Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η περιφερειακή αστάθεια επηρεάζει πρωτίστως την αίσθηση κινδύνου των ταξιδιωτών, οδηγώντας σε βραχυπρόθεσμη επιβράδυνση των early bookings και ενίσχυση της στάσης αναμονής, ιδίως σε αγορές long-haul, ανέφερε στο «Tornos News» ο Μεσσήνιος Σωτήρης Βαρελάς, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Τουριστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Ο ίδιος υπενθύμισε ότι σε αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας, καταγράφηκε αρχική μείωση των αναζητήσεων για ταξίδια προς τη γειτονική Πολωνία της τάξης του −11% έως −16% σε εβδομαδιαία βάση αμέσως μετά την εισβολή, η οποία ωστόσο ανέκαμψε σχετικά γρήγορα τις επόμενες εβδομάδες. Το ιστορικό αυτό παράδειγμα δείχνει ότι η ζήτηση δεν καταρρέει δομικά, αλλά γίνεται πιο νευρική και μεταβλητή, με τη χρονική κατανομή των κρατήσεων να μετατοπίζεται. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το ενεργειακό σκέλος μιας ενδεχόμενης διαταραχής στον Κόλπο του Ορμούζ, καθώς η άνοδος των τιμών ενέργειας μετακυλίεται άμεσα στο κόστος μεταφορών. Ο κ. Βαρελάς εξήγησε ότι τα fuel costs αντιστοιχούν περίπου στο 30% του λειτουργικού κόστους των αερομεταφορών και έως το 50% των θαλάσσιων μετακινήσεων, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε σημαντική αύξηση τιμών περνά σχεδόν αυτομάτως στα εισιτήρια και στα πακέτα διακοπών. Παράλληλα, η αύξηση του μεταφορικού κόστους επηρεάζει και τα προϊόντα μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας, εντείνοντας πληθωριστικές πιέσεις στο συνολικό τουριστικό προϊόν. Για την Ελλάδα, η επίδραση μπορεί να είναι εντονότερη σε σύγκριση με άλλους ευρωπαϊκούς προορισμούς, καθώς περίπου το 70% των διεθνών αφίξεων πραγματοποιείται αεροπορικώς, στους νησιωτικούς προορισμούς το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 80%, ενώ για αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες η εξάρτηση είναι σχεδόν καθολική.

Ο κ. Βαρελάς επεσήμανε ότι αυτή η δομή καθιστά τη χώρα ιδιαίτερα ευαίσθητη σε διακυμάνσεις του κόστους καυσίμων και σε αναταράξεις στις long-haul αγορές. Σε επίπεδο διανομής, οι αναλύσεις της IATA και της ECTAA καταδεικνύουν ότι σε περιόδους αύξησης καυσίμων οι tour operators ενσωματώνουν fuel surcharges ή προχωρούν σε ανατιμήσεις πακέτων, κυρίως στα προϊόντα μεγάλων αποστάσεων, ενώ ταυτόχρονα υιοθετούν πιο συντηρητικές στρατηγικές διαχείρισης ρίσκου, ενισχύοντας τις ευέλικτες πολιτικές και μετατοπίζοντας τη ζήτηση προς late bookings. Σύμφωνα με τον κ. Βαρελά, η πιθανή κρίση δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη με πτώση της ζήτησης, αλλά αυξάνει τη βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα της αγοράς και αναδιαμορφώνει τον ρυθμό με τον οποίο «χτίζεται» η σεζόν. Επιπλέον, υπογράμμισε ότι απαιτείται άμεση ενίσχυση του positioning της Ελλάδας ως safe EU destination μέσω συνεκτικής επικοινωνίας που αναδεικνύει τη θεσμική σταθερότητα, το υψηλό επίπεδο ασφάλειας και τη λειτουργική ετοιμότητα της χώρας. Παράλληλα, στρατηγικά σκόπιμη θεωρείται η έμφαση στα ενδοευρωπαϊκά ταξίδια και στις αγορές μικρών και μεσαίων αποστάσεων, όπου η ευαισθησία στον γεωπολιτικό κίνδυνο και στο κόστος μετακίνησης είναι σαφώς χαμηλότερη. Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στη διαχείριση του καναλιού των tour operators και του οργανωμένου πακέτου, μέσα από προγράμματα συνδιαφήμισης και εργαλεία συγκράτησης του ενεργειακού και λειτουργικού κόστους, ώστε να περιοριστεί η μετακύλιση των διεθνών ανατιμήσεων στο τελικό προϊόν.

 «ΚΛΕΙΔΙ» ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ 

Λίγες μέρες νωρίτερα ο Σωτήρης Βαρελάς μίλησε στο Naftemporiki TV και στην Χριστίνα Κουσουνή, τονίζοντας πως «κλειδί» για τον ποιοτικό τουρισμό αποτελούν οι οργανισμοί διαχείρισης και προώθησης προορισμού. Μεταξύ άλλων, ο ίδιος υπογράμμισε ότι ο «ήλιος και θάλασσα» παραμένει ο βασικός πυλώνας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, με τον πολιτισμό να ακολουθεί, ωστόσο τόνισε πως το μοντέλο αυτό δεν αρκεί πλέον από μόνο του και ότι οφείλει να εμπλουτιστεί. Όπως ανέφερε, η στρατηγική κατεύθυνση πρέπει να περιλαμβάνει την ανάπτυξη θεματικών και πιο σύνθετων μορφών τουρισμού, με έμφαση στον regenerative τουρισμό (αναγεννητικός). Σε αυτό το πλαίσιο, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι δομές διαχείρισης και μάρκετινγκ προορισμού (DMO και DMMO), που γεφυρώνουν τη σχέση μεταξύ μόνιμου και «προσωρινού» κατοίκου. Παράλληλα, επισήμανε ότι ο στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς η αύξηση των αφίξεων, ιδίως όταν αυτές συγκεντρώνονται κατά 80% σε ένα δίμηνο, δημιουργώντας πιέσεις στο ανθρώπινο δυναμικό και οδηγώντας ακόμη και σε «εισαγωγή» εργαζομένων και προϊόντων για την κάλυψη των αναγκών. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η χρονική και γεωγραφική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, ώστε τα οφέλη να κατανέμονται σε περισσότερες περιοχές και σε όλη τη διάρκεια του έτους, μέσα από το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί να λειτουργεί ως πολυκεντρικός προορισμός, με δυνατότητα προσέλκυσης επισκεπτών σε κάθε γωνιά της.

Συνεχίζοντας, ο Σωτήρης Βαρελάς ανέδειξε τον ρόλο των Παρατηρητηρίων Τουρισμού ως μια δομική καινοτομία που επιχειρεί να «χτίσει» από την αρχή ένα σύστημα τεκμηριωμένης διαχείρισης προορισμών, ευθυγραμμισμένο με τους δείκτες του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και τα διεθνή πρότυπα βιωσιμότητας με συγκεκριμένους, μετρήσιμους δείκτες. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο συλλογής και ανάλυσης δεδομένων που θα καλύπτει κρίσιμα πεδία όπως η ενέργεια, η διαχείριση υδάτων, τα απορρίμματα και τα απόβλητα, η ποιότητα υπηρεσιών, αλλά και η ικανοποίηση των ίδιων των κατοίκων. Στόχος είναι κάθε περιοχή —από το Ιόνιο και την Πελοπόννησο έως το Αιγαίο— να αναπτύξει τη δική της «βεντάλια» δεδομένων και προτεραιοτήτων, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες της, όπως για παράδειγμα τα οξυμένα ζητήματα υδροδότησης που παρατηρούνται σε ορισμένους προορισμούς κατά τους θερινούς μήνες. Τα Παρατηρητήρια, σύμφωνα με τον ίδιο, φιλοδοξούν να λειτουργούν σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας την έγκαιρη ανίχνευση πιέσεων και προβλημάτων και δίνοντας στην Πολιτεία τη δυνατότητα προληπτικής παρέμβασης, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προορισμών. 

ΣΥΖΗΤΗΘΗΚΕ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑ 

Υπενθυμίζεται πως ο Σωτήρης Βαρελάς υπέγραψε τη Στρατηγική Τουριστικής Ανάπτυξης του Δήμου Καλαμάτας, η οποία παρουσιάστηκε επίσημα τον Σεπτέμβριο του 2025 στην Κεντρική Αγορά.

Βασιζόμενος μεταξύ άλλων στα αποτελέσματα έρευνας για το τί θέλουν κάτοικοι και επισκέπτες, ο κ. Βαρελάς εστίασε στο ότι η Μεσσηνιακή πρωτεύουσα μπορεί να ακολουθήσει ένα τουριστικό μοντέλο του μέτρου και της ισορροπίας, σκέλος στο οποίο αναφέρθηκε πρόσφατα και η Επιτροπή Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής του Δήμου Καλαμάτας, στο πλαίσιο του «Προγράμματος Τουριστικής Προβολής για το 2026».

Μέλη της Επιτροπής μάλιστα, εκτίμησαν πως πρόκειται για τον ιδανικό συνδυασμό, παράλληλα με το μότο “Πόλη για να ζεις”.