Τα σενάρια αυτά είναι: Σενάριο τάσεων ή μηδενικής λύσης, σενάριο δυναμικής παρέμβασης και σενάριο ήπιας παρέμβασης – ρεαλιστικό σενάριο, τα οποία ήδη βρίσκονται στη σχετική πλατφόρμα του ΥΠΕΝ και είναι προς διαβούλευση για λίγες μόνο μέρες, πέντε συνολικά από την ανάρτηση τους που έγινε την Πέμπτη.
Σε αυτά τα σενάρια γίνεται μια περιγραφική παρουσίαση τους, εξετάζονται και αναλύονται τι προβλέπεται σε κάθε περίπτωση για τον πρωτογενή τομέα, το δευτερογενή τομέα, τον τριτογενή τομέα, την ενότητα μεταφορών και τεχνικών υποδομών, τις περιβαλλοντικές υποδομές, τη χωρική οργάνωση, το φυσικό περιβάλλον, το πολιτιστικό περιβάλλον, τις κοινωνικές υποδομές, την κλιματική αλλαγή και την πολιτική προστασία. Ενώ μετά από κάθε παρουσίαση υπάρχει μια συμπερασματική σύνοψη όλων αυτών.
Συγκεκριμένα στο σχολιασμό των σεναρίων αυτών από τη μελετητική ομάδα σημειώνεται:
Σενάριο 1. Στο σενάριο τάσεων ή μηδενικής λύσης, όπως προαναφέρθηκε, θα διατηρηθεί η υφιστάμενη κατάσταση. Καθώς δεν υφίστανται θεσμοθετημένα πολεοδομικά σχέδια στην περιοχή επέμβασης, το εν λόγω σενάριο δεν στηρίζεται σε κάποια τάση εξέλιξης βάσει προβλέψεων πολεοδομικού σχεδιασμού. Το Σενάριο Τάσεων ή Μηδενικής Λύσης στηρίζεται στην προβολή προς το μέλλον των σημερινών τάσεων, ενώ δεν προβλέπει καμία άλλη χωρικά οργανωμένη αναπτυξιακή παρέμβαση ή πρόταση, επομένως θεωρείται ότι η κατάσταση θα παραμείνει ως έχει. Ειδικότερα, η περιοχή επέμβασης θα παραμείνει χωρίς χωρική οργάνωση με τις όποιες δραστηριότητες να χωροθετούνται οπουδήποτε επιτρέπεται βάσει ισχύουσας νομοθεσίας, π.χ. δασική, αρχαιολογική, κ.ο.κ. Επίσης, η αναπτυξιακή εξέλιξη της περιοχής θα συνεχίσει να εξαρτάται από τις έδρες των δήμων σε θέματα που αφορούν υπηρεσίες, απασχόληση, πρόσβαση σε βασικές υποδομές και εξυπηρετήσεις της καθημερινότητας, χωρίς να αναμένεται ανάπτυξη αυτόνομων λειτουργιών στην περιοχή επέμβασης. Οι οικισμοί θα φθίνουν σιγά σιγά πληθυσμιακά, καθώς δεν αναμένεται η προσέλκυση μόνιμου πληθυσμού, ούτε εποχικού, παρά μόνο όσων παραθερίζουν στην περιοχή έχοντας δεύτερη κατοικία σε περιόδους Χριστουγέννων, κ.λπ. Ορισμένοι οικισμοί, οι οποίοι βρίσκονται πιο απομονωμένοι και παρουσιάζουν πληθυσμιακή μείωση, τείνουν να εγκαταλειφθούν πλήρως. Αναφορικά με τους τομείς των οικονομικών δραστηριοτήτων, δεν προβλέπονται επιπλέον παρεμβάσεις, γεγονός που φανερώνει την απουσία ολοκληρωμένων βελτιωτικών κινήσεων - στρατηγικών. Στο σενάριο αυτό διατηρούνται οι υφιστάμενες περιβαλλοντικές, κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές τάσεις. Επιγραμματικά, το σενάριο τάσεων συνεπάγεται τα εξής: Απουσία πολεοδομικού πλαισίου για χωρική ρύθμιση των δραστηριοτήτων, επομένως αναμένεται να προκύψουν δυσκολίες ως προς τη χωροθέτηση ή αδειοδότηση νέων μονάδων. Πιθανή σύγκρουση γης μεταξύ των αντικρουόμενων παραγωγικών δραστηριοτήτων (τουρισμός – αγροτική δραστηριότητα κ.λπ.) •Διατήρηση της υφιστάμενης αγροτικής δραστηριότητας με όξυνση των προβλημάτων που αφορούν το ανθρώπινο δυναμικό (ελλιπής ανανέωση, γήρανση παραγωγών, τάση εγκατάλειψης). Μη συντονισμένη προβολή και ανάδειξη της περιοχής, με αποτέλεσμα την περιορισμένη επισκεψιμότητα. Μη ορθή αξιοποίηση των υφιστάμενων πόρων για την ανάπτυξη εναλλακτικών
μορφών τουρισμού ή τη σύνδεση του τριτογενούς με τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, λόγω έλλειψης χωρικού και στρατηγικού σχεδιασμού. Ανεπαρκές δίκτυο Μ.Μ.Μ. εντός της περιοχής επέμβασης, γεγονός το οποίο
συμβάλλει στην αναγκαιότητα της χρήσης των ΙΧ οχημάτων για την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων, καθώς και στην απομόνωση των οικισμών. Αδυναμία ενσωμάτωσης αρχών βιώσιμης διαχείρισης υδατικών πόρων και
ομβρίων λόγω απουσίας σχετικών προβλέψεων σε πολεοδομικά σχέδια. Απουσία στρατηγικής πολιτιστικής διαχείρισης, γεγονός που οδηγεί στην αποσπασματική ή ευκαιριακή αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, χωρίς συνοχή και προοπτική βιωσιμότητας. Συνεπώς, το σενάριο τάσεων ή μηδενικής λύσης θα έχει ως πιθανό αποτέλεσμα τη στασιμότητα της περιοχής στο μέλλον, τόσο ως προς τα οικονομικά και περιβαλλοντικά, όσο και προς τα πληθυσμιακά – κοινωνικά χαρακτηριστικά της. Για τους παραπάνω λόγους, δεν είναι επιλέξιμο.
Σενάριο 2. Το σενάριο δυναμικής παρέμβασης αποτελεί ένα φιλόδοξο και ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σενάριο για την περιοχή επέμβασης, το οποίο στηρίζεται στη συνδυασμένη ενίσχυση και των τριών τομέων παραγωγής. Κεντρικό ρόλο κατέχει ο τριτογενής τομέας, ο οποίος είναι ήδη ο πλέον ανεπτυγμένος στην περιοχή μελέτης, μέσω της οργάνωσης και θεσμοθέτησης ζωνών τουρισμού και αναψυχής, με στόχο την προσέλκυση δραστηριοτήτων, την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και την αύξηση του μόνιμου και εποχικού πληθυσμού. Παράλληλα, προωθείται η ενίσχυση του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα μέσω της εφαρμογής αυστηρής και σαφώς καθορισμένης ζωνοποίησης, με περιορισμό των μη συμβατών χρήσεων εντός των αντίστοιχων παραγωγικών ζωνών και την απαγόρευσή τους σε λοιπές περιοχές εκτός των προβλεπόμενων, με σκοπό τη λειτουργική οργάνωση του χώρου και την αποφυγή συγκρούσεων χρήσεων. Η εφαρμογή του σεναρίου δυναμικής παρέμβασης προϋποθέτει την υιοθέτηση νέων δράσεων, καθώς και κανονιστικών και νομοθετικών ρυθμίσεων, οι οποίες θα επιτρέψουν την υλοποίησή του σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, διασφαλίζοντας τον αναγκαίο συντονισμό των προτεινόμενων αναπτυξιακών παρεμβάσεων και των απαιτούμενων υποδομών. Κομβικό στοιχείο του σεναρίου αποτελεί η έγκαιρη εκπόνηση των αναγκαίων μελετών και η κατασκευή των προβλεπόμενων έργων υποδομής, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις συνεπάγονται αυξημένο κόστος υλοποίησης. Παρότι στο πλαίσιο του σεναρίου προτείνεται η δυναμική ανάπτυξη και των τριών παραγωγικών τομέων, οι σχετικές παρεμβάσεις χαρακτηρίζονται από αυξημένο βαθμό δυσκολίας ως προς την εφαρμογή τους. Ενδεικτικά αναφέρεται η πρόταση χωροθέτησης ζωνών προστασίας γεωργικής γης και ζωνών παραγωγικών δραστηριοτήτων, με στόχο την αποτροπή διάσπαρτων και ασύμβατων χρήσεων στον εξωοικιστικό χώρο. Οι δυσχέρειες υλοποίησης σχετίζονται τόσο με το υψηλό κόστος των παρεμβάσεων όσο και με τις χρονοβόρες διαδικασίες εκπόνησης και έγκρισης μελετών, την κατασκευή έργων υποδομής, καθώς και την ανάγκη θεσμικών και διοικητικών προσαρμογών. Σε επίπεδο χωρικής οργάνωσης, το σενάριο προβλέπει αυστηρή οριοθέτηση των ζωνών χρήσεων γης με περιορισμό των ασύμβατων χρήσεων, καθώς και την εκπόνηση Ρυμοτομικών Σχεδίων Εφαρμογής και την ανάπλαση κοινόχρηστων χώρων και κεντρικών οδών στους οικισμούς. Παράλληλα, η ενίσχυση της διασύνδεσης του πρωτογενούς τομέα με τη μεταποίηση και τον τουρισμό, η ανάδειξη της τοπικής αγροδιατροφικής ταυτότητας, η αξιοποίηση της διεθνούς ακτινοβολίας της Π.Ο.Τ.Α. Μεσσηνίας και η ανάπτυξη νέων μορφών θεματικού τουρισμού δημιουργούν τις προϋποθέσεις για έναν ουσιαστικό αναπτυξιακό μετασχηματισμό της περιοχής, με τη μέγιστη αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και τη συνολική αναδιάρθρωση του παραγωγικού προτύπου ανάπτυξης. Συνολικά, το σενάριο δυναμικής παρέμβασης αναμένεται να επιφέρει σημαντικές οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και χωρικές αλλαγές, οδηγώντας σε επιταχυνόμενη αναπτυξιακή πορεία. Ωστόσο, η φιλόδοξη φύση του ενδέχεται να δημιουργήσει ζητήματα ρεαλιστικότητας και κοινωνικές αντιδράσεις σε περιπτώσεις μεταβολής καθιερωμένων πρακτικών. Παρά τις δυσκολίες αυτές, σε επιμέρους τομείς, όπως η προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος, το σενάριο παρουσιάζει σαφώς θετικές πτυχές, συχνά χωρίς να συνοδεύεται από υπερβολικό κόστος εφαρμογής, αφού σχετίζεται με δράσεις που δεν απαιτούν μεγάλες οικονομικές επενδύσεις.
Σενάριο 3. Το σενάριο ήπιας παρέμβασης αποτελεί το πιο ρεαλιστικό και βιώσιμο σενάριο για την περιοχή, προάγοντας την ισόρροπη ανάπτυξη μέσω της αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της, της ενίσχυσης των θετικών τάσεων και της αντιμετώπισης των υφιστάμενων προβλημάτων. Θέτει σαφείς άξονες παρέμβασης, λαμβάνοντας υπόψη παραμέτρους όπως η χρηματοδοτική εφικτότητα, η διατήρηση των κοινωνικών ισορροπιών, η προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, καθώς και η διασφάλιση της κοινωνικής αποδοχής των προτεινόμενων δράσεων. Το σενάριο προσεγγίζει με ρεαλισμό την μελλοντική εξέλιξη των Δημοτικών Ενοτήτων Αυλώνος, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και Γαργαλιάνων, τόσο ως προς την πληθυσμιακή τους δυναμική, όσο και ως προς τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά τους. Παράλληλα, υιοθετεί επιλεκτικά ορισμένες προτάσεις από το σενάριο δυναμικής παρέμβασης, προσαρμοσμένες σε μικρότερο βαθμό παρέμβασης, ώστε να ενισχυθούν οι θετικές επιπτώσεις χωρίς να υπερβαίνεται η ρεαλιστική δυνατότητα εφαρμογής. Συνολικά, το σενάριο αυτό επιτρέπει μια σταδιακή, μελετημένη ανάπτυξη που διατηρεί τη σταθερότητα της περιοχής, ενισχύει τον τοπικό παραγωγικό ιστό, προστατεύει το περιβάλλον και προάγει τη βιωσιμότητα των κοινωνικών και οικονομικών δομών.
