Ενώ τρία στα τέσσερα νοικοκυριά στην Πελοπόννησο κατοικούν σε ιδιόκτητη κατοικία, το Ναύπλιο και η Καλαμάτα εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης με 55,5% και 61,6% αντίστοιχα Η εικόνα αυτή παραπέμπει περισσότερο στα χαρακτηριστικά των μεγάλων αστικών κέντρων της χώρας και λιγότερο στην παραδοσιακή ελληνική περιφέρεια.
Στο σύνολο της Ελλάδας, το 70,3% των κατοικούμενων κατοικιών είναι ιδιόκτητες, το 24,6% ενοικιαζόμενες και το 5,2% ανήκει σε άλλες μορφές κατοχής δωρεάν παραχωρημένες κατοικίες. Στην Περιφέρεια Πελοποννήσου η εικόνα είναι διαφορετική. Η ιδιοκατοίκηση φτάνει το 75,2%, δηλαδή είναι σχεδόν πέντε ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη από τον εθνικό μέσο όρο, ενώ οι ενοικιαζόμενες κατοικίες περιορίζονται στο 20,3%.
Η υψηλή ιδιοκατοίκηση χαρακτηρίζει όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Πελοποννήσου, αν και υπάρχουν αξιοσημείωτες διαφορές. Πρώτη κατατάσσεται η Αρκαδία με ποσοστό 78,6%, ακολουθεί η Λακωνία με 76,3%, η Κορινθία με 75,2% και η Αργολίδα με 74,1%. Η Μεσσηνία βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ των πέντε Περιφερειακών Ενοτήτων με 73,3%, παραμένοντας ωστόσο πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο.
Αντίστοιχα, η Μεσσηνία εμφανίζει και το υψηλότερο ποσοστό ενοικιαζόμενων κατοικιών στην Περιφέρεια, με 22,1%, έναντι 21,6% στην Αργολίδα, 20,3% στην Κορινθία, 19,1% στη Λακωνία και μόλις 16,9% στην Αρκαδία.
Η εικόνα αλλάζει ακόμη περισσότερο όταν η ανάλυση περιορίζεται στις πρωτεύουσες των Περιφερειακών Ενοτήτων. Εκεί αποτυπώνεται με σαφήνεια η επίδραση της αστικοποίησης, της συγκέντρωσης υπηρεσιών, της παρουσίας φοιτητών και της τουριστικής ανάπτυξης.
Το Ναύπλιο εμφανίζει το χαμηλότερο ποσοστό ιδιοκατοίκησης μεταξύ των πέντε πρωτευουσών. Μόλις το 55,5% των κατοικούμενων κατοικιών είναι ιδιόκτητες, ενώ το 40,6% είναι ενοικιαζόμενες. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό, που αντανακλά τον έντονα τουριστικό χαρακτήρα της πόλης, αλλά και τη μεγάλη συγκέντρωση δημοσίων υπηρεσιών.
Αμέσως μετά ακολουθεί η Καλαμάτα, όπου το 61,6% των κατοικούμενων κατοικιών είναι ιδιόκτητες και το 33,2% ενοικιαζόμενες. Με άλλα λόγια, μία στις τρεις κατοικούμενες κατοικίες στην πόλη είναι νοικιασμένη. Πολύ κοντά βρίσκεται η Σπάρτη, με ιδιοκατοίκηση 62,9% και ενοικίαση 33,6%, ενώ ακολουθούν η Τρίπολη με 65,9% και η Κόρινθος με 66,7%.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Καλαμάτα αποτελεί πλέον μια εντελώς διαφορετική αγορά κατοικίας από την υπόλοιπη Μεσσηνία. Στο σύνολο του νομού η ιδιοκατοίκηση φτάνει το 73,3%. Στον Δήμο Καλαμάτας περιορίζεται στο 65,5%, ενώ στη Δημοτική Κοινότητα Καλαμάτας μειώνεται ακόμη περισσότερο, στο 61,6%. Αντίθετα, η ενοικίαση αυξάνεται από 22,1% στη Μεσσηνία, σε 29,3% στον Δήμο Καλαμάτας και σε 33,2% στο κέντρο της πόλης.
Η αντίθεση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συγκριθεί η Καλαμάτα με τους υπόλοιπους δήμους της Μεσσηνίας. Ο Δήμος Οιχαλίας εμφανίζει ιδιοκατοίκηση 87,6%, η Μεσσήνη 83,4%, η Πύλος – Νέστορος 81,1%, η Δυτική Μάνη 80,2% και η Τριφυλία 76,0%. Σε όλους αυτούς τους δήμους, η κατοικία εξακολουθεί να αποτελεί κυρίως οικογενειακή περιουσία, ενώ η ενοικίαση διατηρεί σαφώς μικρότερο ρόλο.
Η εικόνα αυτή εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί το στεγαστικό πρόβλημα γίνεται αισθητό κυρίως στην Καλαμάτα. Η λειτουργία του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, η ανάπτυξη του τουρισμού, η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης και η συνεχής προσέλκυση νέων κατοίκων δημιουργούν αυξημένη ζήτηση για ενοικιαζόμενες κατοικίες. Αντίθετα, στην υπόλοιπη Μεσσηνία εξακολουθεί να κυριαρχεί η οικογενειακή ιδιοκτησία και η ανάγκη ενοικίασης παραμένει σαφώς μικρότερη.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν τελικά ότι πίσω από τον υψηλό μέσο όρο ιδιοκατοίκησης της Πελοποννήσου συνυπάρχουν δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Η πρώτη αφορά την ενδοχώρα και τους μικρότερους δήμους, όπου η ιδιοκατοίκηση παραμένει ο κανόνας. Η δεύτερη αφορά τις μεγάλες πόλεις και ιδιαίτερα το Ναύπλιο και την Καλαμάτα, όπου η αγορά κατοικίας λειτουργεί πλέον με όρους που προσεγγίζουν εκείνους των μεγάλων αστικών κέντρων της χώρας.
