Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Μίλτος Χρυσομάλλης, ενώ στη χώρα μας έχουν κηρυχθεί ως διατηρητέα νεότερα μνημεία περισσότερα από 20.000 κτίρια, ακόμα δεν υπάρχει ένα πλήρες και ολοκληρωμένο πλαίσιο κινήτρων και στήριξης των ιδιοκτητών τους, προκειμένου να προχωρήσουν στην αποκατάσταση και συντήρησή τους. Το αποτέλεσμα το βλέπουμε καθημερινά σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, με τα περισσότερα διατηρητέα κτίρια να καταρρέουν και να αποτελούν εστίες μόλυνσης ή διαρκούς κινδύνου για τους πολίτες.
Κομβικό ρόλο στην κατάσταση αυτή διαδραματίζει η πολύχρονη καθυστέρηση από πλευράς Υπουργείου Πολιτισμού στην έκδοση ενός Προεδρικού Διατάγματος, με το οποίο να ορίζονται η διαδικασία, οι όροι και οι προϋποθέσεις για την επιχορήγηση ή και την παροχή άλλων οικονομικών κινήτρων σε ιδιοκτήτες διατηρητέων μνημείων, προκειμένου για την επισκευή, τη συντήρηση, αναστήλωση αποκατάσταση και ανάδειξή τους, ένα διάταγμα που εκκρεμεί ήδη από το 2002.
Επιπλέον, έχει ατονήσει πλήρως η διαδικασία χρηματοδότησης και επιδότησης επιτοκίου από το Δημόσιο για δάνεια αποκατάστασης παραδοσιακών και διατηρητέων κτιρίων, η οποία προβλεπόταν σε Υπουργικές Αποφάσεις του 1991, 1995 και τελευταία το 2007, σε εφαρμογή της Πράξης 515/1985 του Διοικητή της Τράπεζας Ελλάδος. Η πλέον πρόσφατη Απόφαση του 2007 προέβλεπε επιδότηση επιτοκίου σε ποσοστό 50% με ανώτατο όριο δανεισμού τις 100.000, ποσό βέβαια που δεν επαρκεί για την αποκατάσταση ενός διατηρητέου κτιρίου, με δεδομένο το μεγάλο κόστος που απαιτούν αυτού του είδους οι μελέτες.
Αυτό που τόνισε ο Μίλτος Χρυσομάλλης στην Ερώτησή του, είναι πως αυτή η διαδικασία χρηματοδότησης θα προερχόταν με χρέωση του λογαριασμού του άρθρου 1 του ν. 128/1975, ένας λογαριασμός που τροφοδοτείται έως και σήμερα από την επιβολή εισφοράς 0,60% σε δάνεια, πάσης φύσεως χορηγήσεις και υπόλοιπα δανείων και πιστώσεων στις τράπεζες της χώρας. Ο λογαριασμός αυτός, που δημιουργήθηκε για την ενίσχυση των εξαγωγών και από το 1991 έχει εκλείψει ο λόγος ύπαρξής του, συνεχίζει να τροφοδοτείται από τη συγκεκριμένη εισφορά, χωρίς τα χρήματά του να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλον λόγο, πλην της χρηματοδότησης αποκατάστασης διατηρητέων κτιρίων και από το 2020 για την επιδότηση πληγέντων από φυσικές καταστροφές ή τρομοκρατικές ενέργειες.
«Με το λογαριασμό αυτόν να διαθέτει το Δεκέμβριο του 2025 7,6 δισεκατομμύρια ευρώ υπόλοιπο, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, ενώ την πενταετία 2021-2025 πιστώθηκαν σε αυτόν 1,3 δισεκατομμύρια και πληρώθηκαν μόνο 72 εκατομμύρια, η χρήση του ως αποθεματικό για την δημιουργία ενός διαρκούς προγράμματος χρηματοδότησης για την αποκατάσταση διατηρητέων κτιρίων, θα άλλαζε κυριολεκτικά την όψη της χώρας. Ας αναλογιστούμε, για παράδειγμα, το κέντρο της Καλαμάτας, η οποία διαθέτει μεγάλο αριθμό διατηρητέων κτιρίων και αρκετά εκ των οποίων βρίσκονται σε άσχημη κατάσταση από τους σεισμούς του 1986. Η ύπαρξη ενός τέτοιου διαρκούς χρηματοδοτικού εργαλείου θα έλυνε τα χέρια χιλιάδων ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων, στους οποίους η Πολιτεία έχει επιβάλλει υπέρμετρες δεσμεύσεις, και θα τους δώσει τη δυνατότητα να αποκαταστήσουν το πλούσιο αρχιτεκτονικό πολιτιστικό απόθεμα του τόπου μας. Η Πολιτεία τους το οφείλει, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει δώσει τέτοια ενίσχυση, ενώ το μόνο πρόγραμμα αποκατάστασης διατηρητέων κτιρίων που έχει τρέξει μέχρι σήμερα, το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από πόρους της Ε.Ε., αφορούσε μόνο τα δημόσια διατηρητέα και είχε προϋπολογισμό μόνο 80 εκατομμύρια ευρώ. Άλλωστε η εισφορά 0,60% του ν. 128/1975 έχει σύμφωνα με αποφάσεις του ΣτΕ και του Αρείου Πάγου χαρακτήρα φόρου για τους Έλληνες πολίτες, η δε επιστροφή της μέσα από ένα διαρκές πρόγραμμα χρηματοδότησης διατηρητέων κτιρίων θα είχε κοινωνικό αποτύπωμα και θα συντελούσε στη βελτίωση της όψης και των συνθηκών σχεδόν στο σύνολο των μεγάλων πόλεων της χώρας. Ελπίζω τα συναρμόδια Υπουργεία να πράξουν τα δέοντα και να αξιοποιηθεί το ποσό του λογαριασμού του ν. 128/1975 προς την κατεύθυνση αυτή», ανέφερε ο Μίλτος Χρυσομάλλης.
