Το συμπέρασμα είναι μάλλον απογοητευτικό. Όσα ειπώθηκαν αποδείχθηκαν τόσο εφήμερα, ώστε έχουν ήδη ξεχαστεί. Κανένας από τους τρεις πολιτικούς δεν πρότεινε κάτι ρηξικέλευθο ή ριζοσπαστικό που θα μπορούσε να ανακόψει τη δημογραφική συρρίκνωση της Μεσσηνίας ή έστω να αναταράξει τα λιμνάζοντα νερά της τοπικής οικονομίας.
Βεβαίως, το ετερόκλητο πλήθος των αντιεπενδυτών βρήκε ακόμη μία ευκαιρία να ζητήσει επιστροφή στο παρελθόν και στις κρατικές χρηματοδοτήσεις, βάζοντας στο στόχαστρο την επένδυση υδροπονικής καλλιέργειας στον Μελιγαλά. Οι διαδικτυακές κραυγές, όμως, δεν αποτελούν αξιόπιστο μέτρο για την αποτίμηση της οικονομικής δυναμικής μιας επένδυσης. Η συγκεκριμένη επιχειρηματική πρωτοβουλία είναι προφανώς καλοδεχούμενη, αλλά από μόνη της αδυνατεί να αλλάξει τα παραγωγικά χαρακτηριστικά της Μεσσηνίας ή να αντιστρέψει τη φθίνουσα πορεία της.
Στην πραγματικότητα, οι τρεις πολιτικοί, παρά τις επιμέρους διαφωνίες τους για την ταχύτητα ολοκλήρωσης των δημόσιων έργων, τις παρεμβάσεις στον πρωτογενή τομέα και τον ρόλο του τουρισμού, περιγράφουν ουσιαστικά την ίδια εικόνα για το μέλλον της Μεσσηνίας. Κινούνται μέσα στα όρια ενός γνωστού αναπτυξιακού υποδείγματος, χωρίς να προτείνουν ουσιαστικές αλλαγές στην παραγωγική διάρθρωση, στην επιχειρηματικότητα και στη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και αν επιταχυνθεί σημαντικά η υλοποίηση των δημόσιων έργων, δύσκολα θα αλλάξει δραματικά η κατάσταση την επόμενη πενταετία.
Η πληθυσμιακή συρρίκνωση θα συνεχιστεί, οι νέοι θα εξακολουθήσουν να αναζητούν καλύτερες ευκαιρίες αλλού και οι ρυθμοί ανάπτυξης θα παραμείνουν ανεπαρκείς για να κλείσει η ψαλίδα που χωρίζει τη Μεσσηνία από την ανεπτυγμένη Ελλάδα και κυρίως από την ανεπτυγμένη Ευρώπη. Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα που άφησαν πίσω τους οι τρεις επισκέψεις. Η Μεσσηνία χρειάζεται ένα διαφορετικό παραγωγικό μέλλον, αλλά κανένας δεν φαίνεται διατεθειμένος να συγκρουστεί με τις αντιλήψεις και τα συμφέροντα που καθηλώνουν την οικονομία της στο παρελθόν.
