Ζωγράφου  06/11/2026

Ό,τι διαβάσετε παρακάτω αποτελούν προσωπικές εμπειρίες και σκέψεις. Δεν επιδιώκω το αλάθητο. Δεν είμαι επαγγελματίας του χώρου των κατασκευών. Δεκτός ο αντίλογος. Στη διάθεση των αρμόδιων τα στοιχεία.
 
Πρώτα απ’ όλα είναι αυτονόητη η καταδίκη της όποιας απειλής, γραπτής ή άλλης, κατά οποιουδήποτε δημόσιου λειτουργού όταν αυτός ασκεί τα υπηρεσιακά του καθήκοντα.

Και στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα οι λέξεις  «Μάνη και Μανιάτης» είναι συνυφασμένες με τις έννοιες και τις ιδέες: «Φιλοπατρία, Φιλαλήθεια και Φιλότιμο».
 
Ως δημότης του Δήμου Δυτικής Μάνης, θα ήθελα να σας καταθέσω κάποιες εμπειρίες μου από την επαφή μου με τη Δημόσια Διοίκηση και τον Δήμο. Αναζητώ την αιτία για τα όσα ακούω και μαθαίνω να συμβαίνουν στην ιδιαίτερη πατρίδα μου και συγχρόνως προσπαθώ να δώσω μιαν εξήγηση, ικανοποιητική για τη λογική ενός μέσου συνετού ανθρώπου.
 
Υπάρχουν δημοσιεύματα στον μεσσηνιακό Τύπο σχετικά με τον τρόπο που η ΥΔΟΜ Καλαμάτας φέρεται να λειτουργεί ως προς το χρόνο έκδοσης των οικοδομικών αδειών. Από τα στοιχεία που έχουν αναρτηθεί στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ και δη από τα πρακτικά των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαμάτας, εξάγεται το λογικό συμπέρασμα ότι περίπου οι μισές οικοδομικές άδειες ή και παραπάνω που εκδίδονταν ανά έτος στη Μεσσηνία από την ΥΔΟΜ Καλαμάτας αφορούσαν τον Δήμο Δυτικής Μάνης (αποσπ. πρακτικού συνεδρίασης ΔΣ Καλαμάτας της 2ας Μαΐου 2023, σελ.3 παρ Β. όπως αναρτήθηκε στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ ΑΔΑ: 67ΝΞΩΕΕ-ΗΤΧ)!!
 
Ο ίδιος, όταν θέλησα εντός του τρέχοντος έτους (2026) να εκδώσω βεβαίωση όρων δόμησης για ακίνητο εκτός σχεδίου στην περιοχή, χρειάστηκαν γι’ αυτό (έκδοση) περίπου έξι (6) μήνες. Και διερωτήθηκα εάν είναι τούτο το διάστημα εύλογο και δίκαιο και ανταποκρινόμενο όχι μόνο στους κανόνες των χρηστών συναλλακτικών ηθών, μα και στη συνήθη πρακτική ως προς την περαίωση παρόμοιων υποθέσεων και αλλαχού στην ελληνική επικράτεια; Και εν συνεχεία διερωτήθηκα σαν μέσος συνετός άνθρωπος  «ποιος είναι υπεύθυνος που ορίζει το χρόνο περαίωσης για την έκδοση των αδειών» και «ποιος ελέγχει σε ποιο χρόνο αν ο εντελλόμενος – αρμόδιος υπάλληλος ολοκλήρωσε την εργασία που του ανατέθηκε για τη σχετική έκδοση της άδειας δόμησης»; Ποιος είναι αυτός που ενδεχομένως ολιγωρεί και για ποιο λόγο, κάθε φορά; Μήπως τελικά δεν «ολιγωρεί» ο αρμόδιος  υπάλληλος και η άνω υπηρεσία, αλλά υπεύθυνη για τις όποιες αστοχίες είναι η κατά κοινή παραδοχή «κυμαινόμενη» και «πολυδαίδαλη»  πολυνομοθεσία που διέπει τη διαδικασία; Μήπως θα έπρεπε κανείς να σκεφτεί και να προσθέσει ως λόγο και την όποια τυχόν  πιθανή υποστελέχωση της αρμόδιας υπηρεσίας; Ως δημόσιος υπάλληλος και ο ίδιος (εργαζόμενος στο Ε.Σ.Υ.), δεν μπορώ να παραβλέψω ότι η υποστελέχωση μιας υπηρεσίας δημιουργεί δυσλειτουργίες, οι οποίες καταλήγουν σε προβληματική προσφορά υπηρεσίας στον ίδιο τον Πολίτη.
 
Επιπλέον υπάρχει ή όχι τελεσίδικη δικαστική απόφαση ανώτατου δικαστηρίου (Συμβούλιο της Επικράτειας-ΣτΕ) η οποία βάζει επιπλέον όρους στην εκτός σχεδίου δόμηση (ΣτΕ 176/2023) αλλά και γνωμοδοτήσεις του για την εντός οικισμών (ΣτΕ 74/2024, 17/2025). Η Διοίκηση έχει συμμορφωθεί προς την άνω δικαστική απόφαση; Μα και σε όλες τις σχετικές δικαστικές αποφάσεις; Και εάν πράγματι έχει συμμορφωθεί, ποιο είναι το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο καλείται να συμμορφωθεί; Υπάρχει μηχανισμός ελέγχου ως προς τη συμμόρφωση της Διοίκησης στις σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ; Και εάν τυχόν υπάρχουν αμφισβητήσεις τόσο ως προς το μη σύννομο των σχετικών αποφάσεων του ΣτΕ,  όσο και ως προς  τη συμμόρφωση των υπηρεσιών σ’ αυτές, ποιος ελεγκτικός μηχανισμός είναι αρμόδιος για να επιβάλλει κυρώσεις; Και εάν οι σχετικές αποφάσεις δεν ανταποκρίνονται στην ουσιαστική και τυπική νομιμότητα, γιατί οι θιγόμενοι ή οι όποιες αρμόδιες υπηρεσίες και μηχανισμοί δεν προσφεύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο; Γιατί άραγε δεν γίνεται αυτό;
 
Από την άλλη πλευρά, πριν αρκετά χρόνια σε χώρο που απέχει περίπου 500 μέτρα από το Δημαρχείο του Δήμου Δυτικής Μάνης, κάποιος/κάποιοι επιχείρησε και έκλεισε ένα δρόμο που εξυπηρετούσε μεταξύ άλλων και την καλλιέργεια εννέα (9)  ιδιοκτησιών (μια εκ των οποίων και της οικογένειάς μου). Παρά τις γραπτές διαβεβαιώσεις του Δήμου, του τότε Κοινοτικού Συμβουλίου, τις παρεμβάσεις της Δ/νσης Τεχνικών Υπηρεσιών της (πρώην) Νομαρχίας και τις καταγγελίες δημοτών, ο δρόμος εκτός του αρχικού τμήματός του, τελικά έκλεισε. Ο ίδιος ζήτησα από την ΥΔΟΜ Καλαμάτας τον οικοδομικό έλεγχο του υπαίτιου αλλά ως σήμερα απάντηση δεν έχω πάρει, ενώ ο αρμόδιος υπάλληλος που είχε χρεωθεί την υπόθεση, όπως πληροφορήθηκα…, συνταξιοδοτήθηκε. Ποιες ήταν άραγε οι ενέργειες του Δήμου, έκτοτε και μέχρι σήμερα, είναι μία εύλογη ερώτηση για ένα μέσο συνετό άνθρωπο; Τελευταία ενημέρωση είναι ότι η προηγούμενη (απερχόμενη) Δημοτική Αρχή πριν παραδώσει στη νέα (τωρινή) ψήφισε στο παρά ένα πράξη διοικητικής αποβολής του υπαίτιου. Έκτοτε; 
 
Πάμε στο πρόσφατο παρελθόν.

Το προηγούμενο έτος είχα την ευκαιρία να συμμετέχω -κατόπιν αιτιολογημένου σχετικού αιτήματός μου- σε δύο συνεδριάσεις κεντρικού συμβουλίου που εξέταζε δύο χρονίζοντα θέματα που αφορούν τη γενέτειρα μου, Καρδαμύλη, και για ένα εκ των οποίων υπήρχαν κατά σειρά απορριπτικές εισηγήσεις. Συνάντησα με τη ευκαιρία αυτή ανθρώπους, οι οποίοι κάθε άλλο παρά εχθροί ή «εχθροί» -όπως ήθελαν κάποιοι να τους εμφανίζουν- της ανάπτυξης του τόπου μου ήταν. Αντιθέτως ήταν επιστήμονες που ανησυχούσαν για τη διατήρηση του ιστορικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος της περιοχής.

Συγκεκριμένα:

Συμμετείχα (2025) ως δημότης σε δύο συνεδριάσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) η κάθε μία εκ των οποίων περιελάμβανε στην ημερήσια διάταξή της (ταυτόχρονα) δύο θέματα της περιοχής: την οριοθέτηση (με επέκταση) και κήρυξη του προσωρινώς οριοθετημένου (με ΦΕΚ του 2009) αρχαιολογικού χώρου της Καρδαμύλης και την έγκριση μελέτης αποκατάστασης του λιμανιού της Καρδαμύλης.
 
Εν συντομία αρχίζω από το δεύτερο. Η μελέτη (τροποποιημένη) για το λιμάνι που κατέθετε ο Δήμος απορρίφθηκε από το ΚΑΣ δύο (2) φορές μέσα σε δέκα (10) χρόνια (2014,2021) ενώ ήδη από το 2003 -ήτοι 22 χρόνια πριν- η αρχική μελέτη είχε απορριφθεί σε τοπικό υπηρεσιακό επίπεδο (Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Πελοποννήσου και 5η ΕΒΑ νυν ΕΦ.Α.ΛΑΚΩΝΙΑΣ)!! Ο λόγος: δεν συνάδει με το περιβάλλον των υπαρχόντων μνημείων στο σημείο.

Με προσωπική παρέμβαση -ευκαιρίας δοθείσης- ζήτησα από το Υπ. Άμυνας και συγκεκριμένα από τη Μονάδα Μελετών και Κατασκευών (ΜΟΜΚΑ, πρώην ΜΟΜΑ) να αναλάβουν το έργο. Με προθυμία, συντεταγμένα και λαμβάνοντας υπόψη τις ως τότε απορρίψεις του ΚΑΣ η ΜΟΜΚΑ σε συνεργασία με τον Δήμο τελικώς επίβλεψε και συντόνισε την εκπόνηση νέας (προκαταρκτικής μελέτης) η οποία και έλαβε την ομόφωνη έγκριση του ΚΑΣ. Στην παρέμβασή μου στη σχετική συνεδρίαση κατέθεσα φωτογραφικό υλικό και έγγραφα τα οποία προέρχονταν και από το ίδιο το Υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠ.ΠΟ.) και ήταν υποστηρικτικά της θετικής έκβασης (έγκριση). Ρωτώ. Ήταν το ΚΑΣ ή οι ανωτέρω αρμόδιες υπηρεσίες  (Αρχαιολογία)  για είκοσι και πλέον χρόνια «εχθρός» του έργου και άρα της  ανάπτυξης του τόπου που αυτό (έργο) σηματοδοτεί;
 
Αρχαιολογικός χώρος Καρδαμύλης. Αρχικά η πρόταση της Εφορίας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας (ΕΦ.Α.ΜΕΣ.) ήταν η επέκταση/κήρυξη του υφιστάμενου  (προσωρινά οριοθετημένου με ΦΕΚ 2009) αρχαιολογικού χώρου με ταυτόχρονο καθορισμό σε αυτόν ζωνών Α, ήτοι ζώνες απαγόρευσης οποιασδήποτε οικοδομικής δραστηριότητας ή ανθρώπινης παρέμβασης χωρίς προηγουμένως άδεια από το αρμόδιο ΥΠ.ΠΟ. και ζώνες Β όπου επιτρέπεται η δόμηση υπό την επιτήρηση και τις προϋποθέσεις του ΥΠ.ΠΟ.
 
Ο Δήμος Δυτικής Μάνης επέλεξε να αντιπαραθέσει νομική γνωμοδότηση για την αντίκρουση της ανωτέρω άποψης. Ο ίδιος, γνωρίζοντας ότι το ΚΑΣ είναι γνωμοδοτικό και όχι νομικό συμβούλιο, επέλεξα ως δημότης να αντικρούσω την ανωτέρω πρόταση της ΕΦ.Α.ΜΕΣ. αρχικά  μέσω αιτήματος (7/2024) προς την αρμόδια Υπουργό Πολιτισμού και κατόπιν απάντησης της ΕΦ.Α.ΜΕΣ. σε αυτό (8/2024)  να καταθέσω αίτημα-υπόμνημα (331139/18-7-2025) στην ίδια αρμόδια Υπουργό, στηριζόμενος στις οικονομικές, νομικές, οικιστικές και αναπτυξιακές συνέπειες της ανωτέρω πρότασης και επισημαίνοντας ότι οι πρώτοι πληγέντες από την σχεδιαζόμενη επιβολή ζωνών Α δεν θα ήταν οι ιδιώτες αλλά αυτό το ίδιο το Δημόσιο, το οποίο σχεδίαζε συγκοινωνιακές και λοιπές παρεμβάσεις σε περιοχές όπου θα χαρακτηρίζονταν ως ζώνες Α!! Άπαντα κοινοποιήθηκαν και στον Δήμο Δυτικής Μάνης αλλά δεν είχα καμία ανταπόκριση!!
 
Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ένας από τους λόγους που επικαλούνταν η ΕΦ.Α.ΜΕΣ. στην απάντηση της ήταν και η «…ραγδαία τουριστική ανάπτυξη με την συνακόλουθη ανεξέλεγκτη οικοδομική δραστηριότητα……» που δέχεται η περιοχή και προς τεκμηρίωση τούτου επισύναπτε (συν.3β)  μεταξύ άλλων και το υπ’ αρ. πρωτ. 64386/17-02-2021 έγγραφό της με το οποίο απευθύνονταν σε όλους τους αρμόδιους φορείς ζητώντας την παρέμβασή τους για την οικιστική και χωροταξική προστασία της ευρύτερης περιοχής της Δυτικής Μάνης, για την οποία σήμερα γίνεται λόγος.
Διαφώνησα και εγγράφως με το «ανεξέλεγκτη», γιατί αυτό μπορούσε να παρερμηνευτεί. Επεσήμανα τότε ότι η εφαρμογή των νεότερων πολεοδομικών νόμων και των πρόσφατων δικαστικών αποφάσεων και γνωμοδοτήσεων του ΣτΕ για την εκτός σχεδίου δόμηση και τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων μαζί με την ήδη ύπαρξη πολεοδομικού σχεδίου από το 1887 προστάτευαν πολεοδομικά την περιοχή της Καρδαμύλης και έδιναν το χρόνο στην Διοίκηση να παρέμβει. Όμως τότε (2021) ποιος έλαβε υπόψη του το ανωτέρω (προειδοποιητικό) έγγραφο της ΕΦ.Α.ΜΕΣ. (συν.3β) προς αρμόδιους και συναρμόδιους;
 
Τελικώς τον Σεπτέμβριο του 2025 το θέμα επανήλθε στο ΚΑΣ και στη συζήτηση, στην οποία όπως προανέφερα  συμμετείχα,  τεκμηρίωσα με στοιχεία το πρώιμο της οριοθέτησης ζωνών Α και Β στον επεκτεινόμενο αρχαιολογικό χώρο της Καρδαμύλης καθώς και παραλείψεις. Τελικώς το ΚΑΣ αποφάσισε την επέκταση του αρχαιολογικού χώρου της Καρδαμύλης και την κήρυξη του (ΦΕΚ) χωρίς τον καθορισμό ζωνών. Αυτό σε τίποτα δεν μειώνει τις προτάσεις και τις παρεμβάσεις της ΕΦ.Α.ΜΕΣ. στην περιοχή μας, το προσωπικό της οποίας παρά τις δυσκολίες με αυταπάρνηση παράγει καθημερινά αξιοθαύμαστο έργο για το οποίο άλλη μια φορά δηλώνω ευγνώμων ως δημότης και ως πολίτης.
 
Αξίζει εδώ να σημειωθεί η συμπεριφορά των (συν)δημοτών κατά τη συνεδρίαση του ΚΑΣ. Τα δύο θέματα, αρχαιολογικός χώρος (βλέπε ζώνες και δόμηση) και λιμάνι Καρδαμύλης (σχεδόν αδιάφορο πολεοδομικά), όπως αναφέρθηκε ήδη, συζητούνταν στην ίδια ημερήσια διάταξη του ΚΑΣ. Για τον αρχαιολογικό χώρο υπήρξε σωρεία αιτημάτων δημοτών για παράσταση στο ΚΑΣ ενώ για το λιμάνι (εκτός ενδιαφέροντος δόμησης) ήταν μόνο το δικό μου αίτημα παράστασης. Επιπλέον την εποχή που γίνονταν οι διαβουλεύσεις και η προετοιμασία -της εγκριθείσας τελικά- μελέτης με την ΜΟΜΚΑ για το λιμάνι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, «οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ» προέβαλαν θέσεις και θέσεις, που, κατά την κρίση μου, δεν ανταποκρίνονταν στην πρόοδο του έργου.  
 
Θα παρακαλούσα προσωπικά τους όποιους υπεύθυνους και τον νυν Δήμαρχο της Δυτικής Μάνης, εφ’ όσον εμπίπτει στις αρμοδιότητές του και με την πίστη πως ενδιαφέρεται για την πρόοδο της περιοχής και του έργου, να διερευνήσει ώστε να ανεύρει τους υπεύθυνους «παροικούντες την Ιερουσαλήμ», οι οποίοι ενδεχομένως να είναι οι ίδιοι και οι αυτοί με αυτούς που και σήμερα με τις παρεμβάσεις τους έχουν οδηγήσει στην αναίτια εμπλοκή της περιοχής με την ΥΔΟΜ Καλαμάτας. Θα έχει ενδιαφέρον!!
 
ΣΧΟΟΑΠ, δηλαδή πρώτο στάδιο του πολεοδομικού σχεδιασμού μιας περιοχής

Πολύ λόγος γίνεται για τη μη έγκριση του ΣΧΟΟΑΠ του τέως Δήμου Λεύκτρου (νυν ΔΕ Λεύκτρου) και μάλιστα ορισμένοι αναφέρουν ότι δεν εγκρίθηκε εξαιτίας αντιδράσεων. Μάλιστα το χρησιμοποιούν και ως επιχείρημα για την τωρινή επίκληση της κρατικής παρέμβασης σε συνδυασμό με τη (νόμιμη) οικιστική ανάπτυξη στάσιμων οικισμών. Ως ένας εκ των συμμετεχόντων στην αντίδραση της εποχής που οδήγησε στην απόρριψη του ΣΧΟΟΑΠ του τέως Δήμου Λεύκτρου έχω να θέσω μερικά ερωτήματα στους αξιότιμους κυρίους/ες που επικαλούνται την αντίδραση και απόρριψή του και αυτό όχι για να υπερασπιστώ την προσωπική μου επιλογή και συμμετοχή αλλά ως καθήκον για να υπενθυμίσω σε όσους ξέχασαν, να ενημερώσω τους μη γνωρίζοντες, αλλά πρωτίστως για να υπερασπίσω τη θέση αυτών που τότε συμμετείχαν στην αντίδραση και σήμερα δεν είναι εν ζωή:
1)      Γνωρίζετε κύρι-ες/οι ότι η αντίδραση τουλάχιστον στην τότε Τοπική Κοινότητα Καρδαμύλης (αλλά όχι μόνο) ήταν σχεδόν καθολική με προεξέχοντα το τότε Τοπικό Κοινοτικό Συμβούλιο και με ενυπόγραφα κείμενα και όχι  ανώνυμα;
2)      Γνωρίζετε κυρί-ες/οι τι περιελάμβανε το εν λόγω (τότε) προτεινόμενο ΣΧΟΟΑΠ και τις συνέπειές του στη δόμηση/χωροταξία και γενικότερα στο περιβάλλον της περιοχής;
3)      Γνωρίζετε κύρι-ες/οι ότι το προτεινόμενο ΣΧΟΟΑΠ ξεκίνησε με μια Δημοτική Αρχή για να συνεχίσει με την επόμενη και τελικά να απορριφθεί από την τότε Περιφέρεια Πελοποννήσου και να μην προχωρήσει η έκδοση του σχετικού ΦΕΚ. Για ποιο λόγο η Περιφέρεια Πελοποννήσου και οι υπηρεσίες της επηρεάστηκαν από τους «αντιδραστικούς» ή τι άλλο έλαβαν υπ’ όψιν τους ή  τι άλλο διέγνωσαν;
4)      Γνωρίζετε κύρι-ες/οι  ότι το ΣΧΟΟΑΠ του τότε όμορου Δήμου Αβίας (νυν ΔΕ Αβίας) εγκρίθηκε και προχώρησε; Γιατί άραγε;
 
Καλώ τον Δήμο Δυτικής Μάνης να δώσει στη δημοσιότητα όλο το φάκελο του ΣΧΟΟΑΠ του τέως Δήμου Λεύκτρου και με αφορμή αυτό να γίνει μια ανοικτή συζήτηση με θέμα το χωροταξικό του Δήμου και να εξηγήσουν οι αρμόδιοι και οι θεσμικοί φορείς  πώς φτάσαμε στο Ειδικό Πολεοδομικό Σχεδιασμό (ΕΠΣ, επενδυτικο-κεντρικό) και όχι σε Τοπικό Πολεοδομικό Σχεδιασμό (ΤΠΣ) όπως ο αδελφός όμορος Δήμος της Ανατολικής Μάνης.
Για να δούμε τι (και ποιος) μας οδήγησε στη σημερινή κατάσταση και το κυριότερο τι κάνουμε από εδώ και πέρα.
Είμαι πρόθυμος να παράσχω στον Δήμο όποια στοιχεία του λείπουν από το απορριφθέν ΣΧΟΟΑΠ.
 
Στο σήμερα. Γόρδιος δεσμός ή ευκαιρία;
 
Διάβασα με πολλή προσοχή τόσο την αρχική όσο και τις επόμενες παρεμβάσεις της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) καθώς και άλλων ντόπιων και μη.

Κατ΄ αρχήν θα ήθελα πριν τοποθετηθώ να θέσω τρία (3) γεγονότα υπόψη και προς αντίκρουση της πιθανής άποψης ότι οι κάτοικοι της περιοχής δεν κάνουν τίποτα άλλο για τον τόπο τους από το να εξαντλούν το νόμιμο δικαίωμά τους στη δόμηση.
 
1ο. Δασικό ζήτημα. Πέρασαν 33 χρόνια από την ψήφιση του δασικού νόμου 998/1979 για να αποδεχθεί η Διοίκηση και να νομοθετήσει ότι και η Μάνη -όπως προβλέφθηκε για άλλες οκτώ (8) περιοχές της χώρας- ως μη οθωμανοκρατούμενη περιοχή έπρεπε να υπαχθεί στις εξαιρέσεις του νόμου (παρ.1, άρθρο 62) και έτσι στις εδαφικές διεκδικήσεις από το Δημόσιο (Δασαρχείο) το βάρος της απόδειξης της ιδιοκτησίας να βαρύνει στο Δημόσιο και όχι στον Πολίτη. Η διόρθωση αυτή έγινε με το άρθρο 67 του ν. 4042/2012 μετά από αγώνα των Μανιατών που συνεχίζεται ως σήμερα. Προς επίρρωση αυτού ήρθε και απόφαση του ΣτΕ το 2023. Το ανώτατο δικαστήριο που σήμερα όλοι επικαλούνται για τη δόμηση απεφάνθη ότι οι φρυγανώδεις εκτάσεις δεν συνιστούν δασικές εκτάσεις (ΣτΕ Ε’ 725/2023).
Στο μεταξύ περιουσίες χάθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν λόγω ψυχικής ή/και οικονομικής εξάντλησης των ιδιοκτητών τους για τη συνέχιση πολυετών δικαστικών αγώνων με το Δημόσιο (Δασαρχείο) ή λόγω τέλους ζωής. Αποτέλεσμα σήμερα να κατέχουμε περίοπτη θέση στην κατάταξη των περιοχών του κτηματολογίου με πολλές εκτάσεις αγνώστου ιδιοκτήτη. Ποιος εκτός Μάνης μας συμπαραστάθηκε σε αυτόν τον αγώνα, εκτός ελαχίστων;
 
2ο. Ανεμογεννήτριες. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός όταν αντιληφθήκαμε ότι πρόκειται -κατόπιν άδειας- να τοποθετηθούν ανεμογεννήτριες σε ύψωμα πλησίον στάσιμου οικισμού, ορατές ακόμα και από τη θάλασσα. Σύμφωνα και με την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) -που πιθανόν κάποιοι προσφάτως να χρησιμοποίησαν για να προσομοιάσουν την εικόνα του μέλλοντος της παραλιακής ζώνης με ορισμένους στάσιμους οικισμούς αν συνεχιστεί η νόμιμη οικοδομική δραστηριότητα- η βάση μιας ανεμογεννήτριας απαιτεί αναλόγως της ισχύος (MWatt) 500-900 κυβικά μέτρα (m3) σκυροδέρματος. Μια πετρόχτιστη κατοικία 120 τ.μ.(m2) θα χρειαστεί 40-60 m3 σκυροδέρματος. Συνεπώς στην καλύτερη περίπτωση η βάση μιας ανεμογεννήτριας χρειάζεται τόσο σκυρόδερμα (μπετόν) όσο περίπου 12 πετρόχτιστες κατοικίες. Υπολογίστε τώρα και το περιβαλλοντικό εντύπωμα και από την θέση που θα τοποθετούνταν. Αντιδράσαμε. Αλλά και πάλι είμασταν μόνοι μας! Γιατί;
 
3ο. Διάσωση των μνημείων. Όταν το επίσημο Ελληνικό Κράτος (Βασιλεία Όθωνα) επεδίωξε με την αποστολή στην Μάνη Βαυαρικών στρατιωτικών σωμάτων να κατεδαφίσει τους μανιάτικους πύργους -αυτούς που σήμερα (ευτυχώς) το ίδιο Ελληνικό Κράτος θέλει να προστατέψει- για να κάμψει την πολεμική τους ικανότητα, οι προγονοί μας αντιστάθηκαν και πάλι μόνοι τους και απέτρεψαν το ανίερο αυτό σχέδιο. Ποιος λοιπόν προστάτεψε τα μνημεία (πύργους, εκκλησίες κ.λπ.) της περιοχής στους αιώνες και τα παρέδωσε στη διασωστική παρέμβαση του μεταπολεμικού Ελληνικού Κράτους; Οι ίδιοι οι Μανιάτες όταν σε ολόκληρες πόλεις -όπως στη νυν πρωτεύουσα- τα μνημεία αποδομούνταν για να μεταφερθούν στο εξωτερικό ή είχαν χρήση σταύλου, αποθήκης ή ακόμα και αποχωρητηρίων.
Δικαίως λοιπόν μας ανήκει ως Μανιάτες το διαχρονικό ηθικό και ιστορικό πλεονέκτημα των προστατών των μνημείων μας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Εμείς δεν κατεδαφίσαμε πύργους και πυργόσπιτα για να φτιάξουμε διαμερίσματα.
 
Επανέρχομαι στις σημερινές παρεμβάσεις. Διατυπώνουν μια πραγματικότητα που όλοι βλέπουμε και εγκαλούν την Διοίκηση ζητώντας της να παρέμβει για άλλη μία φορά (βλέπετε και την παραπάνω αναφορά σε σχετικό έγγραφο της ΕΦ.Α.ΜΕΣ.). Εδώ τίθενται δύο ερωτήματα στον καθένα μας: Συμφωνείς ή διαφωνείς με το αίτημα παρέμβασης ή/και την παρέμβαση και τι προτείνεις;
 
Από τη στιγμή που ξεκαθαρίσουμε ότι ο διοικούμενος δεν φέρει ευθύνη ή ενοχή επειδή εφαρμόζει τις προσταγές της Διοίκησης, δεν μένει παρά να συμφωνήσει κανείς ότι χρειάζεται παρέμβαση. Πρέπει όμως να υπάρξουν και άλλες παραδοχές με βάση αυτό. Το ΠΔ Τρίτση για τους στάσιμους οικισμούς του 1982 (ΦΕΚ 588 Δ’/23-12-1982), όπως συμπληρώθηκε με τη σχετική Υπ. Απόφαση του 1983 (ΦΕΚ 292 Δ’/12-7-1983) περί καθορισμού στάσιμων οικισμών, δεν αφορά μόνο την Δυτική Μάνη αλλά όλη την Ελλάδα. Πόσοι στάσιμοι οικισμοί αναπτύχθηκαν οικιστικά αφού προηγουμένως αναπτύχθηκαν οικονομικά και κυρίως χάριν του τουρισμού. Σίγουρα δεν είναι λίγοι και δεν είναι μόνο στην Μάνη. Μήπως όμως αυτό που συμβαίνει στους λίγους στάσιμους οικισμούς της Δυτικής Μάνης είναι ο μικρόκοσμος ενός μακρόκοσμου; Και εξηγούμαι:
 Όταν άρχισε μεταπολεμικά και μετεμφυλιακά η οικονομική ανάπτυξη των αστικών κέντρων υποβοηθούμενη από την εσωτερική μετανάστευση που κομψά ονομάστηκε ως «αστυφιλία» και όχι ως ανάγκη για μεροκάματο, αυτή συνοδεύτηκε από μια οικοδομική έκρηξη με χαρακτηριστικότερο εύρημα την «αντιπαροχή». Αρχικά η (αστική) οικοδομική έκρηξη ήρθε ως ανάγκη για την κάλυψη της απαίτησης για στέγη και δευτερευόντως ως εμπορική δραστηριότητα.
Τότε νεοκλασικά οικιστικά αριστουργήματα χάθηκαν για πάντα και αν δεν υπήρχε από ένα σημείο και μετά η δυναμική παρέμβαση των σωφρώνων, θα βλέπαμε π.χ. την παλιά Αθήνα μόνο στις παλιές καρτ ποστάλ. Γνωρίζω και αναγνωρίζω ότι σε αυτούς που έδωσαν τη μάχη για τη διάσωση όχι μόνο των κτιρίων αλλά και της ανθρώπινης όψης της πόλης ήταν και η ΕΛΛΕΤ. Γι’ αυτό ως δημότης δεν τους κοιτώ καχύποπτα αλλά κατάματα και επιθυμώ να τους επισημάνω κάποια πράγματα πριν πω τι προτείνω.
 
Αξιότιμες/οι Κυρίες και Κύριοι της ΕΛΛΕΤ
 
Η Μάνη ερημώνει αλλά (ευτυχώς) όχι παντού. Από τη μία πλευρά π.χ. υπάρχει αύξηση του πληθυσμού στην Κοινότητα (Δ.Δ.)  Νεοχωρίου-Στούπας η οποία συνοδεύει την οικονομική της ανάπτυξη και η οποία είναι κυρίως τουριστική και έχει ανάγκη από κατοικίες για τον πληθυσμό της (θυμηθείτε τον μακρόκοσμο/πόλη) αλλά και για να αυξήσει το (τουριστικό) εισόδημά της. Από την άλλη υπάρχουν σε μικρή απόσταση άλλοι στάσιμοι οικισμοί, οι οποίοι νομίμως και αυτοί επεκτάθηκαν για να στεγάσουν συνταξιούχους, εξοχικές κατοικίες ή για τουριστική εκμετάλλευση. Υπάρχει και η μεγάλη πλειοψηφία των στάσιμων οικισμών του Δήμου (κυρίως ορεινοί) που απλώς ερημώνουν και οι κατοικίες τους αφήνονται στην τύχη τους.
 
Πώς αντιμετωπίζεται όλο αυτό; Με εξισορροπιστικά μέτρα που δεν είναι απαραίτητα πολεοδομικά. Πρέπει επειγόντως να
μεταφερθεί μέρος της ανάπτυξης ή να δημιουργηθεί ανάπτυξη στους ορεινούς οικισμούς της περιοχής ώστε να αποσυμπιεστεί και πολεοδομικά η παραθαλάσσια ζώνη. Πώς θα γίνει αυτό;
1) με στοχευμένα έργα υποδομών στα ορεινά. Σκεφθείτε ότι από έτους περίπου προσπαθούμε να πείσουμε τον Δήμο μας να φτιάξει 100 μέτρα παλαιού δρόμου με σύγχρονη υποδομή, ώστε να μην χρειάζεται να γίνεται ένας τεράστιος κύκλος με τη χρήση αμφιβόλου ποιότητας και επικινδυνότητας δρόμου προκειμένου να φτάσει κανείς στο κέντρο ενός σχεδόν ερημωμένου στάσιμου οικισμού και ακόμα τίποτα, παρά το ότι είναι γνωστό και στην Περιφέρεια
2) με δημιουργία κλίματος, μέτρων και υποδομών φιλοξενίας στους ορεινούς οικισμούς η οποίες δεν είναι απαραίτητα συνδεδεμένες μόνο με νέα δόμηση ακινήτων αλλά και με την αναστήλωση/αξιοποίηση υπαρχόντων παραδοσιακών κατοικιών και την ένταξη των οικισμών αυτών (στην πλειοψηφία τους παραδοσιακοί) σε πολιτιστικά προγράμματα οργανισμών όπως η UNESCO ή οικιστικά επενδυτικά προγράμματα όπως κάποια της Ε.Ε

Μπορούμε να υπολογίζουμε στη βοήθεια σας και στην αρωγή σας κυρίες και κύριοι της ΕΛΛΕΤ;
 
 
Στους συντοπίτες μου θα προτείνω να αντιμετωπίσουμε επιτέλους τους «δαίμονές» μας!
 
Δεν είναι απαραίτητα εχθρός μας όποιος λέει και γράφει κάτι που δεν μας αρέσει ή δεν καταλαβαίνουμε!
 
Δεν είναι δυνατόν ενώ απαιτούμε «ασφάλεια δικαίου», ταυτόχρονα να μην θέλουμε να εφαρμοστούν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις ή γνωμοδοτήσεις Ανώτατων Δικαστηρίων όπως αυτές για την εκτός σχεδίου δόμηση και τους οικισμούς όταν αυτές βασίζονται στην κείμενη νομοθεσία, την οποία ως σήμερα δεν κάναμε καμία προσπάθεια να αλλάξουμε!
 
Δεν είναι δυνατόν να εφησυχάζουμε και να μην αντιδρούμε όταν διοικητικές πράξεις μας δίνουν το δικαίωμα να χτίσουμε, να αξιοποιήσουμε τα χωράφια μας ως οικόπεδα, ενώ οι ίδιες ή ίσως και μεταγενέστερες (διοικητικές πράξεις), στερούν αυτό το δικαίωμα στο γείτονά μας. Είναι μαθηματικά βέβαιο ότι με τέτοιου είδους Διοίκηση θα έρθει και η δική μας σειρά και τότε θα μιλάμε για την «ασφάλεια δικαίου» που χάσαμε!
 
Δεν μπορεί να δεχόμαστε έτσι αβίαστα και χαλαρά την ανυπαρξία πλέον συνεταιρισμών (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) και την εγκατάλειψη της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής (ελαιόλαδο) την στιγμή που παγκοσμίως αναγνωρίζεται και διαφημίζεται η αξία του (ελαιολάδου) ως προϊόν.
Είναι σημαντική η διατήρηση και η αναβίωση των ελαιώνων μας και ταυτόχρονα η αναβίωση των συνεταιρισμών για την συμμετοχή μας σε επενδυτικά προγράμματα και για τη μείωση του κόστους παραγωγής και την προώθηση του προϊόντος.
Ο καθένας μόνος του δεν θα τα καταφέρει!
 
Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν μπορούν να γίνουν όλα τσιμέντο. Πρέπει να υπάρχει και καλλιεργήσιμη γη και ως οικονομική ασφαλιστική δικλείδα!
 
Δεν μπορεί να γίνει όλος ο τόπος μια «μπίζνα» και μάλιστα χωρίς υποδομές, γιατί τότε και ως τέτοια (μπίζνα) θα χάνει διαρκώς σε αξία και ποιότητα ζωής όπως συνέβη και αλλού και τώρα τρέχουν!
 
Δεν είναι δυνατόν «να παίζουμε» με τα πολεοδομικά σχέδια (Ειδικά, Τοπικά) και να προτιμάμε να μην γνωρίζουμε ή να αγνοούμε τι σημαίνουν για τον τόπο ή να μην ζητάμε ενημέρωση από τους αρμόδιους! Πρέπει να ζητήσουμε να τρέξουν οι χωροταξικές διαδικασίες της περιοχής ελέγχοντας και παρεμβαίνοντας στο τι προτείνουν! Αυτό λέγεται διαβούλευση!
 
Και κυρίως δεν είναι δυνατόν «να φταίει το γαϊδούρι και να βαράμε το σαμάρι»!
 
Ο Δήμος με ευήκοα ώτα να αφουγκράζεται δημότες και μη, περισσότερο δε όταν τεκμηριωμένες παρεμβάσεις τους τις λαμβάνουν υπόψη κέντρα αποφάσεων, και να είναι συνοδοιπόρος στην επίλυση και διευθέτηση όλων των ανωτέρω. Ως αρχή, έστω και με ….. καθυστέρηση: 1) να επιτρέψει επιτέλους την εξ αποστάσεως δυνατότητα στους δημότες/πολίτες της παρακολούθησης των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου, 2) να φέρει θέματα όπως το χωροταξικό, οι αρχαιολογικοί χώροι, τα λιμάνια ή άλλο σε ανοικτές στους δημότες ενημερωτικές συζητήσεις ….. γιατί το δικαίωμα του δημότη/πολίτη στην ενημέρωση εμπίπτει στο Συνταγματικό Δίκαιο που είναι ισχυρότερο ακόμη και αυτού της «ασφάλειας δικαίου»!
 
Μπορούμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας αυτό που μας έδωσαν οι γονείς μας: έναν τόπο με ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο αλλά… όχι ο καθένας «για τον εαυτό του» μα για το συλλογικό καλό και την πρόοδο του τόπου μας!