Η αντιπλημμυρική προστασία της Καλαμάτας και πάλι στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης, με αφορμή τα 10 χρόνια από τις καταστροφικές πλημμύρες του 2016. «Ανοχύρωτη πόλη» με τη δημοτική αρχή σε πλήρη αδράνεια περιμένοντας να «ωριμάσει» κάτι, αν και όταν… έρθει η σειρά του. Για το επίμαχο θέμα βεβαίως των αντιπλημμυρικών του Νέδοντα και της δυτικής πόλης, η έκφραση «άρρητα ρήματα κουκιά μαγερεμένα» θα πρέπει να θεωρηθεί «επιεικής» για τις τοποθετήσεις των αρχόντων. Απόλυτη αδράνεια στα 10 χρόνια από τις καταστροφικές πλημμύρες.
Να ξεκινήσουμε λοιπόν από το «άλφα»: Το ελάχιστο που θα έπρεπε να κάνει η δημοτική αρχή μετά το Σεπτέμβρη του 2016 θα ήταν η οριοθέτηση των ρεμάτων Ελαφογκρέμι και Λαγκάδα που έπνιξαν την πόλη. Η οριοθέτηση έχει τεράστια σημασία γιατί αποτελεί την αφετηρία για τη μελέτη του προβλήματος της πλημμύρας και τους τρόπους αντιμετώπισης. Για να το πούμε απλά: Επειδή τα ρέματα αντιμετωπίζουν την «επιδρομή» των ανθρώπων, ρώτησα την τεχνητή νοημοσύνη να μου απαντήσει αν η οριοθέτηση των ρεμάτων είναι υποχρεωτική για τις πολεοδομικές επεμβάσεις. Δεν είμαι τεχνικός, δεν είμαι «παράγοντας» με υπηρεσία για να απαντά για μένα, η προσφυγή στην τεχνητή νοημοσύνη είναι μια λύση. Και ιδού η απάντηση:
«Η εκπόνηση και έγκριση ενός πολεοδομικού σχεδίου (π. χ. ρυμοτομικό σχέδιο εφαρμογής, ένταξη ή επέκταση σχεδίου πόλης) προϋποθέτει υποχρεωτικά την προηγούμενη ή παράλληλη οριοθέτηση των ρεμάτων που βρίσκονται εντός της υπό μελέτη περιοχής.
Σύμφωνα με τη σταθερή νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, ισχύουν τα εξής βασικά σημεία:
1. Γιατί είναι υποχρεωτική η οριοθέτηση;
Προστασία του οικοσυστήματος: Τα ρέματα αντιμετωπίζονται ως προστατευόμενα φυσικά οικοσυστήματα και υδρογεωλογικά στοιχεία. Η πολεοδόμηση δεν επιτρέπεται να αλλοιώσει τη φυσική τους λειτουργία.
Αντιπλημμυρική θωράκιση: Ο καθορισμός των οριογραμμών (με βάση κατάλληλες υδραυλικές και υδρολογικές μελέτες) είναι απαραίτητος γι ανα γνωρίζει η διοίκηση τις ζώνες πλημμύρας και να μην κινδυνέψουν μελλοντικές κατασκευές.
Καθορισμός ζωνών προστασίας: Μέσω της οριοθέτησης καθορίζονται οι γραμμές πέρα από τις οποίες επιτρέπεται η δόμηση, ενώ ορίζονταο υποχρεωτικά και ειδικές ζώνες προστασίας γύρω από το ρέμα.
2. Πότε απαιτείται και πότε εξαιρείται;
Κανόνας: Οποιαδήποτε ένταξη περιοχής σε σχέδιο πόλης ή τροποποίηση πολεοδομικού σχεδίου που επηρεάζει ή περιλαμβάνει υδατόρεμα απαιτεί εγκεκριμένο φάκελο οριοθέτησης.
Εξαιρέσεις: Η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις από την υποχρέωσης οριοθέτησης μόνο για πολύ μικρά ρέματα (μικρά υδατορέματα με περιορισμένη λεκάνη απορροής για εντός σχεδίου περιοχές), εφόσον αυτά δεν παρουσιάζουν πλημμυρικό κίνδυνο και δεν έχουν καθοριστεί ως προστατευόμενα.
3. Πως επηρεάζει τη δόμηση;
Αν το ρέμα δεν έχει οριοθετηθεί απαγορεύεται η έκδοση οικοδομικών αδειών και η ανέγερση οποιασδήποτε κατασκευλης πλησίον του. Μετά την οριοθέτηση, η δόμηση επιτρέπεται μόνον εκτός των καθορισμένων οριογραμμών και σε συγκεκριμένες αποστάσεις ασφαλείας (π. χ. κατώτατο όριο 10 μέτρων για εντός σχεδίου περιοχές)».
Αυτό που καταλαβαίνω ότι είναι ότι δεν μπορεί να υπάρχει σχέδιο και δεν μπορεί κανένας να χτίσει κοντά σε ρέμα εφόσον αυτό δεν έχει οριοθετηθεί. Ως εκ τούτου καλείται η δημοτική αρχή να απαντήσει για ποιο λόγο δεν έχει οριοθετήσει τα ρέματα εκεί που υπάρχει σχέδιο ώστε να γνωρίζει που υπάρχει ρέμα, τι έχει χτιστεί πάνω στο ρέμα, τι απαγορεύεται να χτιστεί και που θα πάνε τα νερά της βροχής ακόμη και αν αυτή είναι η συνήθης. Η διαδρομή και το εύρος του ρέματος θα δείξει όχι μόνον που βρίσκεται θεωρητικά, αλλά και το τι πρέπει να γίνει, που μπορεί να γίνει και πως μπορεί να γίνει. Κανένα ρέμα δεν έχει οριοθετηθεί, σε κανένα ρέμα δεν υπάρχει σαφής αντίληψη για την παροχετευτικότητα, για κανένα ρέμα δεν υπάρχει μελέτη βελτίωσης της σημερινής κατάστασης και τρόποι αντιμετώπισης πλημμυρικών φαινομένων. Καθαρισμοί, διαπλατύνσεις, εκβαθύνσεις, λίμνες ηρεμίας και μικρά φράγματα (όπου αυτά μπορεί να γίνουν). Αφού γίνουν όλα αυτά και εφ’ όσον δεν επαρκούν, εξετάζεται το ζήτημα της μεταφοράς των ποσοτήτων που δεν μπορούν να απομακρυνθούν από το μισοκαταστραμμένο φυσικό αποδέκτη, σε άλλον μεγαλύτερο όπως είναι ο Νέδοντας. Εκείνο που θα έπρεπε να αποκλειστεί για πολλούς λόγους, είναι το στραγγαλισμός των ρεμάτων και η συνολική εκτροπή τους.
Αυτή θα έπρεπε να είναι η σκέψη της δημοτικής αρχής και αυτών που ανέλαβαν να μελετήσουν την αντιπλημμυρική προστασία προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση του Νέδοντα από τα νερά των ρεμάτων. Και φυσικά με δεδομένα τα μεγάλα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στο Νέδοντα, η συντήρηση των παλιών φραγμάτων ανάσχεσης και η κατασκευή νέων θα έδιναν τη λύση που χρειάζεται η πόλη. Αυτή η λύση προτάθηκε από πολλές πλευρές, από τις μειοψηφίες αλλά και από την επιστημονική μελέτη που ανατέθηκε στον καθηγητή του ΕΜΠ Δ. Κουτσογιάννη. Ο συνδυασμός λοιπόν της οργανωμένης παρέμβασης στα ρέματα, της εκτροπής του πλεονάζοντος νερού στο Νέδοντα και η κατασκευή έργων ορεινής υδρονομίας (φράγματα κλπ.) ήταν η απάντηση στο φαραωνικό έργο που επιζητούσε να επιβάλει ο «Μορέας». Ο οποίος έκανε «δωρεάν» τη μελέτη για να του… ανατεθεί το έργο. Και φυσικά προέκυψε μια μελέτη στα μέτρα αυτής της ανάθεσης αφού το έργο παρουσιάστηκε ως «συμπληρωματικό» αντιπλημμυρικό του αυτοκινητοδρόμου, κάτι που δεν μπορούσε να γίνει αν προκρινόταν η λύση των φραγμάτων και εν γένει έργων ορεινής υδρονομίας. Το χαρακτηριστικό είναι ότι ο «Μορέας» δεν παρουσίασε καμία εναλλακτική λύση, κανένα σενάριο που μελέτησε και απέρριψε για την αντιπλημμυρική προστασία.
Ο δήμαρχος αντί να αναλογιστεί τις ευθύνες που απορρέουν από το αξίωμά του, με κάθε ευκαιρία προσπαθεί να φορτώσει στην αντιπολίτευση το γεγονός ότι δεν έγινε το αντιπλημμυρικό. Αγνόησε τις προτάσεις που κατατέθηκαν, αγνόησε τη γνωμοδότηση του καθηγητή Κουτσογιάννη, πήρε αγκαλιά το «Μορέα» αφού αυτό ήθελε η κυβέρνηση, αλλά η κυβέρνηση τον άδειασε. Για να δούμε την αλληλουχία των γεγονότων: Τόσο η δημοτική αρχή όσο και διάφοροι «κεκράχτες» σε υψηλούς τόνους «διερρήγνυαν τα ιμάτιά τους» για την αναγκαιότητα του έργου και κατήγγειλαν την μειοψηφία για… καθυστέρηση επειδή πήγε πίσω κάτι ημέρες η συζήτηση στο δημοτικό και περιφερειακό συμβούλιο. Η μελέτη απορρίφθηκε από το δημοτικό συμβούλιο στις 8 Ιουλίου 2022 και από το περιφερειακό συμβούλιο στις 17 Οκτωβρίου 2022. Οι αποφάσεις των οργάνων όμως είναι συμβουλευτικές και εφόσον η κυβέρνηση δεν δεσμεύεται, την άλλη ημέρα ο υπουργός μπορούσε να υπογράψει απόφαση για να εγκριθεί η μελέτη. Υπογράφηκε ένα χρόνο μετά, στις 20 Οκτωβρίου 2023 και οι φωνασκούντες παράγοντες για την καθυστέρηση λίγων ημερών στις συνεδριάσεις των οργάνων, κατά την κοινή «έκαναν την πάπια». Πέρασαν ήδη τρία χρόνια από τότε που εγκρίθηκε η μελέτη και δεν έχει γίνει τίποτε αλλά συνεχίζουν επί το λόγιον «να ποιούνται την νήσσαν». Και ζητάνε από πάνω τα ρέστα αντί να έχουν ξεσηκώσει τον κόσμο εναντίον της κυβέρνησης που δεν υλοποιεί το έργο το οποίο κατά τη γνώμη τους θα… σώσει την πόλη.
Δεν το κάνουν φυσικά γιατί δεν μπορούν να εναντιωθούν στα πολιτικά αφεντικά τους και να θίξουν την κυβέρνηση. Δεν το κάνουν όμως και για έναν ακόμη σημαντικό λόγο: Γιατί γνωρίζουν πολύ καλά ότι η εφαρμογή της μελέτης του «Μορέα» θα ανατινάξει τις λειτουργίες της πόλης για τρία τουλάχιστον χρόνια όσο θα διαρκούν τα έργα. Θα διαλύσει την οικονομία της και τους μύθους που έχουν χτίσει καθώς κυκλοφοριακό και στάθμευση έχουν πλέον φτάσει στο απροχώρητο. Εδώ αγανακτούν οι πολίτες και τις ημέρες πλέον που δεν υπάρχει έντονη τουριστική πίεση, σκεφθείτε τι έχει να γίνει αν κατεδαφιστούν τα πάρκινγκ και καταληφθούν Αρτέμιδος και Νέδοντος από βαρέα οχήματα και φορτηγά μεταφοράς τεραστίων ποσοτήτων μπάζων σε εποχές… καλοκαιρίας, δεν μπαίνει κανένας φθινόπωρο και χειμώνα στην κοίτη του ποταμού για να κάνει έργα. Ασε που μπορεί να γίνει και του… μετροπόντικα και της Κυψέλης με μεγάλες εκβαθύνσεις σε περιοχές με χαλαρά εδάφη.
Αυτά για να τελειώνουμε με τους μύθους, την αλαζονεία, την τοξικότητα και την παραπληροφόρηση των «αρχόντων». Εργα ορεινής υδρονομίας, οριοθέτηση και έργα αύξησης παροχετευτικότητας των ρεμάτων, εκτροπή της περίσσειας στο Νέδοντα και «εσωτερικά έργα» διευθετήσεων σε αυτόν χωρίς να καταστραφεί η υπάρχουσα υποδομή. Γιατί δεν θέλουν αυτό το έργο που προτάθηκε πριν από 4 χρόνια από τις μειοψηφίες και την πλειοψηφία των θεσμικών οργάνων, οι άρχοντες που καίγονται για τη μελέτη του «Μορέα»; Ας αναρωτηθούν και ας ψάξουν απαντήσεις οι καλαματιανοί, η δημοτική αρχή ποτέ δεν θα απαντήσει.
