Δευτέρα, 22 Ιανουαρίου 2024 21:15

Μια συνέντευξη του τέως Περιφερειάρχη Πελοποννήσου που θα συζητηθεί: Ο Νίκας ακτινογραφεί Καλαμάτα - Περιφέρεια (βίντεο)

Γράφτηκε από τον
Μια συνέντευξη του τέως Περιφερειάρχη Πελοποννήσου που θα συζητηθεί: Ο Νίκας ακτινογραφεί Καλαμάτα - Περιφέρεια (βίντεο)

 

Ο πόλεμος του Σαμαρά, τα οικονομικά συμφέροντα για το φυσικό αέριο και το αντιπλημμυρικό της Καλαμάτας. Οι συμβουλές στον Δημ. Πτωχό για τον απογαλακτισμό του από το σύστημα Σαμαρά και μια αυτοδύναμη αυτοδιοικητική πορεία.

Οικονομικοί παράγοντες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, τονίζει ο Παναγιώτης Νίκας σε μια απολογιστική συνέντευξή του στην «Ε». Ο πρώην Περιφερειάρχης μιλά για τον πόλεμο που δέχτηκε από την ομάδα Σαμάρα και για το παρασκήνιο την επιλογής τού Δημήτρη Πτωχού. Αναφέρεται στα βασικά έργα της θητείας του ως δήμαρχος Καλαμάτας και Περιφερειάρχης Πελοποννήσου, αλλά και γι’ αυτά που πρέπει να γίνουν στο μέλλον. Μιλά για τον Προκόπη Παυλόπουλο, τον Αντώνη Σαμαρά, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον καπετάν Βασίλη, τον Πέτρο Θέμελη, τον Παναγιώτη Φωτέα, τον Δημήτρη Δράκο, τον Δημήτρη Πτωχό και τον Θανάση Βασιλόπουλο. Κλείνοντας, αναφέρεται στα μέσα ενημέρωσης και την “ντουντούκα” της ομάδας Σαμαρά.

Καλημέρα, κύριε Νίκα, μετά από πάρα πολύ καιρό είσαστε έξω από την ενεργό πολιτική. Πώς αισθάνεστε;

Καταρχήν ευχαριστώ πάρα πολύ και εσάς και την «Ελευθερία» για την συμπαράσταση, τη δημιουργική κριτική και τη βοήθεια την οποία μου προσφέρατε, ώστε να κάνω κατά τον καλύτερο τρόπο τη δουλειά μου. Δεν έχω ρόλο ηγετικό πλέον, θεσμικό ρόλο στην πολιτική αλλά μέσα στην πολιτική είμαστε όλοι και ως απλοί πολίτες. Ιδιαίτερα όταν έχουμε και μια μακρά διαδρομή στην πολιτική προφανώς έχουμε αυξημένη ευθύνη έναν αυξημένο ρόλο ως πολίτες. Καλά αισθάνομαι, μετά από σχεδόν 30 χρόνια προσφοράς στα κοινά. Κάνω μια αποτίμηση αυτής της προσπάθειας. Βλέπω και τα σωστά που έκανα και σε τι θα επέμενα περισσότερο και τι δεν θα έκανα.

Θα καταλήξει κάπου αυτή η αποτίμηση, ας πούμε σε ένα βιβλίο;

Όπως ξέρετε πολύ καλά η σύζυγός μου ασχολείται με αυτά. Επομένως θα είναι ο άνθρωπος που θα με βοηθήσει. Έχουμε συγκεντρώσει όλο το υλικό από αυτή την πορεία, δεκατρία σχεδόν χρόνια δήμαρχος Καλαμάτας, δεκατρία χρόνια στη Νομαρχία και τώρα μια τετραετία στην Περιφέρεια. Είναι μακρύς ο χρόνος, μεγάλες οι ευθύνες τις οποίες είχα, όσον αφορά την πορεία αυτού του τόπου, και της πόλης και του νομού και της περιφέρειας Πελοποννήσου.

 

Τι σας έμεινε από όλα αυτά τα χρόνια στην τοπική αυτοδιοίκηση;

Μια ευχαρίστηση, διότι επιτέλεσα τον κοινωνικό μου ρόλο. Ο καθένας μας πρέπει να ασχολείται με τα κοινά, και το λέω αυτό σε μια εποχή που πολλοί αποφεύγουν την ενασχόληση με τα κοινά. Πρέπει να υπάρχει συνειδητοποίηση ότι ο δήμαρχος, ο περιφερειάρχης και ένας σύμβουλος παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στην πορεία και των ιδιωτικών μας υποθέσεων και των κοινών μας πραγμάτων. Καλώ και από τη θέση αυτή τη νέα γενιά να ασχοληθεί περισσότερο με τα κοινά.

Η μεγαλύτερή σας πικρία όλα αυτά τα χρόνια ενασχόλησης με την αυτοδιοίκηση ποια ήταν;

Πικρίες οι ασχολούμενοι με τα κοινά έχουμε πάρα πολλές. Η μεγαλύτερη πικρία για μένα ήταν η συμπεριφορά του κομματικού μηχανισμού ο οποίος με στήριζε και δεν με στήριζε. Θυμάμαι πάρα πολλές περιπτώσεις, από τότε που κατέβηκα υποψήφιος δήμαρχος Καλαμάτας τα προβλήματα τα οποία υπήρχαν. Στη συνέχεια και στην Περιφέρεια υπήρχαν καταστάσεις πάρα πολύ αρνητικές που με παρεμπόδισαν ουσιαστικά να κάνω ορισμένα πράγματα.

Ο κομματικός μηχανισμός ήταν, δηλαδή, ευλογία αλλά και κατάρα;

Ο κομματικός μηχανισμός είναι ευλογία με την έννοια της στήριξης. Από κει και πέρα, εάν δεν αποδεχθείς αυτά τα οποία θέλει ο κομματικός μηχανισμός και δεν υπακούσεις στις εντολές που έρχονται -και αυτές οι εντολές είναι πολυεπίπεδες -, υπάρχουν προβλήματα και προβλήματα πολύ σοβαρά.


Ο πόλεμος του Σαμαρά και τα οικονομικά συμφέροντα

Θεωρείτε ότι η μη στήριξή σας στις τελευταίες εκλογές από τον Κυριάκο Μητσοτάκη οφείλεται σε αυτόν τον λόγο;

Κοιτάξτε, εγώ πήγα το 2022 στον κ. Μητσοτάκη και του είπα ότι δεν θέλω να είμαι επικεφαλής στις επόμενες εκλογές.

Για ποιο λόγο;

Γιατί υφιστάμην έναν πόλεμο από την ομάδα Σαμαρά. Συγκεκριμένα από τον κύριο Βλάση για τρία ολόκληρα χρόνια. Πόλεμος ο οποίος στηριζόταν σε συμφέροντα οικονομικής φύσεως, όπως είναι η ενέργεια. Και στη συνέχεια στο αντιπλημμυρικό της Καλαμάτας συνέβησαν διάφορα. Το 2022, λοιπόν, απηυδησμένος και από την πίεση που υφιστάμην, και η πίεση δεν ήταν μόνο από ένα βουλευτή, ήταν από έναν κομματικό μηχανισμό, στο βαθμό που επηρεαζόταν από την ομάδα Σαμαρά - έχω μιλήσει για αυτό αναλυτικά, για το κόμμα μέσα στο κόμμα και για τη λειτουργία του κ. Σαμαρά μέσα στο κόμμα της Ν.Δ.- με οδήγησαν να πάω στον πρωθυπουργό και να του πω αυτό το οποίο αισθανόμουν για την επόμενη περίοδο. Μου ζήτησε μάλιστα να του προτείνω και όνομα αντικαταστάτη και του πρότεινα μέσα από τον αυτοδιοικητικό χώρο στον οποίον λειτουργούσα. Η πρότασή μου είχε αξιολογικά χαρακτηριστικά. Επανήλθα στις εκλογές, λέγοντας ότι θα κατέβω γιατί ποτέ δεν περίμενα υποψήφιο προερχόμενο από την ομάδα εκείνη η οποία με πολέμησε με τέτοιο τρόπο.

Τελικά δεν ήταν υποψήφιος ο κ. Βλάσης, όπως λεγόταν. Τι έγινε;

Νομίζω ότι αξίζει μια έρευνα. Αξίζει μια έρευνα γιατί ο άνθρωπος ο οποίος είχε πάρει το δαχτυλίδι να είναι υποψήφιος τελικά δεν ήταν. Γιατί συνέβη αυτό; Η άποψή μου είναι ότι συνέβη διότι οικονομικοί παράγοντες έπαιξαν ένα καθοριστικό ρόλο. Να σημειώσω ότι λυπάμαι για τη διαπίστωση ότι όλο και περισσότερο ισχυροί οικονομικοί παράγοντες παίζουν ρόλο στα πολιτικά μας πράγματα.

Θεωρείτε ότι η επιλογή στην Περιφέρεια στις τελευταίες εκλογές υπαγορεύτηκε από οικονομικούς παράγοντες. Και κατέληξαν τελικά στην υποψηφιότητα Πτωχού;

Η επιλογή ήταν, όπως με διαβεβαίωναν και οι δημοσιογράφοι των Αθηνών, ο κ. Βλάσσης, βουλευτής Αρκαδίας, στέλεχος παλαιό της Πολιτικής Άνοιξης. Θα δείτε δεκάδες τέτοια στελέχη είναι διασκορπισμένα και έχουν ένα μέρος του κρατικού μηχανισμού αυτή τη στιγμή. Επί τρία χρόνια εκινείτο σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Ήταν ο άνθρωπος ο οποίος οργάνωνε τις εκδηλώσεις τις σχετικές με το φυσικό αέριο. Ψάξτε τις εφημερίδες, όταν γίνονταν αυτές εκδηλώσεις, να δείτε ποιοι συμμετείχαν. Και ξαφνικά ενώ ήταν πάρα πολύ κοντά η ανακοίνωσή του, δε έγινε. Δεν θέλω να αναφερθώ σε παρασκήνια, δεν έγινε, και ανακοινώθηκε ο κύριος Πτωχός.

Έπαιξε ρόλο η δικιά σας στάση απέναντι σε αυτό;

Κανένα ρόλο. Εμένα ήταν αποφασισμένο το τέλος μου και το ήξερα αυτό πάρα πολύ καλά. Υπήρχαν συγκεκριμένες ενέργειες, αποκορύφωμα ήταν το αντιπλημμυρικό της Καλαμάτας, όπου πήγα στον κύριο Κουτσογιάννη τον καθ’ ύλην αρμόδιο καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και Πρόεδρο του Τμήματος που μου έδωσε μια έκθεση από την οποία προκύπτει ότι δεν χρειάζεται το αντιπλημμυρικό αυτό, μια ανάθεση 85 εκατομμυρίων ευρώ.

Το ίδιο σύστημα είναι πίσω από αυτό, όπως και στο φυσικό αέριο; Το ίδιο σύστημα είναι πίσω από το αντιπλημμυρικό της Καλαμάτας;

Παρ’ όλα αυτά ήξερα πού θα οδηγούσε όλη αυτή η κατάσταση, αλλά τράβηξα τη μπόρα μου.

Θεωρείτε ότι είναι το ίδιο σύστημα στο φυσικό αέριο και στο αντιπλημμυρικό ή είναι διάφορα υποσυστήματα;

Αυτά είναι εικασίες. Όμως τα τελευταία αρκετά χρόνια εγώ θεωρώ ότι οι οικονομικοί παράγοντες της χώρας παίζουν όλο και περισσότερο ρόλο στα πολιτικά πράγματα.

Η πιο ευχάριστη στιγμή στην ενασχόλησή σας με την τοπική αυτοδιοίκηση ποια ήταν;

Είχα πολλές ευχάριστες στιγμές οι οποίες συνδέονται με τον κόσμο και με τους απλούς ανθρώπους. Ήταν πολύ ευχάριστες αυτές οι στιγμές και είναι πάρα πολλές και στον Δήμο και στην Περιφέρεια. Ήδη έχω αποκτήσει πάρα πολλούς φίλους και στους πέντε νομούς και δεν συνδέονταν πάντα με έργα. Συνδέονταν με εκδηλώσεις, πνευματικές, καλλιτεχνικές, κοινωνικές, πολιτικές. Με έναν κόσμο με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για τον νομό του, για την πόλη του και για την περιφέρεια. Αυτές ήταν οι πιο ευχάριστες στιγμές.

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα πέντε μεγαλύτερα έργα που έγιναν στην Καλαμάτα την περίοδο της θητείας σας ως δήμαρχος της πόλης;

Θέλω να κάνω μια γενική παρατήρηση. Επειδή διαβάζω και ακούω πολλά. Ο δήμαρχος έχει περιορισμένες δυνατότητες οικονομικές και θεσμικές όσον αφορά στην πόλη για την πορεία της. Γιατί καμιά φορά θεωρούμε ότι από τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη εξαρτώνται τα πάντα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα έχουμε μια κεντρική κυβέρνηση, οποιουδήποτε κόμματος, η οποία δεν εκδηλώνει πάντα την αγάπη της για την αυτοδιοίκηση. Στην Ελλάδα για την αυτοδιοίκηση διατίθεται περίπου το 3-4% του προϋπολογισμού όταν σε ευρωπαϊκές χώρες φτάνει στο 30%. Ακόμα και στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ η συμπεριφορά προς την αυτοδιοίκηση είναι καλύτερη.

Ως δήμαρχος Καλαμάτας προσπάθησα πάρα πολύ για τον έλεγχο και τη βελτίωση του δημόσιου χώρου. Δεν σας κρύβω ότι με ενοχλούσε πάρα πολύ η εικόνα της πλατείας και το 50% της παρέμβασης στην πλατεία οφειλόταν στο γεγονός ότι ήθελα να γκρεμίσω όλα αυτά τα οποία είχαν δημιουργήσει μπροστά στα καταστήματα. Η ρύθμιση ήταν τέτοια ώστε να μην συσσωρεύεται όλος ο κόσμος στην πλατεία να ενισχύονται και άλλοι δρόμοι. Έγινε μια προσπάθεια να ελεγχθεί ο δημόσιος χώρος που νομίζω ότι είναι το πιο σημαντικό στοιχείο για μια πόλη σήμερα.

Το δεύτερο, το οποίο συνδέεται πάλι με τον δημόσιο χώρο, ήταν το κυκλοφοριακό σύστημα το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό και παραμένει. Θα θυμόσαστε ότι ήρθα σε σύγκρουση με την εταιρεία «Άκτωρ», που είχε πάρει τα πάρκινγκ. Δικαστική σύγκρουση την οποία και κέρδισα, με αποτέλεσμα να τριπλασιαστεί το έσοδο της πόλης και να μπορούμε να κάνουμε μια πιο σωστή διαχείριση των πάρκινγκ. Το κυκλοφοριακό, κατά την άποψή μου, χρειάζεται τώρα επανεξέταση ώστε να αποτραπεί ακόμα περισσότερο η είσοδος των αυτοκινήτων στο κέντρο της Καλαμάτας. Χρειάζεται να ξαναδούμε πάλι το θέμα των πάρκινγκ στην αγορά. Το κυκλοφοριακό είναι ένα ζήτημα το οποίο πρέπει να το βλέπουμε κάθε 2 ή 3 χρόνια. Προσπάθησα, λοιπόν, για τον δημόσιο χώρο, για τα τραπεζοκαθίσματα, για την τροφοδοσία των καταστημάτων, για τα πάρκινγκ.

Σημαντικά είναι επίσης τα θέματα που συνδέονται με τις πεζοδρομήσεις και τους ποδηλατοδρόμους που δεν είχε η Καλαμάτα. Θυμάμαι ότι για 20 χρόνια συζητούσαμε για την πεζοδρόμηση της οδού Αριστομένους. Ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα αυτό το οποίο έγινε, η πεζοδρόμηση της Αριστομένους. Θυμάμαι ακόμα τα ποδοβολητά του κόσμου που ανέβαινε στο Δημαρχείο να διαμαρτυρηθεί, στο παλιό Δημαρχείο τότε, και την αντίθεση των εμπόρων. Σε έξι μήνες, μόλις ολοκληρώθηκε η πεζοδρόμηση, ήρθαν και μου έφεραν ένα τετράδιο με υπογραφές και μια ευχαριστήρια αναφορά για αυτό το οποίο έγινε. Μετά την πεζοδρόμηση της Αριστομένους σχεδόν όλη η Καλαμάτα ζητεί πεζοδρομήσεις, διότι διαπίστωσαν στην πράξη ότι η πεζοδρόμηση μόνο καλό κάνει στην εμπορική κίνηση.

Το τρίτο πολύ σημαντικό είναι το νέο δημαρχείο. Όταν έγινα δήμαρχος διαπίστωσα ότι οι υπηρεσίες ήταν σε διάφορα σημεία που δεν μπορούσα ούτε εγώ να της βρω. Το παλιό δημαρχείο δεν μπορούσε φυσικά να εξυπηρετήσει αυτό το σκοπό. Έκανα μεγάλο αγώνα και μεγάλη προσπάθεια, με βοήθησαν αλλεπάλληλες κυβερνήσεις. Ο κ. Αβραμόπουλος έπαιξε αποφασιστικό ρόλο. Σε πρώτη φάση, μου έδωσαν το παλιό νοσοκομείο, το οποίο είχε γίνει σε οικόπεδο του δήμου, το ανακατασκεύασα με χρηματοδοτήσεις από τις Ελληνικές κυβερνήσεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εγώ έτυχε να είμαι δήμαρχος σε συνθήκες κρίσης και μνημονίων και ότι λόγω της καλής οικονομικής κατάστασης του δήμου πήρα δάνειο το οποίο προστέθηκε στο δάνειο της χώρας. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Κανένας δεν πίστευε αυτό το οποίο έγινε. Μετακινήθηκαν όλες οι υπηρεσίες σε ένα χώρο όπου θα εξυπηρετήσει την πόλη για τα προσεχή πολλά, πολλά χρόνια. Πήγε το Δημαρχείο σε μια γειτονιά η οποία ήταν υποβαθμισμένη, είχε πολλά προβλήματα και βοήθησε αυτή τη γειτονιά της Δυτικής Καλαμάτας να αναπτυχθεί. Σήμερα είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση από ό,τι ήταν στο παρελθόν.

Από κει και πέρα άλλα σημαντικά πράγματα τα οποία έγιναν ήταν οι χιλιάδες δενδροφυτεύσεις στην πόλη της Καλαμάτας. Θυμηθείτε πώς ήταν η Φάρων, η οδός Λυκούργου, η Κρήτης, η Νέα Είσοδος. Μιλάμε για χιλιάδες δέντρα τα οποία μπήκαν στην πόλη, φυλλοβόλα δέντρα για να αντιμετωπίζεται και το ζήτημα της υγρασίας το χειμώνα.

Με μεγάλη προσπάθεια, πήρα μια έκταση 50 στρεμμάτων στη δυτική παραλία. Απορώ γιατί δεν προχωρά η διαδικασία, ένας χώρος εξόχως ζωτικός, ο κ. Βερναρδάκης βοήθησε σε αυτό αποφασιστικά.

Πάρα πολύ σημαντικό είναι το έργο το οποίο έγινε με τον Περιφερειακό της Καλαμάτας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εκεί γύρω στο 2010 υπήρξε πρόβλημα τελικά με την κυβέρνηση Παπαδήμου και με υπουργό τον κ Βορίδη εντάχθηκε και πάλι αυτό το έργο, και όχι μόνο εντάχθηκε, κατορθώσαμε να βάλουμε και τον κόμβο των Λεϊκων και το κομμάτι εκείνο των 600 - 700 μέτρων από τον κόμβο του Ασπροχώματος μέχρι κάτω τον κόμβο της οδού Αθηνών. Όταν μου είπανε προχωράμε επέμενα να γίνει η γέφυρα στο Νέδοντα, γιατί λέω, άμα ξεκινήσει η γέφυρα τι στην ευχή, θα ολοκληρωθεί. Κάναμε τα εγκαίνια τότε στη γέφυρα είχε έρθει ο κ. Βορίδης και ο κ. Σαμαράς, θυμόσαστε είχαμε και κάποιες φασαρίες, και λέω στο Βαρίδη, κοίταξε, θα βάλουμε τα στήθη μας μπροστά να μας δώσεις και κάτι παραπάνω. Μου λέει, τι θέλεις; και μου έδωσε 300.000, αν δεν απατώμαι, όπου έκανα την ασφαλτόστρωση, εκεί στην Αρτέμιδος και στα φανάρια. Έτσι είναι δυστυχώς, ο δήμαρχος πρέπει να ζητιανεύει, να παρακαλεί, να ζητάει.

Έγιναν πολλά γήπεδα για τη νεολαία. Πολύ μεγάλη παρέμβαση ήταν στα Παλιάμπελα όπου πήγα και γκρέμισα καμιά εικοσαριά παραπήγματα τσιγγάνων, γιατί θα χάναμε το χώρο. Ήταν απαλλοτριωμένο από το 1968 και είχαν προσφύγει στα δικαστήρια γιατί ο χώρος δεν χρησιμοποιήθηκε για τον σκοπό που απαλλοτριώθηκε. Τον πήρα αυτόν τον χώρο και έτσι έγινε το γήπεδο και μπορεί να γίνει και το Παλε ντε σπορ που χρειάζεται η πόλη της Καλαμάτας.
Αυτά για τον δήμο. Δεν ήθελα να συνεχίσω στον δήμο. Ενδεχομένως να σταματούσα το 2019, γιατί ό,τι μπορούσα να κάνω το είχα κάνει. Σκεπτόμουνα ότι δεν είχα κανένα λόγο να επιδιώξω επανεκλογή. Είχα κουραστεί επίσης από τη διαχείριση των σκουπιδιών. Έβλεπα ένα κράτος ανύπαρκτο, κυριολεκτικά. Δεν μπορούσε ο δήμος να λύσει το θέμα των σκουπιδιών. Ήταν ένα θέμα πάρα πολύ μεγάλο και πάρα πολύ σοβαρό. Εν πάση περιπτώσει, με όλες τις ενέργειες που κάναμε διασώσαμε την πόλη σε εποχές όπου τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα. Το κράτος ουσιαστικά δεν ασχολούταν με αυτό το θέμα. Θυμάμαι, πήγα στην ΚΕΔΕ για αυτό το μεγάλο θέμα και ουσιαστικά αδιαφόρησαν. Εξεπλάγην από τη συμπεριφορά των συναδέλφων.



Αντίστοιχα στην Περιφέρεια, ποια είναι τα πιο σημαντικά έργα που προωθήσατε;

Στην περιφέρεια πήγα το 2019, έκανα ένα σχεδιασμό και τον υπέβαλα στον πρωθυπουργό της χώρας. Εγώ θεωρώ ότι η κυβέρνηση δεν έκανε αυτά τα οποία έπρεπε να κάνει για την Πελοπόννησο. Έχω μιλήσει άλλωστε δημόσια και στη διάρκεια της θητείας μου. Εμείς ως περιφέρεια κάναμε ό, τι μπορούσαμε περισσότερο. Τέσσερα χρόνια ήμασταν όλα κι όλα. Σε μια περιφέρεια η οποία και διοικητικά είχε πάρα πολλά προβλήματα.

Είμαι πολύ περήφανος που έδωσα λύση στο τεράστιο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Όταν πήγα στην περιφέρεια το 2019 είχα το εξής δίλημμα: να συνεχίσω το έργο ή να το σταματήσω; Δεν είχε υποβληθεί καν φάκελος μεγάλου έργου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν υπήρχε τίποτα, ήταν οικόπεδα τα οποία κάποια ήταν και διεκδικούμενα, δικαστικές ιστορίες και τέτοια πράγματα. Δεν είχα πλειοψηφία και ευτυχώς άλλαξε ο νόμος και δόθηκε η δυνατότητα στην Οικονομική Επιτροπή. Σκέφτηκα, προχωράω ή τα αλλάζω όλα; Γιατί η δική μου λογική ήταν ένα εργοστάσιο, για να μειωθεί και το κόστος. Ύστερα από πολλή μελέτη και όταν διαπίστωσα ότι χρειάζεται μία πενταετία τουλάχιστον, όπου δεν άντεχε η Πελοπόννησος, είπα ας προχωρήσω. Τώρα είναι στο χέρι των δήμων να μειώσουν τα σκουπίδια τους. Υποχρέωσή μας είναι να πηγαίνουμε 100.000 τόνους σκουπίδια. Να προχωρήσουν οι δήμοι δυναμικά στην ανακύκλωση, να ελέγχουν τους κάδους να μην μπαίνουν μπάζα μέσα και το ένα και το άλλο, ώστε να μειωθεί το κόστος για τους πολίτες. Δεν έχουμε κανέναν άλλο δρόμο και είμαι υπερήφανος που η Πελοπόννησος είναι πλέον καθαρή.

Για την Κορινθία κάνουμε τώρα το δρόμο προς τα Τρίκαλα με 7,4 εκ. ευρώ. Δρόμος που θα συμβάλλει στην τουριστική ανάπτυξη και όχι μόνο. Κάνουμε το έργο στο Αστεροσκοπείο που μπορεί να είναι και εκπαιδευτικό κέντρο. Έργα στον Ισθμό συμπληρωματικά σε αυτά τα οποία κάνει το κράτος και μια σειρά από πολλούς αθλητικούς χώρους σχεδόν στο σύνολο των δήμων της Κορινθίας.

Στην Αργολίδα βρήκαμε τα 40 εκατομμύρια που απαιτούνται και διασυνδέσαμε την Αργολίδα με τον αυτοκινητόδρομο Α7. Το έργο είναι σε εξέλιξη. Λύσαμε μετά από 25 χρόνια το θέμα του της μαρίνας Ναυπλίου, σε πρώτη φάση η επένδυση είναι 25 εκατομμύρια. Στην ολοκλήρωσή της θα είναι 100 εκατομμύρια και θα επηρεάσει την οικονομική ζωή μέχρι την Μονεμβασιά. Έχουν δρομολογηθεί ενέργειες για το νέο διοικητήριο της Αργολίδας. Τα άλλα είναι μικρότερα αλλά ιδιαίτερα σημαντικά έργα όπως ο κόμβος στο Λυγουριό.

Για την Αρκαδία ασχοληθήκαμε πάρα πολύ για την μετάβαση από το λιγνίτη. Είναι μια σωστή ενέργεια και σωστή συμπεριφορά σε πολιτικό επίπεδο. Χρηματοδοτήσαμε την μελέτη για την αγγλόφωνη Σχολή, η οποία θα γίνει από το Ανοικτό Πανεπιστήμιο στη Μεγαλόπολη και το Ελληνικό. Κάναμε τη γέφυρα στα Δολιανά και μια σειρά από άλλα σημαντικά έργα.

Στη Λακωνία μετά από 100 χρόνια είναι σε φάση ολοκλήρωσης η γέφυρα στη Σκάλα. Μελετάμε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σπάρτης και σειρά από είκοσι έργα τα οποία συνδέονται με τον πολιτισμό και πολλές εκκλησίες. Για τις εκκλησίες θέλω να πω ότι παρεμβαίνουμε πάντα σε εκκλησίες οι οποίες είναι μνημεία, χαρακτηρισμένα μνημεία και πολλές από αυτές έχουν μεταβληθεί σε ερειπιώνες.

Για τη Μεσσηνία τα έργα τα οποία έχουν γίνει είναι δεκάδες. Τα πιο σημαντικά από αυτά είναι οι παρεμβάσεις στους δύο άξονες προς Μάνη και Κορώνη. Ο δρόμος προς τη Μάνη ασφαλτοστρώθηκε πρόσφατα και είναι σε εξέλιξη η μελέτη αυτή τη στιγμή για παράκαμψη Καρδαμύλης και Αγίου Νίκωνα, η παράκαμψη Κάμπου και Σταυροπηγίου θα ενταχθεί τώρα είναι ώριμη μελετητικά. Βρήκαμε τα 15 εκατομμύρια και εξελίσσεται το έργο στο Πεταλίδι. Ξέρετε την ιστορία με την αρχαιολογική υπηρεσία κλπ. Μελετήθηκε η παράκαμψη του Χαρακοπιού, ένα έργο το οποίο θα στοιχίσει περί τα 15 εκατομμύρια ευρώ και θα ενταχθεί σε αυτό το ΕΣΠΑ. Είναι καλή η εξέλιξη του έργου Φιλιατρά – Γαργαλιάνοι. Σημαντικά έργα στον τομέα των λιμανιών Κυπαρισσίας, Μαραθούπολης κλπ. Το διοικητήριο της Καλαμάτας, ένας χώρος γεμάτος αμίαντο, εγκυμονούσε κινδύνους για την υγεία των υπαλλήλων θα στοιχίσει 11 εκατομμύρια ευρώ και θα γίνει ένα κόσμημα όσον αφορά την διοίκηση και τη λειτουργία των υπαλλήλων.

Υπάρχει και το Μεσσήνη - Λάμπαινα που καθυστερεί;

Το Λάμπαινα – Μεσσήνη έχει ξεκινήσει. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το έργο το υπέγραψα ενώ δεν θα έπρεπε να το έχω υπογράψει. Διότι οι υπηρεσίες παρουσίασαν το έργο ως ώριμο ενώ δεν ήταν. Κάτω από τον δρόμο υπάρχει ένας αγωγός ύδρευσης που εξυπηρετεί όλες τις κοινότητες και δεν μπορούσα να κάνω ένα έργο πάνω σε έναν αγωγό που θα έσπαγε κατά την πορεία εκτέλεσης του έργου. Βρήκαμε τα χρήματα που απαιτούνταν, ένα εκατομμύριο ευρώ, για την μετακίνηση του αγωγού. Επομένως δεν υπάρχει πλέον κανένα πρόβλημα. Το έργο ξεκίνησε και θα ολοκληρωθεί.

Αλλά πιο σημαντικό από αυτό το έργο, να ξέρετε, είναι ο δρόμος που μελετιέται με μισό εκατομμύριο ευρώ από τη Λάμπαινα μέχρι τα Αρφαρά. Στρατηγικής σημασίας έργο, όπως στρατηγικής σημασίας είναι η γέφυρα που μελετιέται που θα διασυνδέσει τη Δυτική παραλία της Καλαμάτας με τη Μπούκα. Αυτά τα έργα, και τα δύο, έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και είκοσι χρόνια. Και να πω και κάτι άλλο για τον δρόμο Μεσσήνη – Λάμπαινα, εγώ τον υπέγραψα και θα γίνει αυτός ο δρόμος, αλλά δεν φτιάχνουμε παράλληλους δρόμους στους αυτοκινητόδρομους, φτιάχνουμε κάθετους δρόμους. Ο δρόμος αυτός με μια άσφαλτο και μια υποτυπώδη διεύρυνση θα μπορούσε να λειτουργήσει μια χαρά. Κάθετους δρόμους προς τον αυτοκινητόδρομο χρειαζόμαστε. Αλλά, εν πάση περιπτώσει, θα γίνει ο δρόμος να μην ανησυχεί κανείς.


Ποια θεωρείτε ότι είναι τα 5 μεγαλύτερα ζητήματα για την πόλη της Καλαμάτας που έχουν μείνει πίσω;

Θέλω να κάνω μια γενική επισήμανση. Η Καλαμάτα πρέπει να βλέπει το μέλλον της μέσα στη Μεσσηνία και μέσα στην Πελοπόννησο. Δεν είναι νησί. Μια πόλη, δεν μπορεί να έχει μια πορεία η οποία είναι ξεχωριστή από ένα περιβάλλον. Στα παλιότερα χρόνια, όταν η περιφέρεια της Μεσσηνίας ευδοκιμούσε, έρχονταν απ’ όλη τη Μεσσηνία εδώ και έδιναν ζωή στην πόλη. Άρα, την Καλαμάτα την ενδιαφέρουν πάρα πολύ οι περιοχές της Μεσσηνίας που μπορούν να φέρουν πλούτο να αναπτύσσονται συνεχώς. Την ενδιαφέρει πάρα πολύ η Πελοπόννησος να πηγαίνει πάρα πολύ καλά. Και την ενδιαφέρει πάρα πολύ να έρχεται όσο το δυνατόν περισσότερος κόσμος στην Καλαμάτα.  Ιδιαίτερα για το τελευταίο εξυπηρετεί και το Αεροδρόμιο και ο Αυτοκινητόδρομος.

Τώρα στα ζητήματα που έχουν μείνει πίσω. Ένα θέμα πάρα πολύ σοβαρό συνδέεται με την αποχέτευση των ομβρίων στην πόλη. Τα 85 εκατομμύρια ευρώ για το αντιπλημμυρικό τα θέλουμε, αλλά τα χρήματα αυτά θα πρέπει να πιάσουν τόπο. Με τα χρήματα αυτά μπορούμε να λύσουμε όλο το πρόβλημα που έχουμε. Ιδιαίτερα έχουμε προβλήματα μέσα στην Καλαμάτα όπου έχουμε τους αγωγούς της δεκαετίας του 40 και του 50. Δεν υπάρχει δίκτυο διαχείρισης ομβρίων μέσα στην πόλη. Αυτό το έργο, το οποίο γίνεται ανατολικά της πόλης, είναι εξόχως αναγκαίο. Τώρα για το Νέδοντα τα έχουμε πει τα επιχειρήματα και εμείς και το Μετσόβιο Πολυτεχνείο και πολλοί τεχνικοί έχουν μιλήσει για το θέμα. Πάντα μιλάμε για το καλό της πόλης, αυτό μας ενδιαφέρει. Το ένα ζήτημα, λοιπόν, είναι οι αγωγοί ομβρίων μέσα στην πόλη. Εδώ, όταν έχουμε μια μέτρια βροχή, πλημμυρίζει η Φαρών, γιατί τα νερά της Φαρών πρέπει να βγουν έξω από το λιμάνι.

Το δεύτερο θέμα για την πόλη συνδέεται με το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο και τη διεύρυνση της πολεοδόμησης. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Οι καθυστερήσεις οφείλονται στο κράτος. Εγώ, που έφυγα το 2019, νόμιζα ότι είχαμε ξεμπλέξει με τον Μπαριάμαγα. Εχουν περάσει πέντε χρόνια και ακόμα δεν έχουμε ξεμπλέξει. Πέρασαν πάνω από 20 -25 χρόνια και δεν έχουμε ξεμπλέξει με τη Μικρή Μαντίνεια, τη Βέργα και το Ασπρόχωμα.

Το τρίτο μεγάλο ζήτημα για την πόλη, κατά την άποψή μου, συνδέεται με την βιομηχανική της περιοχή. Δεν είμαστε καθόλου ευχαριστημένοι από τους διαχειριστές των βιομηχανικών περιοχών πουθενά στην Πελοπόννησο. Πρέπει η βιομηχανική περιοχή να διευρυνθεί και να ανασυνταχθεί, είναι αναγκαίο. Είναι δυνατόν να έχουμε κενά οικόπεδα, να ψάχνουμε να βρούμε οικόπεδα και να μην τα δίνουν αυτοί που τα έχουν; Πρέπει να αλλάξει όλο το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των βιομηχανικών περιοχών. Αυτά είναι τα μεγάλα θέματα, τα μεγάλα ζητήματα τα οποία βλέπω στην πόλη σε επίπεδο λειτουργίας.

Οι οδικοί άξονες οι οποίοι φτάνουν στην Καλαμάτα ωφελούν την πόλη. Η Δυτική Οδός πρέπει να ολοκληρωθεί. Το τι αγώνα έκανα να μιλήσει ο πρωθυπουργός στον Πύργο για την ολοκλήρωσή του δεν λέγεται. Προφανώς πρέπει γρήγορα να ιδιωτικοποιηθεί το Αεροδρόμιο. Είναι ντροπή αυτό το οποίο γίνεται. Κοιτάξτε, εγώ είχα πάρει απόφαση στο Δημοτικό Συμβούλιο για ιδιωτικοποίηση του Αεροδρομίου και του λιμένος.

Σημαντικό περιουσιακό στοιχείο για την πόλη είναι τα πολιτιστικά ζητήματα. Νομίζω ότι χρειάζονται ένα φρεσκάρισμα πλέον όλα αυτά. Είτε είναι το Φεστιβάλ Χορού είτε είναι άλλες εκδηλώσεις. Εγώ βοήθησα και από την Περιφέρεια, τα χρήματα είναι διασφαλισμένα για το Φεστιβάλ Χορού, για τα Παπαφλέσσεια, το κουκλοθέατρο και για το ντοκιμαντέρ όλα αυτά έχουν ψηφιστεί στο Περιφερειακό Συμβούλιο.

Η Καλαμάτα περνάει στην Ελλάδα ως πόλη του πολιτισμού. Αυτό πρέπει να το αξιοποιήσει και να το ενισχύσει. Χρειαζόμαστε ανθρώπους οι οποίοι μπορούν να ασχοληθούν με αυτό το θέμα και με αυτή την υπόθεση. Σε αυτά βάζω οπωσδήποτε την αξιοποίηση του Μεγάρου Χορού. Δώσαμε 20 εκατομμύρια ευρώ σε εποχές δύσκολες.

Δεν σας κρύβω ότι το έργο αυτό το ξεκίνησα εγώ. Τώρα λέει ο Γιώργος ο Κουτσούλης άνοιξε μια λακκούβα, ένα χρόνο πριν ξεκινήσει το έργο, εγώ δεν αντιπαρατίθεμαι, αλλά να ξέρετε ότι καταπατήσαμε μέρος της περιουσίας του ΟΣΕ και το ξεκινήσαμε χωρίς Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Χρειάστηκαν 13 χρόνια μεγάλου αγώνα για να ολοκληρωθεί αυτό το έργο. Υπάρχει η μελέτη από την «Πλάνετ» που είναι προσφορά του μακαρίτη του Τουρκολιά για την χρησιμοποίησή του. Το Μέγαρο Χορού προορίζεται να είναι ο πνευματικός φάρος της κεντρικής και της Νότιας Πελοποννήσου. Με συγχωρείτε πάρα πολύ, δεν σημαίνει ότι το δίνουμε για να πηγαίνει ο κάθε σύλλογος τρίτης κατηγορίας, ο οποίος θέλει να προβληθεί το έργο του δια του Μεγάρου.

Το Μέγαρο πρέπει να είναι μόνο για εκδηλώσεις εξαιρετικά υψηλού επιπέδου. Πρέπει να λειτουργήσει όπως το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, να κάνει εκδηλώσεις οι οποίες αναφέρονται σε όλο τον πληθυσμό της Πελοποννήσου. Χρειάζεται έναν καλλιτεχνικό διευθυντή και ένα δυνατό Δ.Σ. για να μπορέσει να το προωθήσει.

Εντάξει, καλό είναι και η πάνω και η κάτω Ραχούλα και το ένα και το άλλο… εγώ λυπάμαι, στεναχωριέμαι με αυτά που γίνονται. Έχουμε εγκαταλείψει το ωραιότατο Πνευματικό Κέντρο, δεν χρησιμοποιούμε το Εργατικό Κέντρο και τη Φιλαρμονική. Αυτό το σαλόνι που λέγεται Μέγαρο Χορού πρέπει να προορίζεται για πολύ μεγάλες, πολύ σπουδαίες εκδηλώσεις.

Υπάρχουν και τα πενήντα πολύτιμα στρέμματα στην παραλία τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν για το τουριστικό ρεύμα της πόλης.

Εδώ υπάρχει ένα ζήτημα, μια τρύπα και στη θητεία σας εγώ θα έλεγα, σε σχέση με το παραλιακό μέτωπο της Καλαμάτας. Μιλάμε για τη Ναυαρίνου και την κυκλοφορία σε αυτή. Εκεί ο χώρος δεν διευθετήθηκε σε σχέση με τα καταστήματα. Συνολικά, παραμένει σε μια κατάσταση όπως ήταν το ΄70, χωρίς να έχει αλλάξει κάτι σημαντικά.

Σημαντικά δεν έχουν αλλάξει, αλλά ακούστε. Η προκυμαία αναβαθμίστηκε και ο σχεδιασμός ο οποίος έγινε και μελετήθηκε και εντάχθηκε επί των ημερών μου μεταξύ Φαρών – Ακρίτα και παραδίδουμε ένα έργο πολύ σημαντικό. Η δενδροφύτευση είναι πάρα πολύ σημαντική και ο χώρος πίσω από το Πανελλήνιο αναβαθμίστηκε, και ο ποδηλατόδρομος. Τώρα με τη νέα δημοτική αρχή έγιναν τα δύο πάρκινγκ.

Επιχείρησα, θυμάμαι, μια χρονιά στην πρώτη θητεία μου να κόψω την κυκλοφορία μεταξύ Φαρών - Ακρίτα και βγήκαν τα παιδιά εκεί πέρα και έπαιζαν μπάλα και αμέσως μεταστράφηκαν και οι εφημερίδες και οι τηλεοράσεις και τα καταστήματα είχαν πάρα πολύ σοβαρό πρόβλημα, γιατί έχουμε και κάποιους επαγγελματίες, εκείνους με τους οποίους πρέπει να συνεργαστούμε. Νομίζω ότι έχει έρθει ο καιρός, χρειάζονται και χρήματα βέβαια, έχει έρθει ο καιρός να γίνει μια μελέτη η οποία να μπορεί να στηριχθεί πάνω σε δεδομένα και να υλοποιηθεί με τη συνεργασία όλων. Το πιο σημαντικό που μπορεί να δρομολογήσει εξελίξεις είναι η ζωντάνια του λιμανιού.

Και η ζωντάνια του λιμανιού θα προέλθει μόνο από την μετατροπή του σε μια μεγάλη μαρίνα διασυνδεδεμένη με την άλλη μαρίνα. Από κει και πέρα, αυτό θα δημιουργήσει μια ζωντάνια οικονομική η οποία εκ των πραγμάτων θα φέρει την απαίτηση και θα επιβάλλει το γεγονός της πλήρους ανασυγκρότησης του Παραλιακού Μετώπου. Είναι κρίμα σε αυτό το λιμάνι να μπαίνουν 20 - 30 καράβια το χρόνο.

Εδώ όμως έχουμε πισωγύρισμα ακόμα και με τη μαρίνα. Έχουμε μπλέξει και με τη μαρίνα που εν πάση περιπτώσει λειτουργούσε όπως λειτουργούσε.

Η μαρίνα είναι του ελληνικού δημοσίου. Είχε αναθέσει για κάποιο χρονικό διάστημα στο Δήμο Καλαμάτας να τη διαχειρίζεται. Αλλά να μην ξεχνάμε το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Αφήστε το θέμα με τα οικόπεδα μπροστά από την μαρίνα, όπου έχουμε τρελαθεί σαράντα χρόνια με την ιστορία αυτή που δεν έχει ξεκαθαρίσει ένα θέμα πάρα πολύ σοβαρό. Αλλά η ζωντάνια του λιμανιού σημαίνει μαρίνα, με μεγάλα γιοτ και υδατοδρόμιο. Αυτό είναι το πρώτο βήμα στο οποίο πρέπει να προχωρήσουμε με θάρρος. Και το άλλο θα έρθει με βεβαιότητα. Τότε θα κουβεντιάσουμε και όλα τα υπόλοιπα.

Εγώ επενδύω πολύ περισσότερο στη Δυτική Παραλία. Είναι μια παρθένα περιοχή μέχρι την περιοχή της Μπούκας και μέχρι τη Βελίκα, όπου είναι το μέλλον της Μεσσηνίας και της Πελοποννήσου. Όταν γίνουν οι νέες ξενοδοχειακές μονάδες της Costa Navarino θα δείτε ότι μπορεί να γίνουν σπουδαία πράγματα.

Πώς μπορεί να αναπτυχθεί αυτή η περιοχή;

Να δοθεί σαφής προτεραιότητα στην τουριστική κατεύθυνση. Γι’ αυτό ήμουν θιασώτης του παραλιακού δρόμου. Η περιοχή μέχρι την Καρποφόρα μπορεί να δώσει πλούτο εθνικό. Ο παραθαλάσσιος δρόμος δυστυχώς εγκαταλείφθηκε, ενώ ο αποπάνω δρόμος έχει σοβαρά προβλήματα, καταργεί τη σιδηροδρομική γραμμή και δεν θα φτάσει μέχρι την Καλαμάτα. Ο Σαμαράς είχε έρθει σε δυο - τρεις συσκέψεις που κάναμε το 2019, δεν εξέφρασε άποψη καμία και όταν ήταν πρωθυπουργός δεν έβαλε ούτε μια δεκάρα στον προϋπολογισμό. Μηδέν. Και ήρθε ο Μητσοτάκης εδώ κάτω και λέει …(γέλια) ας μην αναφερθώ σε αυτό.

Ποια είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα για την Πελοπόννησο;

Το πρώτο θέμα για την Πελοπόννησο είναι το δημογραφικό. Δεν είμαστε πλέον μόνο λίγοι αλλά φεύγουν και τα καλύτερα παιδιά. Τα καλύτερα παιδιά μας δεν γυρίζουν. Αυτό το είδα εγώ όταν ζητούσα ειδικούς συνεργάτες για την Περιφέρεια και δεν τους συμπλήρωσα γιατί δεν εύρισκα. Δεν βρίσκεις εξειδικευμένο προσωπικό. Το αποτέλεσμα είναι να αναζητούμε εξειδικευμένο προσωπικό στην Αθήνα, στην Θεσσαλονίκη.

Δεν έχουμε προσωπικό και αυτό έχει επιπτώσεις και στη λειτουργία των δήμων.
Το Πανεπιστήμιό μας δεν είχε για πολλούς και διάφορους λόγους - άλλο ένα μεγάλο κεφάλαιο αυτό - την πορεία την οποία περιμέναμε, αλλά και σε σχέση με άλλα πανεπιστήμια ίδιου χρόνου ζωής. Επειδή το πανεπιστήμιο είναι αναγκαίο για μια περιφέρεια, φοβάμαι ότι με την λειτουργία των μη κρατικών Πανεπιστήμιων θα υπάρξει πολύ σοβαρό πρόβλημα με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Αν σκεφτούμε ότι το 60% των φοιτητών έρχονται από την Αθήνα, αντιλαμβανόμαστε ότι θα υπάρξει ζήτημα επιβίωσης.

Πρώτο θέμα, λοιπόν, για την Πελοπόννησο, η ολιγανθρωπία, το δημογραφικό πρόβλημα. Το οποίο έχει διάφορες επιπτώσεις και σε διάφορα επίπεδα. Κοντά σε αυτό η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Και για τους θεσμούς και για τις επιχειρήσεις.
Το δεύτερο πρόβλημα για την Πελοπόννησο συνδέεται με τη Γεωργία, με τον πρωτογενή τομέα. Αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα. Εδώ και πενήντα χρόνια δεν έχουμε κάνει βήματα όσον αφορά ζήτημα της άρδευσης. Είναι κρίμα η λίμνη Δόξα, ο Ασωπός, η περιοχή του Φενεού να είναι ανεκμετάλλευτα σε μια περιοχή η οποία διψάει.

Ο Ανάβαλος, 60 - 70 χρόνια δεν έχει λήξει το θέμα. Η Ερμιονίδα ερημοποιείται. Η Λακωνία με την Κελεφίνα και αυτή έχει σοβαρό πρόβλημα. Εμείς εδώ στα Φιλιατρά εδώ και πέντε χρόνια δεν έχουν γίνει ακόμα ούτε αγωγοί. Περιφερόμαστε και λέμε πολλά και διάφορα. Είμαστε η περιοχή η οποία παράγει όλα τα προϊόντα του καλαθιού, της μεσογειακής διατροφής. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, μια νέα γεωργία, εκσυγχρονισμό. Κοιτάξτε τι γίνεται στην Τριφυλία όπου στηρίχθηκε στις πλάτες ενός δημοσίου υπαλλήλου, όπου μπροστά μου τον κάλεσε ο πρωθυπουργός να συμμετάσχει στην κυβέρνηση και αρνήθηκε. Ο γεωπόνος ο Αντώνης ο Παρασκευόπουλος.

Κατά την άποψή μου, ο Τουρισμός είναι μια επισφαλής οικονομική δραστηριότητα, σε έναν κόσμο ο οποίος έχει πάρα πολλά προβλήματα, συγκρούσεις και το ένα και το άλλο Ο Καραμπάτος έχασε το ξενοδοχείο από αυτά που έγιναν στο Ιράκ. Ο τουρισμός χρειάζεται ειρήνη, ηρεμία, χρειάζεται πολλά πράγματα. Είναι πάρα πολύ καλός ο τουρισμός αλλά όλη η Ελλάδα ακόμα και περιοχές οι οποίες δεν έχουν καμία τουριστική προοπτική σου λέει τουρισμός πας εκεί που δεν πατάει άνθρωπος και βλέπεις πινακίδες στα Αγγλικά. Άλλο μεγάλο ζήτημα αυτό, αλλά εν πάση περιπτώσει...

Σε σχέση με τον τουρισμό, λοιπόν, εγώ δεν είμαι υπέρ του μαζικού, είμαι υπέρ ενός ποιοτικού τουρισμού, που μόνο αυτός είναι βιώσιμος, που θα συνδέεται με τον πολιτισμό μας, με το περιβάλλον και την κουλτούρα μας, με τη γεύση μαζί με το λαϊκό μας πολιτισμό.. Αυτή πρέπει να είναι η επιδίωξή μας και αυτή είναι κατεύθυνση που έχω δώσει. Λυπάμαι για το γεγονός ότι δεν έχουμε ούτε στατιστικά στοιχεία. Υπάρχουν ένα σωρό ζητήματα. Έκανα μια προσπάθεια, έχουμε πέντε μονάδες αυτή τη στιγμή, πιστεύω να υποστηριχθούν και να αυξηθούν, όπου κάνουμε την υποδοχή των τουριστών και μαζεύουμε και στοιχεία. Και από τις αναλύσεις προκύπτουν ενδιαφέροντα πράγματα και για τα προβλήματα αλλά και για τις προτιμήσεις. Οι Αμερικανοί, για παράδειγμα, φτάνουν μέχρι τον Ισθμό και δεν περνούν, γυρνούν πίσω.

Υπάρχει μια δειλή εμφάνιση Ινδών, Κορεατών. Βαλκάνιοι δεν κατεβαίνουν στην Πελοπόννησο. Αυτά τα βλέπεις, έχεις δεδομένα για να κάνεις μια στόχευση. Όχι κάθε χρόνο Λονδίνο – Λονδίνο. Τα δεδομένα αλλάζουν. Τρέμω στην ιδέα της εκλογής του Τράμπ.
Φέτος όμως γιατί δεν πήγε καλά ο τουρισμός στην Πελοπόννησο; Τα στοιχεία από το Αεροδρόμιο Καλαμάτας δείχνουν μείωση 15%, όταν σε όλη την Ελλάδα έχουμε αύξηση 14%. Ποιος κατά τη γνώμη σας είναι ο λόγος;
Αυτό είναι συγκυριακό.

Δεν υπάρχει δηλαδή κάτι;

Όχι, δεν υπάρχει, δεν υπάρχει. Εμείς από τα στοιχεία τα οποία πήραμε από το Αεροδρόμιο, ο κόσμος ήταν ευχαριστημένος. Ήταν συγκυριακά προβλήματα. Θα πρέπει να δούμε την εξέλιξη σε βάθος 2 - 3 χρόνων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι περάσαμε από μια κρίση πάρα πολύ μεγάλη. Νομίζω ότι η ιδιωτικοποίηση του Αεροδρομίου θα φέρει συγχρόνως και τη διαφήμιση της περιοχής.

Στη θητεία σας στην αυτοδιοίκηση, ποιος θα λέγατε ότι ήταν ο καλύτερος συνεργάτης σας;

Θα πω το εξής δεν θέλω να αδικήσω κανέναν. Ο καλύτερος συνεργάτης μου ήταν ο ανώνυμος δημοτικός και περιφερειακός υπάλληλος. Εγώ σ’ αυτούς απευθυνόμουν. Δεν ρώτησα ποτέ αν με ψήφισαν ή δεν με ψήφισαν. Τι κόμμα είναι. Ο καλύτερος συνεργάτης μου είναι αυτός ο οποίος με βοηθούσε, ο οποίος πρόσφερε στον κόσμο και ο οποίος αντικειμενικά ήταν το στήριγμά μου.

Σ’ αυτόν εκφράζω την βαθύτατη ευγνωμοσύνη μου. Σημειώνω εδώ ότι είναι πολύ μεγάλο λάθος διαδοχικών κυβερνήσεων ότι δεν επενδύουν σε λαμπρούς υπαλλήλους του δημόσιου τομέα. Έχει τόσο και τέτοιο προσωπικό ο δημόσιος τομέας, ο οποίος μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη και τη σωστή πορεία της χώρας. Ας μην ξεχνάμε χωρίς σοβαρό δημόσιο δεν μπορεί να υπάρξει ούτε σοβαρός και αποδοτικός ιδιωτικός τομέας. Προς αυτούς, λοιπόν, εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου και αυτοί είναι πολλοί. Είναι και πολλοί οι οποίοι προφανώς δεν ασκούν τα καθήκοντά τους σε μια πολιτεία η οποία έχει ένα ισοπεδωτικό μισθολόγιο για τους δημοσίους υπαλλήλους, όπου χρησιμοποιήθηκε συχνά πυκνά το δημόσιο για κοινωνικούς λόγους και μάλιστα η ίδια η πολιτεία παραβιάζει και τον ΑΣΕΠ, διορίζοντας ευκαιριακά και με διάφορες καταστάσεις κόσμο. Υπάρχει όμως λαμπρό στελεχιακό δυναμικό που από εμένα έχει αξιοποιηθεί και στο Δήμο Καλαμάτας και στην Περιφέρεια.

Μεγαλύτερα βαρίδια της θητείας σας, ποιος θα λέγατε ότι ήταν από αυτούς που συνεργαστήκατε;

Τα μεγαλύτερα βαρίδια ήταν όσοι ήταν εξαρτήματα πολιτικών παραγόντων, όσοι ψηφοθηρούσαν, όσοι λαΐκιζαν, όσοι έπαιρναν τα μηχανήματα χωρίς να το αντιλαμβάνομαι και, αντί να στρώνουν αγροτικούς δρόμους, μπαίνανε σε αυλές, στον μπάρμπα Γιάννη και τον μπάρμπα Κώστα. Έχουμε και τέτοιους τύπους οι οποίοι μπαίνουνε στην συλλογική έκφραση και στη συλλογική εκπροσώπηση για προσωπικούς λόγους, οι οποίοι μπορεί να είναι είτε οικονομικοί, ο μισθούλης, η θεσούλα, η κοινωνική προβολή και για να επιβιώσουν χρησιμοποιούν τις δυνατότητες που έχει το δημόσιο για προσωπικό όφελος.

Και στο Δήμο και στην Περιφέρεια οι περισσότεροι που συνεχίζουν να διοικούν σήμερα έχουν συνεργαστεί μαζί σας. Οι αντιπεριφερειάρχες που ανακοινώθηκαν, οι περισσότεροι, ήταν και δικές σας επιλογές. Θεωρείτε ότι θα αλλάξει κάτι στην Περιφέρεια ή θα συνεχίσουν να κινούνται στους ρυθμούς που εσείς είχατε δρομολογήσει;

Η δική μου ευχή είναι να πηγαίνει η Περιφέρεια μπροστά και ο δήμος μπροστά και η πατρίδα μπροστά. Δε συνδέω με το σαρκίο μου, με την ύπαρξή μου όλα αυτά τα πράγματα. Δεν θα δικαιωθώ εγώ αν δεν πάει η Περιφέρεια σωστά. Θα υπάρξει πρόβλημα για τον τόπο. Γι’ αυτό εγώ εύχομαι και ελπίζω και είχα και τη διάθεση να δώσω και την αναγκαία πληροφόρηση και να παραδώσω κατά τη δημοκρατική τάξη την Περιφέρεια. Δεν πειράζει, την παρέδωσα στους συνεργάτες μου. Εύχομαι να πάνε την Πελοπόννησο πιο μπροστά, τώρα πώς θα γίνει αυτό… Εύχομαι να το κατορθώσουν, θα είναι χαρά μου πολύ μεγάλη, αλλά να ξέρουν ότι στην πενταετή θητεία τους ενδεχομένως να υπάρξουν και κυβερνήσεις άλλου χρώματος.

Επομένως, ο αυτοδιοικητικός πρέπει να είναι αυτοδιοικητικός και κυρίως να μη λέει «ευχαριστούμε πολύ» και «κατόπιν ενεργειών μου» και να βγαίνει ο άλλος από πίσω. Δεν υπάρχει μεγαλύτερος εξευτελισμός της αυτοδιοίκησης και θέλω να το τονίσω αυτό. Υπάρχει ένας πόρος κρατικός, ο οποίος μοιράζεται με θεσμικό τρόπο, αλλά τα πολύ περισσότερα χρήματα δίνονται πλαγίως για την απόκτηση πολιτικής δύναμης, για την εδραίωση πολιτικής γραμμής και για όλα αυτά.

Κλείνοντας, θα ήθελα με λίγες λέξεις να μου σκιαγραφήσετέ τα παρακάτω πρόσωπα.

Προκόπης Παυλόπουλος

Ο Προκόπης Παυλόπουλος είναι φίλος εξ απαλών ονύχων. Είμαστε εξήντα χρόνια φίλοι περίπου. Ένας σπουδαίος πνευματικός άνθρωπος και πατριώτης. Με προσφορά στον τόπο και στην Καλαμάτα. Όταν ήμουνα δήμαρχος, ήταν Υπουργός Εσωτερικών, λύσαμε προβλήματα όπως ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα με τη Βασιλέως Γεωργίου. Και με πολλούς άλλους τρόπους και βεβαίως με τη συνεχή παρουσία του εδώ. Όπου η συνεχής παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας πρόβαλε την πόλη της Καλαμάτας. Ένας άνθρωπος ο οποίος με πολλούς τρόπους βοήθησε την Καλαμάτα. Η αγάπη του για την Καλαμάτα είναι νομίζω γνωστή σε όλους τους Καλαματιανούς.

Αντώνης Σαμαράς

Εγώ για τον Αντώνη Σαμαρά θέλω να μιλήσω χωρίς πάθος. Υπάρχει μια εχθρότητα απέναντί μου, η οποία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, και όταν ήμουνα δήμαρχος όπου απέκλειε στελέχη της Νέας Δημοκρατίας να με επισκεφθούν στο Δημαρχείο. Και στη συνέχεια ως περιφερειάρχης, όπου ενώ ήξερε ότι εγώ δεν δέχομαι τις υποδείξεις, κανενός είδους υποδείξεις. Και λέω τώρα και για τα λάθη μου, που είμαι εγώ υπεύθυνος, και για τα σωστά. Είμαι υπεύθυνος με τους συνεργάτες μου, ήθελα να είμαι αυτοδιοικητικός πράγματι. Αντιμετώπισα μια πολύ μεγάλη επιθετικότητα, όχι μόνο από αυτόν, αλλά και από τα μέσα τα οποία έχει, γιατί είναι γνωστό ότι ελέγχει και μέσα ενημέρωσης. Έχει ένα συγκροτημένο Γραφείο Τύπου. Η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός για λόγους δικής τους ισορροπίας, δεν ξέρω τι άλλο μπορεί να υπάρχει και ούτε εικασίες θέλω να κάνω, ουσιαστικά του έχει ανατεθεί η ευθύνη για την Πελοπόννησο και βεβαίως θα έχει τον πρώτο λόγο και για την Περιφέρεια Πελοποννήσου.

Κυριάκος Μητσοτάκης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ένας πρωθυπουργός με μια οικογενειακή ιστορία πάρα πολύ σημαντική. Εγώ είχα πολύ μεγάλη φιλία και με τον πατέρα του και αυτή τη φιλία δεν την πρόδωσα ποτέ. Αυτή την φιλία πάντα την τόνιζα, γιατί είχε και ιδεολογικά χαρακτηριστικά. Έχει ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, ελπίζω και εύχομαι να το πετύχει. Διότι αν η χώρα δεν μεταρρυθμιστεί σε όλα τα επίπεδα, διότι όλοι οι θεσμοί έχουν πρόβλημα, είτε είναι Υγεία είτε είναι Παιδεία, δεν υπάρχει ούτε ένας τομέας ο οποίος να μην έχει σοβαρό πρόβλημα. Πρέπει να αλλάξουμε γιατί αν δεν αλλάξουμε έχουμε πρόβλημα ως χώρα. Εύχομαι να πετύχει σε αυτή τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Προσπαθεί για το μείζον, να επιτυγχάνει ισορροπίες. Εγώ ως άνθρωπος είμαι κατά των ισορροπιών, δεν τις στήριζα ποτέ μου, αλλά εν πάση περιπτώσει είναι σε ένα άλλο επίπεδο πολύ μικρότερο. Εύχομαι, λοιπόν, στο εθνικό επίπεδο να έχει επιτυχίες, στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, στη θέση της χώρας σε ένα περιβάλλον γεωστρατηγικό, το οποίο μεταβάλλεται συνεχώς και υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι και να συμβάλλει, να κάνει μεταρρυθμίσεις, όπου και όσες μπορεί ακόμα και αν αυτές έχουν ένα πολύ μεγάλο πολιτικό κόστος.

Καπετάν Βασίλης Κωνσταντακόπουλος

Θα πω μια λέξη. Ευεργέτης. Είναι ένας πολύ μεγάλος ευεργέτης για τη Μεσσηνία και για την Ελλάδα. Μας δίδαξε με το παράδειγμά του, με τη στάση του. Έφυγε από δω, σχεδόν διωγμένος. Ό,τι απέκτησε, το έφερε στον τόπο του. Σε εποχές μάλιστα όπου συνάντησε και μεγάλες αντιδράσεις και από οικονομικής άποψης. Ήρθε όμως από αγάπη για τη Μεσσηνία. Μας δίδαξε με το παράδειγμά του πώς κάνουμε επιχειρήσεις, σεβόμαστε το περιβάλλον, σεβόμαστε τους εργαζομένους, συνεργαζόμαστε. Ήταν μια προσωπικότητα που είχε τη διακομματική στήριξη σε αυτό τον αγώνα που έκανε. Έκανε πολύ μεγάλο αγώνα μέσα από την ελληνική γραφειοκρατία και προσέφερε τόσα και τέτοια που κανένας πολιτικός δεν μπορεί να υπερηφανευθεί ότι προσέφερε στη Μεσσηνία. Κανένας.

Πέτρος Θέμελης

Ο Πέτρος Θέμελης ήταν μιας άλλης μορφής ευεργέτης για τη Μεσσηνία. Ένας άνθρωπος ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην Αρχαία Μεσσήνη, έκανε το καλύτερο αρχαιολογικό πάρκο στην Ευρώπη, διαφήμισε την Αρχαία Μεσσήνη και τη Μεσσηνία παγκοσμίως. Πολυβραβευμένος, μας δίδαξε με το παράδειγμά του.

Παναγιώτης Φωτέας

Εγώ μπήκα στα αυτοδιοικητικά με τον Παναγιώτη Φωτέα και προσπάθησα αυτά τα οποία μας δίδαξε να τα εφαρμόσω σε όλη την αυτοδιοικητική μου πορεία. Μας φαινόταν παράξενα αυτά τα οποία έλεγε, για κομματικά συρματοπλέγματα, για τον κομματισμό. Προσπάθησε να λύσει προβλήματα στα δύο χρόνια ουσιαστικά που ήταν Νομάρχης. Τον θυμόμαστε με πολλή αγάπη, είναι συνδεδεμένος με το βραβείο. Στον τάφο του, ακόμα και μετά από τόσα χρόνια υπάρχει το κεράκι, είναι πολλοί οι οποίοι τον θυμούνται. Ήταν νομίζω ένα φως για τη Μεσσηνία, ένα φως αυτοδιοικητικό, πνευματικό φως.

Δημήτρης Δράκος

Ο Δράκος ήταν ο συνεχιστής του Φωτέα, συνέβαλα και εγώ για να είναι ο συνεχιστής. Η άποψή μου είναι ότι πρόκειται για έναν έντιμο άνθρωπο. Ότι αγωνίστηκε για τη Μεσσηνία με τον τρόπο του. Ότι ήταν λάθος του που άφησε την Μεσσηνία και πήγε στην Ένωση Νομαρχιών, αυτό του στοίχισε. Και ότι δεν κατανόησε ποτέ ότι τις εκλογές όταν τις χάνουμε, τις χάνουμε εμείς που τις κάνουμε, κυρίως οι πρωταγωνιστές. Νομίζει ότι του φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από τον εαυτό του. Γενικά εγώ θεωρώ θετικό το αποτύπωμά του στην αυτοδιοίκηση, έδωσε στην αυτοδιοίκηση, αγωνίστηκε για τη Μεσσηνία. Έχω καλή ανάμνηση από τη συνεργασία μαζί του.

Δημήτρης Πτωχός

Δεν τον έχω γνωρίσει από όταν ενηλικιώθηκε, δεν παρακολουθώ την πορεία του. Δεν ξέρω. Για τον Πτωχό ισχύει το «Αρχή άνδρα δείκνυσι». Δεν έχει καμία εμπειρία, ούτε στη διοίκηση ούτε στην αυτοδιοίκηση. Νομίζω ότι δεν ήταν σωστός ο τρόπος αναρρίχησης του στην περιφέρεια. Όλοι εμείς ανεβαίνουμε σκαλί- σκαλί όλα αυτά τα αξιώματα και αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί μαθαίνεις, βλέπεις. Η αυτοδιοίκηση είναι μια επιστήμη σήμερα. Του εύχομαι προφανώς να επιτύχει και η προϋπόθεση για να επιτύχει είναι να απογαλακτιστεί από το σύστημα Σαμαρά. Αν δεν απογαλακτιστεί από το σύστημα Σαμαρά, ενδεχομένως, να έχει και επιπτώσεις που δεν αξίζει να τις έχει. Εάν δεν ακολουθήσει μια ανεξάρτητη αυτοδιοικητική πορεία να έχει υπόψη του ότι σε όλη την πενταετία δεν θα υπάρχει το σύστημα, η φωλιά η συγκεκριμένη η οποία ενδεχομένως να τον προστατεύει. Απογαλακτισμός. Βεβαίως πρέπει και ο κόσμος να συνειδητοποιήσει ότι άλλο Περιφέρεια άλλο Σαμαράς. Μπορεί να έκανε τη χάρη ο πρωθυπουργός στον Σαμαρά, να έκανε έναν δικό του άνθρωπο, γιατί αναδείχθηκε μέσα από το σύστημα Σαμαρά. Θεωρώ ότι πρέπει να έχει τη γενναιότητα να αποδείξει ότι είναι κάτι άλλο και να πορευθεί ως αυτοδύναμη προσωπικότητα, ελεύθερος και ανεξάρτητος. Αυτό επιβάλλει ο θεσμός της αυτοδιοίκησης και το συμφέρον της Πελοποννήσου.

Θανάσης Βασιλόπουλος

Ο Θανάσης Βασιλόπουλος ήταν συνεργάτης μου, τον είχα ορίσει αντιδήμαρχο εννέα χρόνια. Τον είχα πάντα αντιδήμαρχο. Ήταν από τους καλύτερους αντιδημάρχους. Ήταν στον τομέα της καθαριότητας, όπου η πόλη αντιμετώπισε προβλήματα.
Ως δήμαρχος πιστεύω ότι ως πρακτικός άνθρωπος, ως άνθρωπος της αγοράς, μπορεί να λύσει -και λύνει- πρακτικά ζητήματα τα οποία συνδέονται με την πόλη. Από κει και πέρα εξαρτάται και από την ομάδα την οποία έχει και από το πώς αξιοποιεί το υπαλληλικό δυναμικό το οποίο έχει ο δήμος.
Η ομάδα την οποία έχει μπορεί να τον βοηθήσει σίγουρα, γιατί η πόλη εκτός από τα πρακτικά ζητήματα που έχει πολύ μεγάλη ανάγκη όπως: η τακτοποίηση του δημόσιου χώρου που είναι ένα θέμα που πρέπει να το κυνηγάς συνέχεια, φορτοεκφόρτωση, πάρκινγκ στην Αγορά, αναβάθμιση της Αγοράς που έχει γίνει και τουριστικός πόλος, πολύ μεγάλο θέμα. Το πώς λειτουργεί το Μέγαρο Χορού, σοβαρό θέμα, το πώς αξιοποιούμε τους χώρους που έχουμε για τα καλλιτεχνικά ζητήματα και πώς θα προχωράμε. Τώρα εξαρτάται η πορεία του και από την ομάδα την οποία έχει και η οποία οραματίζεται και σχεδιάζει για το μέλλον της πόλης. Έχω θετική άποψη για τον Βασιλόπουλο.

Όλα αυτά τα χρόνια τη συνεργασία σας με τα μέσα ενημέρωσης πώς θα τη χαρακτηρίζατε;

Δεν θέλω να στρογγυλέψω τα πράγματα, υπάρχει μια λαμπρή εξαίρεση, τα μέσα ενημέρωσης παρασύρονται από το γενικότερο πολιτικό κλίμα που υπάρχει. Εμένα δε με ενοχλεί η κριτική, την επιζητώ και ας με στενοχωρεί καμιά φορά. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να τα βλέπουμε σαν βοηθό στο έργο μας. Ιδιαίτερα οι εφημερίδες οι οποίες έχουν άρθρο, έχουν θέση, έχουν άποψη, όπως είσαστε εσείς εδώ. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Εκείνο το οποίο με έχει στεναχωρήσει είναι μέσα τα οποία ελέγχονται από το Γραφείο Τύπου του Αντώνη Σαμαρά ή από τον ίδιο προσωπικά.

Αναφέρομαι σε ένα συγκεκριμένο κανάλι που είναι η φωνή του και ο βραχίονάς του ή και αλλά μέσα, από την Αθήνα ιδιαίτερα, τα οποία αναμεταδίδουν αυτά τα οποία δίνει το Γραφείο Τύπου επακριβώς. Εγώ στα τρία χρόνια δεν υφίσταμαι μόνο επίθεση από το συγκεκριμένο κανάλι, είχα και επίθεση και από συγκεκριμένους δημοσιογράφους μέσων ενημέρωσης της Αθήνας. Συγκεκριμένα πράγματα τα οποία δεν ήταν και σωστά.

Γενικά καλή αντιμετώπιση είχα από τα μέσα ενημέρωσης και η κριτική πολλές φορές ήταν σωστή. Σε τοπικό επίπεδο αυτός ο οποίος νομίζει ότι μπορεί να επηρεάσει τον κόσμο καταλυτικά υπέρ ή κατά κάνει πολύ μεγάλο λάθος. Εγώ νομίζω είμαι ένα παράδειγμα. Όσο κι αν υβρίστηκα από κάποιους. Προσέξτε, ξέρετε τι είναι να υβρίζεσαι συστηματικά χωρίς να σου δίνεται η δυνατότητα απάντησης; Να βγαίνει ο άλλος ως ντουντούκα του αφεντικού του, να λέει διάφορα, να σε υβρίζει, ό,τι μπορείς να φανταστείς, να μην παρεμβαίνει ας πούμε το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο, να μη σε καλεί ποτέ, να αρνείται οποιαδήποτε άποψη του στέλνεις, λες και εκτελεί συμβόλαιο εξόντωσης. Να μην θεωρούμε όμως ότι ο λαός αυτά δεν τα αντιλαμβάνεται και δεν συμπεριφέρεται ανάλογα.

Επομένως, εγώ δεν αισθάνομαι ότι βλάφθηκα στο παραμικρό από αυτό. Γενικά είμαι ευχαριστημένος. Είμαι υπέρ των εφημερίδων και το έλεγα και στους άλλους νομούς. «Η Μεσσηνία έχει μια ευλογία, ότι έχει Τύπο, έχει εφημερίδες οι οποίες έχουν μια πορεία και διαβάζονται και εκτός του νομού. Θέλω να λειτουργήσετε με τρόπο που να συμβάλλετε ώστε να υπάρχει μια ενοποίηση της Περιφέρειας Πελοποννήσου».


NEWSLETTER