Χαρακτηριστικά σημειώνει ότι «το διαδίκτυο με την ανωνυμία που παρέχει αλλά και την ψευδαίσθηση της ασφάλειας μπορεί να οδηγήσει οποιοδήποτε παιδί σε παραβατικές πράξεις.» Ενώ υπογραμμίζει πως «Ο ρόλος της οικογένειας στην διαμόρφωση των συμπεριφορών μπορεί να είναι πιο δύσκολος από ποτέ αλλά παραμένει κυρίαρχος.»

Πώς ορίζεται σήμερα η παιδική και εφηβική παραβατικότητα και ποια είναι τα πιο συχνά της χαρακτηριστικά;

Η παιδική και εφηβική παραβατικότητα σήμερα, αποκτά μια σύνθετη μορφή που ξεκινά από την παράνομη και αντικοινωνική πράξη, όπως βίαιες συμπεριφορές ,κλοπές ,βανδαλισμοί μέχρι διαδικτυακές άπατες, διακίνηση παιδικής πορνογραφίας ,σεξουαλική  παρενόχληση , διαδικτυακός εκφοβισμός και προτροπή σε αυτοκτονία.

Η αβίαστη παραβίαση των νόμων και των κοινωνικών κανόνων καθώς και η έλλειψη αναστολών και η ριψοκίνδυνη συμπεριφορά χαρακτηρίζουν την παραβατικότητα στις ηλικίες αυτές

Έχει αλλάξει το προφίλ των παιδιών  που εμπλέκονται σε παραβατικές συμπεριφορές τα τελευταία χρόνια;

Με την είσοδο των παιδιών  στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και μετέπειτα την επιβολή προτύπων άλλαξε και το περιβάλλον που αναπτύσσονται οι παραβατικές πράξεις αλλά και τα κίνητρα των πράξεων αυτών καθώς εν τέλει και το προφίλ των παιδιών. Το διαδίκτυο με την ανωνυμία που παρέχει αλλά και την ψευδαίσθηση της ασφάλειας μπορεί να οδηγήσει οποιοδήποτε παιδί σε παραβατικές πράξεις . Η είσοδος του διαδικτύου στην ζωή των παιδιών πολλές φορές επιδρά καταλυτικά στην ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη προφανώς πολύ περισσότερο από την οικογένεια και το σχολείο . Δεν είναι λίγες περιπτώσεις παραβατικών παιδιών από οικογένειες που απέχουν από οποιαδήποτε διαδικασία βίας.  

Ποιοι παράγοντες θεωρείτε ότι συμβάλλουν περισσότερο στην αύξηση ή τη μείωση της παραβατικότητας στους νέους;

Aν ζούσαμε σε μια κοινωνία χωρίς βία ,με το αίσθημα δικαίου να υπάρχει σε όλους μας και τα κοινωνικά δίκτυα και τα games και τα MΜΕ απείχαν των βίαιων σκηνών ίσως τα περιστατικά βίας θα ήταν ελάχιστα

Τα παιδιά αντιγράφουν την κοινωνία και τον διαδικτυακό κόσμο και όσο οι κόσμοι αυτοί είναι βίαιοι , άδικοι και χωρίς κανόνες και αλληλεγγύη χωρίς κοινωνική αρωγή δεν θα αλλάξουν πολλά πράγματα . Η βία συσσωρεύεται στα παιδιά όπως η ακτινοβολία ,αυτό δημιουργεί εξοικείωση με το φαινόμενο και αν συνδυαστεί με άλλους παράγοντες τότε η επιθετικότητα είναι πολύ συχνή.

Υπάρχουν σημάδια που μπορούν να βοηθήσουν γονείς και εκπαιδευτικούς να αναγνωρίσουν έγκαιρα έναν έφηβο σε κίνδυνο;

Η απόσυρση των παιδιών ,οι απουσίες από το σχολείο, επιθετικότητα, θυμός, παραβίαση κανόνων στο σπίτι και το σχολείο ,συχνά ψέματα, παρέες με παιδιά με ροπή στην παραβατική συμπεριφορά, οικογενειακά προβλήματα όπως παραμέληση ή βίαιες συμπεριφορές, χρήση ουσιών, ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου και αδυναμία οριοθέτησης τους από τους γονείς είναι μερικοί λόγοι που θα πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς .

Πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος της οικογένειας στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς των εφήβων;

Ο ρόλος της οικογένειας στην διαμόρφωση των συμπεριφορών μπορεί να είναι πιο δύσκολος από ποτέ αλλά παραμένει κυρίαρχος . Μην ξεχνάμε όμως ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό πλαίσιο κοινωνικοποίησης όπου οι γονείς δεν έχουν καμία εμπλοκή. Επομένως ο ρόλος τους είναι εξ αρχής προβληματικός αλλά όπως μας λέει ο Ζαν Ζακ Ρουσώ  «Καλύτερα ένα παιδί να ανατραφεί από έναν συνετό και περιορισμένο γνώσεων πατέρα παρά από τον ικανότερο δάσκαλο του κόσμου, γιατί ο ζήλος του πατέρα θα αναπληρώσει καλύτερα το ταλέντο από όσο το ταλέντο τον ζήλο». Στο νέο μου βιβλίο «Διανόηση ή Διαδίκτυο» που με χαρά θα παρουσιάσω τον επόμενο μήνα στην Καλαμάτα θεωρώ ότι οι γονείς θα πρέπει άμεσα να πάρουν την παιδεία των παιδιών τους στα χέρια τους και πως δεν έχουν καμία ελπίδα να προστατέψουν τα παιδιά τους από τον κόσμο του διαδικτύου αν πρώτα δεν τα θωρακίσουν με γνώση, κρίση και εν τέλει διανόηση ώστε να μπορούν να διαχειριστούν τα διαδικτυακά συμβάντα. Η ελπίδα μας είναι οι γονείς εφόσον κάνουν την αυτοκριτική τους , καταδικάσουν τα στερεότυπα να βγουν μπροστά να βρουν το κουράγιο και μέσα από τα παιδιά τους να δημιουργήσουν έναν ανθρώπινο κόσμο .  

Ποιος είναι ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης και των κοινωνικών δικτύων στη διαμόρφωση συμπεριφοράς στους εφήβους;

Τα MME και τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν τα πρότυπα εκείνα που για να μπορούν τα παιδιά να τα ακολουθήσουν πολλές φορές βαίνουν στην παραβατικότητα. Τα παιδιά στο σχολείο αναζητούν γρήγορα, πολλά χρήματα με οποιοδήποτε τρόπο ώστε να αγοράσουν ακριβά κινητά  τηλέφωνα  ρούχα, οχήματα  κτλ  ώστε να μοιάσουν στα πρότυπα που τους επιβάλλονται . Πολλές παραβατικές πράξεις των παιδιών αυτόν το σκοπό επιδιώκουν. Υπάρχει πλέον πλατφόρμα όπου στην χώρα μας δαπανούνται πάνω από 47 εκ. δολάρια  το έτος, όπου οι πελάτες έρχονται σε επαφή διαδικτυακά με τις θαυμάστριες τους έναντι αμοιβής με  σκοπό  να έχουν πρόσβαση σε φωτογραφίες ή video τους. Από αυτό και μόνο γίνεται αντιληπτό σε όλους μας ότι ο ρόλος τους προφανώς είναι αρνητικός και εδώ είναι η μεγάλη μας πρόκληση να μπορέσουμε να αλλάξουμε αυτή την αντίληψη ζωής που επιβάλλεται στα παιδιά μας .

Ποιες παρεμβάσεις θεωρείτε πιο αποτελεσματικές για την πρόληψη της παραβατικότητας σε αυτές τις ηλικίες ;

Όταν μια κοινωνία δεν έχει το αίσθημα δικαίου τότε οι άνθρωποι της γίνονται χειρότεροι από θηρία έλεγε ο Αριστοτέλης. Αν τα παιδιά μας πιστεύουν ότι το δίκαιο είναι με τον δυνατό ,τον πλούσιο τότε τα παιδιά δύσκολα θα μπορέσουν να αφομοιώσουν αξίες.

Αν δεν αλλάξουμε εμείς πρώτα, δεν δώσουμε το καλό παράδειγμα ,δεν καταδικάσουμε την βία από όπου και αν προέρχεται ,αν δεν σεβαστούμε την διαφορετικότητα και αν τέλος δεν δείξουμε αλληλεγγύη σε αυτούς που υποφέρουν σε αυτούς που χρειάζονται βοήθεια τότε η πρόληψη της παραβατικότητας είναι κενό περιεχομένου.

Τέλος αν δεν ξεριζώσουμε την αυταρέσκεια, την αλαζονεία που πηγάζει στα παιδιά από την ζωή τους στα κοινωνικά δίκτυα τότε ο κόσμος τους θα αναπαράγει τη παραβατικότητα όχι ως συμπεριφορά αλλά ως μέσο επιβίωσης. Γιατί μην ξεχνάμε ότι στα κοινωνικά δίκτυα υπάρχεις όταν αναρτάς και γίνεσαι αποδεκτός, αν δείχνεις όμορφος, πλούσιος άρα επιτυχημένος.

Η καθολική απαγόρευση της χρήσης των κοινωνικών δικτύων για παιδιά κάτω των 15 ετών είναι ένα μέτρο προστασίας των παιδιών και βοήθειας των γονέων και των σχολείων. Ήδη ξεκίνησε στην Αυστραλία ,ανακοινώθηκε στην Γαλλία, στην Ισπανία και σύντομα και σε άλλες χώρες της Ευρώπης συμπεριλαμβανομένης και της δική μας.

Βιογραφικό

Κορμάς Γεώργιος, Ιατρός, Υπεύθυνος Γραμμής Βοήθειας Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου. Επιστημονικός Συνεργάτης τμήματος Ψυχολογίας ΕΚΠΑ. Συγγραφέας του παραμυθιού - θεατρικού έργου η Φάρμα του Διαδικτύου και του θεατρικού έργου εκπαιδεύοντας τον παππού στο Διαδίκτυο. Συνσυγγραφέας του βιβλίου Διανόηση ή Διαδίκτυο. Υπήρξε συντονιστής της επιτροπής για τον ψηφιακό εγγραματισμό του Υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών. Μέλος της επιστημονικής επιτροπής των σχολών γονέων του ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Υπεύθυνος εκπαίδευσης του προγράμματος stop bullyingτου ΠΣΔ του Υπουργείου Παιδείας. Συντονιστής προγράμματος Αριάδνη του ΕΚΠΑ