Η πολεοδόμηση της Ανατολικής Παραλίας είναι μία από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες της Καλαμάτας. Μια εκκρεμότητα που για τμήμα της περιοχής ξεκινά πριν από 40 χρόνια και, ακόμη και με το αισιόδοξο σενάριο, δύσκολα θα κλείσει πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Η αφετηρία βρίσκεται στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του 1986, πάνω στο οποίο στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό και η μετασεισμική πολεοδομική ανασυγκρότηση της Καλαμάτας. Από τότε περίπου 197 στρέμματα της σημερινής Ανατολικής Παραλίας είχαν ενταχθεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό ως ζώνη τουρισμού και αναψυχής, χωρίς όμως να πολεοδομηθούν.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα ήρθε το νέο ΓΠΣ Καλαμάτας, το οποίο εγκρίθηκε το 2011. Στα 197 στρέμματα του παλιού ΓΠΣ προστέθηκαν άλλα περίπου 213 στρέμματα και διαμορφώθηκε η ΠΕ6 Ανατολικής Παραλίας, συνολικής έκτασης τότε περίπου 410 στρεμμάτων. Η περιοχή έφτανε μέχρι το σχέδιο της Βέργας.
Η πολεοδόμηση όμως παρέμεινε στα χαρτιά. Το 2014 ο Δήμος Καλαμάτας αποφάσιζε να χρηματοδοτήσει την πολεοδομική μελέτη της Ανατολικής Παραλίας, ενώ το 2020 εγκρίθηκαν τα τεύχη για ένα ολοκληρωμένο πακέτο μελετών που περιλαμβάνει τοπογραφική αποτύπωση και κτηματογράφηση, πολεοδομική μελέτη, πράξη εφαρμογής, γεωλογική καταλληλότητα, οριοθέτηση και διευθέτηση ρεμάτων και περιβαλλοντική μελέτη.
Ακολούθησε μια μακρά διαγωνιστική διαδικασία. Ο οριστικός ανάδοχος αναδείχθηκε τον Μάιο του 2025 και η σύμβαση υπογράφηκε στις 9 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Η περιοχή που αποτελεί πλέον το αντικείμενο της μελέτης υπολογίζεται σε περίπου 440 στρέμματα και οριοθετείται από τη Ναυαρίνου νότια, τη Λακωνικής βόρεια, την Καρακούση δυτικά και την πολεοδομική μελέτη της Βέργας ανατολικά. Οι προβλεπόμενες χρήσεις είναι Γενική Κατοικία και Τουρισμός – Αναψυχή.
Το πρώτο ουσιαστικό βήμα έγινε στις 11 Αυγούστου 2026, όταν ο ανάδοχος παρέδωσε το πρώτο στάδιο της μελέτης, που αφορά τα τοπογραφικά και κτηματογραφικά διαγράμματα. Οι υπηρεσίες του Δήμου τα ελέγχουν και εκτιμάται ότι μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου θα έχουν διατυπωθεί οι παρατηρήσεις, ώστε να ακολουθήσουν οι απαραίτητες διορθώσεις.
Από εκεί και πέρα όμως υπάρχει ακόμα δρόμος. Πρέπει να προχωρήσουν η πολεοδομική μελέτη και οι συνοδές μελέτες, οι αναρτήσεις, οι δηλώσεις ιδιοκτησίας, οι αντιρρήσεις και οι ενστάσεις, η εξέτασή τους, οι διορθώσεις και τελικά η Πράξη Εφαρμογής. Αυτή είναι που θα μεταφέρει τον σχεδιασμό από τον χάρτη στις πραγματικές ιδιοκτησίες, καθορίζοντας οικόπεδα, δρόμους, κοινόχρηστους χώρους, εισφορές σε γη και τις εκτάσεις που ρυμοτομούνται.
Ο καθαρός χρόνος εργασίας του μελετητή αναφέρεται σε 14 μήνες. Δεν σημαίνει όμως ότι σε 14 μήνες θα έχει ολοκληρωθεί η πολεοδόμηση. Στα τεύχη της διακήρυξης ο συνολικός συμβατικός χρόνος, στον οποίο συνυπολογίζονται αντιρρήσεις και ενστάσεις, έχει προσδιοριστεί σε 36 μήνες.
Με αφετηρία την υπογραφή της σύμβασης τον Δεκέμβριο του 2025, οι 36 μήνες οδηγούν στο τέλος του 2028. Και αυτό αποτελεί συμβατικό ορίζοντα της μελέτης και των σχετικών διαδικασιών, όχι εγγυημένη ημερομηνία κύρωσης της Πράξης Εφαρμογής.
Το αισιόδοξο σενάριο
Αν οι επιμέρους μελέτες προχωρήσουν παράλληλα, όπως επιδιώκει ο Δήμος, οι αναρτήσεις γίνουν χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις, ο αριθμός και η πολυπλοκότητα των ενστάσεων παραμείνουν διαχειρίσιμοι και οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες κινηθούν γρήγορα, η διαδικασία μπορεί να έχει ωριμάσει στο τέλος του 2028. Σε ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό σενάριο, η κύρωση της Πράξης Εφαρμογής θα μπορούσε να ακολουθήσει μέσα στο 2029.
Αυτό θα σήμαινε ότι χρειάστηκαν περίπου τέσσερα χρόνια από την υπογραφή της σύμβασης μέχρι την ολοκλήρωση της πολεοδομικής διαδικασίας και 43 χρόνια από τότε που τα πρώτα 197 στρέμματα εμφανίστηκαν στο ΓΠΣ του 1986.
Το απαισιόδοξο σενάριο
Η πολεοδομία όμως σπάνια ακολουθεί το ιδανικό ημερολόγιο. Η οριοθέτηση των ρεμάτων, οι περιβαλλοντικές και γεωλογικές εγκρίσεις, οι παρατηρήσεις των υπηρεσιών, οι ενστάσεις των ιδιοκτητών και ενδεχόμενες νομικές ή διοικητικές εμπλοκές μπορούν να προσθέσουν σημαντικό χρόνο.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ολοκλήρωση της συμβατικής διαδικασίας στο τέλος του 2028 δεν θα οδηγήσει γρήγορα στην κύρωση και η Πράξη Εφαρμογής μπορεί να μετακινηθεί στο 2030 ή ακόμη και στο 2031. Το τελευταίο δεν αποτελεί σήμερα επίσημη πρόβλεψη ούτε μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο. Είναι το δυσμενές σενάριο μιας διαδικασίας στην οποία κάθε πρόσθετη καθυστέρηση ενός σταδίου μετακινεί και όσα ακολουθούν.
Με τα σημερινά δεδομένα, επομένως, το 2029 αποτελεί το αισιόδοξο σενάριο, το 2029-2030 έναν περισσότερο ρεαλιστικό χρονικό ορίζοντα και το 2031 το δυσμενές σενάριο για την κύρωση της Πράξης Εφαρμογής.
Η σημασία της υπόθεσης ξεπερνά κατά πολύ τους ιδιοκτήτες των 440 στρεμμάτων. Η πολεοδόμηση της Ανατολικής Παραλίας συνδέεται άμεσα με την ολοκλήρωση της οδού Κρήτης προς τα ανατολικά και τη δημιουργία ενός παράλληλου άξονα προς τη Ναυαρίνου. Ταυτόχρονα ανοίγει ένα μεγάλο νέο μέτωπο κατοικίας, τουρισμού και αναψυχής στην πιο δυναμική ζώνη ανάπτυξης της Καλαμάτας.
