινώθηκε η δική μου υποψηφιότητα για το αξίωμα του δημάρχου και οι πρωτοβουλίες πολλαπλασιάστηκαν. Ολη αυτή η πορεία ασφαλώς είχε στο «μενού» της και αντιπαραθέσεις, τόσο με τον Δήμαρχο Σταύρο Μπένο όσο και με τα στελέχη της δημοτικής αρχής που τον ακολουθούσαν (ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ εσ. και ανεξάρτητοι). Στο χώρο της Νέας Δημοκρατίας υπήρχαν διεκδικητές και διαμάχες για το πρόσωπο που θα έπαιρνε το χρίσμα, το οποίο τελικά δόθηκε στον αείμνηστο Παναγή Κουμάντο μέσα στο καλοκαίρι. Ο οποίος ηγήθηκε του συνδυασμού «Ωρα του δημότη» με τον οποίο εξελέγη δυό φορές δήμαρχος αργότερα, το 1990 και το 1998. Παράλληλα εκδηλώθηκε και η κίνηση «Νέοι άνθρωποι – νέοι αγώνες» με επικεφαλής το Στάθη Λευθεριώτη. Και στην αφετηρία τον Αύγουστο βρίσκονταν πλέον τέσσερεις συνδυασμοί.
*
Η φύση όμως έφερε τα πάνω κάτω καθώς με βίαιο τρόπο ο Εγκέλαδος επιτέθηκε στην πόλη και τους ανθρώπους της, με ισχυρότατους σεισμούς στις 13 και 15 Σεπτεμβρίου. Η πόλη σκόρπισε, ο φόβος φώλιασε, η αγωνία χτύπησε ταβάνι και οι κάτοικοι προσπαθούσαν να συνειδητοποιήσουν τη νέα κατάσταση και να πάρουν αποφάσεις για το μέλλον της. Σε αυτές τις περιπτώσεις όλα ρυθμίζονται από εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις. Και παρά τις προτάσεις για αναβολή των εκλογών μέχρι να μπει σε ένα ρυθμό η ανασυγκρότησης της ζωής των κατοίκων, μπήκαμε σε προεκλογική – μετασεισμική περίοδο καθώς απορρίφθηκε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ο κόσμος σε σκηνές και σε καταυλισμούς, η πόλη άλλαζε δομή, οι άνθρωποι είχαν πλέον νέες ανάγκες και οι τρόποι επικοινωνίας άλλαξαν ριζικά. Η κεντρική και τοπική εξουσία ήταν σε διαρκή αλληλεπίδραση με τους κατοίκους μέσα από ένα πλήθος μηχανισμών αλλά και του ραδιοφώνου που εγκαταστάθηκε στην πόλη. Οι υπόλοιποι θα έπρεπε να προσαρμόσουν τις κλασικές μεθόδους στις νέες συνθήκες, με την απαιτούμενη διακριτικότητα – όσοι την είχαν – για να μιλήσεις με ανθρώπους που ένιωθαν (και εν πολλοίς ήταν) κατεστραμμένα και πολλούς που έχασαν ανθρώπους, συγγενείς και φίλους σε βαθύ πένθος. Η προεκλογική μάχη επικεντρωμένη στη διαχείριση της όποιας βοήθειας, στα μέτρα που εξαγγέλονταν και αυτά που απαιτούνταν, δινόταν από καταυλισμό σε καταυλισμό. Κάποια φυλλάδια και λίγες προγραμματικές τοποθετήσεις από πληρωμένες ανακοινώσεις στην μοναδική καλαματιανή εφημερίδα που κυκλοφορούσε, τα «Καλαματιανά Νέα», που εκδιδόταν στις εγκαταστάσεις του «Θάρρους» από όλους τους συντελεστές των τοπικών εφημερίδων. Και στο τέλος δόθηκε σε όλους ένα μισάωρο στο κρατικό τοπικό ραδιόφωνο για να βγάλουμε τα προεκλογικά διαγγέλματα. Φυσικά και δεν έγιναν προεκλογικές συγκεντρώσεις στον πρώτο γύρο.
*
Τα αποτελέσματα στον πρώτο γύρο έστειλαν την αναμέτρηση για την εκλογή δημάρχου στο δεύτερο γύρο: «Αλλαγή» (Μπένος) 45,56%, «Ωρα του Δημότη» (Κουμάντος) 38,67%, ΔΑΕ (Μπιτσάνης) 12,96%, «Νέοι Ανθρωποι – Νέοι Αγώνες» (Λευθεριώτης) 2,81%. Στο δεύτερο γύρο και χωρίς ανακοίνωση, το ΚΚΕ εν μέσω εσωκομματικών αντιδράσεων υποστήριξε την εκλογή Μπένου (σε αντίθεση και με την «Αριστερή Συσπείρωση» που είπε «όχι») και ο Λευθεριώτης την εκλογή Κουμάντου. Το τελικό αποτέλεσμα έδωσε 54,1% (11.107 ψήφοι) στο συνδυασμό Μπένου και 45,9% (9.428 ψήφοι) στο συνδυασμό Κουμάντου.
*
Με βάση τα αποτελέσματα το 25μελές «μετασεισμικό» δημοτικό συμβούλιο είχε 15 συμβούλους από την «Αλλαγή» (Κατσιλιέρης Πέτρος, Πασχάλης Γεώργιος, Νταγιόπουλος Γεώργιος, Μπαστακός Παναγιώτης, Κουτσούλης Γεώργιος, Μαλαπάνης Χρήστος, Ζούπας Νικόλαος, Κάρβελης Χαράλαμπος, Μαυρέας Ιωάννης, Γκραίκης Παύλος, Χριστόπουλος Χρήστος, Γαζούλης Ιωάννης, Αντωνόπουλος Γεώργιος, Σκλήκας Ανδρέας, Κυριακόπουλος Γεώργιος). Από την «Ωρα του Δημότη» 8 συμβούλους (Κουμάντος Παναγής, Κουτουμάνος Κωνσταντίνος, Καντής Σόλωνας, Αθανασόπουλος Κωνσταντίνος, Χελάς Νικόλαος, Μούτογλης Βασίλειος, Κατσουλάκος Αργύρης, Μητσέας Λάμπρος). Και από την ΔΑΕ εκλέχτηκαν 2 σύμβουλοι (Μπιτσάνης Ηλίας, Ορφανός Τάσος).
*
Η προεκλογική ένταση υποχώρησε αισθητά μετά τις εκλογές και με σοβαρές προσπάθειες και αναγκαίους συμβιβασμούς διαμορφώθηκε ένα κλίμα ευρείας συμφωνίας για την ανασυγκρότηση της πόλης. Η οποία προχώρησε μέσα από έναν σχέδιο που εκπονήθηκε από το δήμο και τους συνεργάτες του αλλά με τις μεγάλες κινητοποιήσεις των πολιτών από τη Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα (με τη συμμετοχή και του δήμου σε ορισμένες από αυτές).
