Η φετινή έκδοση της Eurostat «Regions in Europe – 2026» καταγράφει στην Πελοπόννησο το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής του πρωτογενούς τομέα στην οικονομία μεταξύ των Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η γεωργία, η δασοκομία και η αλιεία παράγουν το 13,9% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της Περιφέρειας, έναντι μόλις 1,8% στην ΕΕ. Η πρωτιά αυτή προσφέρεται ασφαλώς για πανηγυρικές ομιλίες σχετικά με την ευλογημένη γη και τα εξαιρετικά προϊόντα της. Η ανάγνωση των στοιχείων της παραγωγικότητας, όμως, περιορίζει αισθητά τα περιθώρια των πανηγυρισμών. Το 2023 η προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στον πρωτογενή τομέα της Πελοποννήσου φτάνει τις 17.550 ευρώ, έναντι 30.862 ευρώ στην ΕΕ. Στην Ιταλία ξεπερνά τις 42.000 ευρώ, στην Ισπανία τις 50.000, στη Γαλλία τις 57.000 και στην Ολλανδία τις 93.000 ευρώ. Οι διαφορετικές καλλιέργειες και οι συνθήκες απασχόλησης επηρεάζουν βεβαίως τη σύγκριση. Το μέγεθος της απόστασης όμως παραμένει αποκαλυπτικό.
Στην ίδια την Πελοπόννησο ο πρωτογενής τομέας απασχολεί το 26,7% των εργαζομένων για να παράγει το 13,9% της προστιθέμενης αξίας. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις εργαζομένους στηρίζονται επομένως σε έναν κλάδο με παραγωγικότητα περίπου στο μισό του μέσου όρου της περιφερειακής οικονομίας. Το μεγάλο αγροτικό μερίδιο αντανακλά και την αδυναμία ανάπτυξης των υπόλοιπων δραστηριοτήτων. Η Πελοπόννησος παραμένει εξαρτημένη από έναν πρωτογενή τομέα χαμηλής παραγωγικότητας, ενώ δυσκολεύεται να προσελκύσει τις επενδύσεις που θα δημιουργήσουν περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Η μεταποίηση, οι σύγχρονες υπηρεσίες και η αξιοποίηση της γνώσης εξακολουθούν να προσφέρουν δυνατότητες που μένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτες.
Η πολιτική συζήτηση εξαντλείται εύκολα στις επιδοτήσεις, στις αποζημιώσεις και στη διανομή των χρηματοδοτήσεων. Η αύξηση της αξίας που παράγεται από κάθε ώρα εργασίας απαιτεί δυσκολότερες αποφάσεις. Χρειάζεται τις αρδευτικές υποδομές, τη συνεργασία των παραγωγών, την τεχνολογία, την τυποποίηση και την πρόσβαση στις αγορές. Παράλληλα χρειάζεται χώρο για νέες επιχειρήσεις και δραστηριότητες πέρα από την αγροτική παραγωγή. Η διαρκής εξύμνηση του αγροτικού χαρακτήρα της Πελοποννήσου βολεύει όσους αποφεύγουν αυτή τη συζήτηση. Οι κάτοικοι, όμως, χρειάζονται εισοδήματα που να τους επιτρέπουν να ζουν στον τόπο τους. Με τις πρωτιές στην εξάρτηση και τις τελευταίες θέσεις στην ευημερία, το αναπτυξιακό μοντέλο έχει ήδη βαθμολογηθεί.
