Για τις δράσεις του Συλλόγου και τους στόχους τους μιλά στην «Ε» ο πρόεδρος του Συλλόγου Αναστάσιος Γυφτάκης, ενώ ο φετινός κεντρικός ομιλητής στην εκδήλωση Κωνσταντίνος Μαρινάκος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Πρόεδρος Τουριστικού Οργανισμού Πελοποννήσου, αναφέρεται στο πως μπορούν ορεινές περιοχές όπως το Ραυτόπουλο αλλά και άλλες στη Μεσσηνία να αναπτυχθούν και πως μπορεί να συνδυαστεί ο πρωτογενής τομέας με τον τουρισμό.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Απανταχού Ραυτοπουλαίων Αναστάσιος Γυφτάκης.

Ποιο ήταν το κίνητρο του Συλλόγου να διοργανώσει τη Γιορτή της Ελιάς με επίκεντρο τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής;

Το κίνητρό μας είναι απλό: θέλουμε το Ραπτόπουλο, αλλά και την ευρύτερη περιοχή της Δημοτικής Ενότητας Τριπύλης, ως αναπόσπαστο κομμάτι της ορεινής Τριφυλίας, να δώσουν ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον στις επόμενες γενιές. Η ελιά και η αγροτοκτηνοτροφία δεν αποτελούν μόνο το παρελθόν και το παρόν, αλλά την ίδια την επιβίωση της ευρύτερης περιοχής.
Διοργανώνοντας αυτή την εκδήλωση για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά στους ορεινούς τόπους, στις 9 Αυγούστου, στο παλιό ελαιοτριβείο-λαογραφικό μουσείο– θέλουμε να δείξουμε ότι η βιώσιμη ανάπτυξη και η στήριξη του τοπικού μας προϊόντος πάνε μαζί. Στόχος μας είναι να δώσουμε στους παραγωγούς μας τα εργαλεία και τη γνώση να εξελιχθούν, καθώς και να στείλουμε ένα μήνυμα στους νέους μας και στις επόμενες γενιές ότι η ορεινή Τριφυλιακή γη μπορεί να τους προσφέρει μια ποιοτική και βιώσιμη επαγγελματική διέξοδο, κρατώντας όλη την περιοχή ζωντανή.
Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι, μέχρι τώρα, έχουμε προσκαλέσει διακεκριμένους επιστήμονες για να ενημερώσουν το κοινό για τις ευεργετικές επιδράσεις του ελαιολάδου μας. Συγκεκριμένα, μας έχουν τιμήσει:
Ο καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Προκόπης Μαγιάτης. Ο πρόεδρος του Σχολείου Ελιάς και Ελαιόλαδου, χημικός, Νίκος Κουτσούκος, η διευθύντρια Ερευνών του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, κυρία Χαραλαμπία Μπολέτη. Ο Εμμανουήλ Μάκαρης, της Καρδιολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Καλαμάτας.
Φέτος, έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε τον κ. Κωνσταντίνο Μαρινάκο, αν. καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Πρόεδρο του Τουριστικού Οργανισμού Πελοποννήσου και Αντιπρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, ο οποίος θα μας μιλήσει για τη συμβολή του πρωτογενούς τομέα και του τουρισμού στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Πώς μπορεί ένας πολιτιστικός σύλλογος να συμβάλλει ουσιαστικά στην προβολή της ορεινής Τριφυλίας και στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας;

Οι σύλλογοι δεν υπάρχουν μόνο για να ανταμώνουμε μία φορά τον χρόνο ή για να διατηρούμε απλώς τα έθιμα και τις παραδόσεις μας. Ο σύλλογός μας ιδρύθηκε το 1982 και μετρά ήδη 44 χρόνια γεμάτα πολιτιστικές εκδηλώσεις και σημαντικά έργα υποδομής.
Μεταξύ άλλων, οι κυριότερες δράσεις μας περιλαμβάνουν:
Τη συντήρηση του δημοτικού σχολείου του χωριού, το οποίο αποτελεί δωρεά του Ανδρέα Συγγρού. Τη συμμετοχή στην κατασκευή της κεντρικής πλατείας και της παιδικής χαράς. Τη δημιουργία πέτρινων, παραδοσιακών βρυσών. Την αναστήλωση του παλιού ελαιοτριβείου και λειτουργία του ως Λαογραφικό Μουσείο. Το κτίριο δωρίστηκε στον Δήμο Τριφυλίας, με τον ρητό όρο ότι ο σύλλογος θα διατηρεί το δικαίωμα παρέμβασης σε τεχνικά έργα και οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα αφορά τον χώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι, από το 2022, όταν και τελέστηκαν τα εγκαίνια, το έχουν επισκεφθεί περίπου 3.000 μαθητές και πλήθος πολιτών.
Παράλληλα, με κοινές ενέργειες του συλλόγου μας και του Πολιτιστικού Συλλόγου της Παλαιάς Βρύσης, καθαρίστηκε και αναδείχθηκε το μονοπάτι «Ραπτόπουλο - Παλαιά Βρύση». Το μονοπάτι αυτό αποτελεί τμήμα των δικτύων Messinia Trail και Peloponnese Trail και είναι πιστοποιημένο και σηματοδοτημένο, ενώ χρηματοδοτήθηκε από την Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Μέσα σε λίγους μόνο μήνες, το μονοπάτι έχουν ήδη επισκεφθεί περισσότερα από 500 άτομα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν τρεις μεγάλοι ορειβατικοί σύλλογοι: Ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος (ΕΟΣ) Καλαμάτας. Ο Σύλλογος Πεζοπόρων - Ορειβατών Καλαμάτας «Ο Ευκλής». Ο Ορειβατικός Σύλλογος Πύργου.
Μέσα από όλες αυτές τις δράσεις γινόμαστε οι πρεσβευτές του τόπου μας. Ο επισκέπτης που περιηγείται στην περιοχή έρχεται σε επαφή με την πλούσια ιστορία μας, γνωρίζει τις ιστορικές εκκλησίες μας και ανακαλύπτει τα τοπικά μας προϊόντα. Αυτή η κινητικότητα δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για ανάπτυξη, όπως για τη δημιουργία νέων χώρων εστίασης, προσφέροντας έτσι άμεση οικονομική στήριξη στους μόνιμους κατοίκους.
Στόχος μας είναι να αποδείξουμε ότι η ορεινή Τριφυλία δεν είναι ένας ξεχασμένος τόπος, αλλά μια ζωντανή περιοχή με τεράστιο φυσικό και πολιτιστικό πλούτο, που αξίζει να ανακαλύψει κανείς κάθε εποχή του χρόνου.

Ποία είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής που πιστεύετε ότι παραμένουν αναξιοποίητα και μπορούν να αποτελέσουν μοχλό ανάπτυξης;

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά μας είναι ότι η ορεινή Τριφυλία παραμένει ένας κρυμμένος, αυθεντικός θησαυρός. Τα σημαντικότερα «όπλα» μας, τα οποία προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε για να επιτύχουμε μια βιώσιμη ανάπτυξη, συνοψίζονται στα εξής: Το «χρυσάφι» της γης (Ελαιόλαδο): Λόγω του ιδιαίτερου μικροκλίματος της περιοχής μας, το ελαιόλαδό μας κατατάσσεται στα ποιοτικότερα.

Η Κτηνοτροφία: Την προηγούμενη δεκαετία η περιοχή μας αριθμούσε 13.000 ζώα βιολογικής εκτροφής. Δυστυχώς, σήμερα σε ολόκληρη τη Δημοτική Ενότητα Τριπύλης ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί περίπου στις 3.000. Οι αριθμοί αυτοί είναι αμείλικτοι και αποτελούν ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση, γιατί δίχως την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη.

Η πλούσια Ιστορία μας: Ο τόπος μας έχει αναδείξει σπουδαίες ιστορικές προσωπικότητες, όπως ο οπλαρχηγός Αναστάσιος Γυφτάκης και πολλοί άλλοι αγωνιστές που έδωσαν μεγάλους αγώνες για το Έθνος.

Η Πολιτιστική Κληρονομιά: Το παλιό ελαιοτριβείο - Λαογραφικό Μουσείο, καθώς και οι ιστορικές εκκλησίες και τα ξωκλήσια πολλών αιώνων που είναι διάσπαρτα στην περιοχή, έχουν τη δυναμική να προσελκύουν μαθητές, φοιτητές και λάτρεις του πολιτισμού κάθε εποχή του χρόνου.

Το φυσικό περιβάλλον και οι πηγές.

Με την αξιοποίηση όλων των παραπάνω, η περιοχή θα μπορέσει επιτέλους να ζήσει και να αναπτυχθεί.

Ποίο είναι το όραμά σας για τα επόμενα χρόνια και ποιες πρωτοβουλίες σχεδιάζει ο Σύλλογος ώστε η Γιορτή της Ελιάς να εξελιχθεί σε έναν θεσμό με ευρύτερη απήχηση;

Το όραμά μας είναι να βλέπουμε το Ραπτόπουλο και τη Δημοτική Ενότητα Τριπύλης γεμάτα ζωή όλο τον χρόνο.

Όσον αφορά τη «Γιορτή της Ελιάς», επιδίωξή μας είναι να φέρουμε ακόμη περισσότερους επιστήμονες και ειδικούς, ώστε να στηρίξουμε έμπρακτα τους παραγωγούς μας. Παράλληλα, επιθυμούμε να εντάξουμε και εικαστικές εκδηλώσεις γύρω από την ελιά. Στόχος μας είναι η γιορτή αυτή να καθιερωθεί ως ένας θεσμός που θα διαφημίζει την ορεινή Τριφυλία, αποδεικνύοντας ότι η επαρχία μας έχει και παρόν και μέλλον.
Στα άμεσα σχέδιά μας – και είμαστε σίγουροι ότι θα τα καταφέρουμε– είναι η διοργάνωση αγώνων running trail (ορεινού τρεξίματος) και mountain bike (ορεινής ποδηλασίας). Σκοπός των δράσεων αυτών είναι η προβολή και η ενίσχυση της επισκεψιμότητας της περιοχής μέσα από τον αθλητικό και τον πεζοπορικό τουρισμό.

Επιπλέον, θεωρώ πολύ σημαντικό να αναφέρω τις πρωτοβουλίες που έχουμε ήδη λάβει για την προστασία του φυσικού μας περιβάλλοντος, με κυριότερη τη δημιουργία Εθελοντικού Πυροσβεστικού Κλιμακίου. Για τον σκοπό αυτό, έχουμε ήδη συναντηθεί με τον Αρχηγό του Πυροσβεστικού Σώματος, τον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου του Πυροσβεστικού Σώματος , τον διοικητή Μεσσηνίας, τον διοικητή Γαργαλιάνων καθώς και με τον δήμαρχο Τριφυλίας, από όπου περνάει όλη η σχετική διαδικασία.

Έχουμε ήδη αποστείλει τον απαιτούμενο αριθμό αιτήσεων των εθελοντών, καθώς και το πλάνο για την εγκατάστασή τους στο κατάλληλο κτίριο. Έχουμε τη ρητή υπόσχεση του δημάρχου ότι θα προωθήσει άμεσα την πρωτοβουλία μας.

Η δημιουργία του κλιμακίου επιβάλλεται, καθώς, σύμφωνα και με την εκτίμηση της αρμόδιας υπηρεσίας, ο τόπος μας είναι αυτή τη στιγμή «ορφανός» πυροσβεστικά. Ελπίζουμε σύντομα να το υλοποιήσουμε.

Τέλος, έχουμε ασκήσει έντονες πιέσεις τόσο στην Περιφέρεια όσο και στην τοπική αυτοδιοίκηση, τονίζοντας ότι για να υπάρξει ανάπτυξη απαιτείται ένα ασφαλές οδικό δίκτυο. Είναι επιτακτική ανάγκη η βελτίωση και η συντήρηση του κεντρικού δικτύου, αλλά και της αγροτικής οδοποιίας.

Στο σημείο αυτό, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την Περιφέρεια Πελοποννήσου, τον Δήμο Τριφυλίας και όλους όσοι έχουν υποστηρίξει έμπρακτα τις εκδηλώσεις μας.
Διαθέτουμε μεγάλα αποθέματα ψυχής, υπομονή, θέληση και όραμα για να αναδείξουμε και να προβάλουμε την περιοχή μας. Έχουμε ήδη κάνει πολύ σημαντικά βήματα, ξέρουμε ότι έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά θα τα καταφέρουμε. 

Ο Κωνσταντίνος Μαρινάκος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Πρόεδρος Τουριστικού Οργανισμού Πελοποννήσου.

Ο πρωτογενής τομέας και ο τουρισμός θεωρούνται δύο βασικοί πυλώνες της ελληνικής περιφέρειας. Πώς μπορούν να συνεργαστούν αποτελεσματικά για τη βιώσιμη ανάπτυξη μιας περιοχής όπως η Τριφυλία;

Ο τουρισμός και ο πρωτογενής τομέας κάλλιστα μπορούν να συνδυαστούν σε περιοχές όπως η Τριφυλία ιδίως στο ορεινό της οικοσύστημα αναπτύσσοντας ένα σύνολο από δραστηριότητες υπαίθρου (αγροτουρισμός, πεζοπορία κ.λπ.). Παράλληλα η ανάδειξη τοπικών προϊόντων και η βιωματική συμμετοχή των επισκεπτών σε παραδοσιακές αγροτικές εργασίες (π.χ. συλλογή βοτάνων, κτηνοτροφία) μπορούν να προσφέρουν στους επισκέπτες τη δυνατότητα να ζήσουν αυθεντικές βιωματικές εμπειρίες του τόπου.
Ένα ανάλογο αναπτυξιακό μοντέλο βέβαια θα πρέπει- ειδικά για περιοχές όπως ο ορεινός όγκος της Τριφυλίας- να έχει ως σημεία αναφοράς: την πεζοπορία, δηλαδή την δημιουργία και σήμανση διαδρομών μέσα από το πλούσιο φυσικό περιβάλλον του ορεινού όγκου. Την γαστρονομία, συνδέοντας τις περιπατητικές διαδρομές με στάσεις σε παραδοσιακές ταβέρνες και επισκέψιμα αγροκτήματα για τη δοκιμή τοπικών παραδοσιακών γεύσεων και τον πολιτισμό με την διοργάνωση εκδηλώσεων, αναβίωση εθίμων και προβολή της ιστορικής κληρονομιάς των χωριών της περιοχής.

Είναι μια προσέγγιση που αναμφίβολα μπορεί να προσελκύσει το ενδιαφέρον των επισκεπτών όλο τον χρόνο, να συμβάλει στην προστασία του φυσικού τοπίου και να προσφέρει στους νέους κίνητρα για να παραμείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.

Ποιος είναι ο ρόλος του αγροτουρισμού στη σύγχρονη τουριστική αγορά και ποιες ευκαιρίες μπορεί να δημιουργήσει για μικρές κοινότητες όπως το Ραπτόπουλο;

Ο αγροτουρισμός, με βάση και τις νέες τάσεις του ταξιδιού όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί στο διεθνές περιβάλλον, αναδεικνύεται σε καταλύτη βιώσιμης ανάπτυξης για πολλές ορεινές και ηπειρωτικές περιοχές. Ο ρόλος του έγκειται στην συγκράτηση του πληθυσμού και δη των νέων αλλά και στην τόνωση της τοπικής οικονομίας διότι προσφέρει στους κατοίκους συμπληρωματικό εισόδημα, ενώ παράλληλα ικανοποιεί την ανάγκη των επισκεπτών για επαφή με τη φύση, την γαστρονομία και τις παραδόσεις.
Επιπλέον, μικρές κοινότητες, όπως το ορεινό Ραπτόπουλο Τριφυλίας στη Μεσσηνία, διαθέτουν σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα: ανέγγιχτο φυσικό περιβάλλον, πλούσια τοπική γαστρονομία και αναλλοίωτα ήθη και έθιμα. Η περιοχή μπορεί να αξιοποιήσει την αυθεντικότητα και την ηρεμία της, προσφέροντας βιωματικές εμπειρίες στον επισκέπτη. Δράσεις, όπως η συμμετοχή σε παραδοσιακές αγροτικές εργασίες, η πεζοπορία στα ορεινά μονοπάτια και η ανάδειξη τοπικών προϊόντων, όπως το εξαιρετικό ελαιόλαδο, μπορούν να μετατρέπουν το χωριό σε ένα ελκυστικό προορισμό για όλες τις εποχές. Μια ανάλογη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά και δίνει νέα προοπτική ζωής στον τόπο.

Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να αναδείξει η ορεινή Μεσσηνία ώστε να αποκτήσει ισχυρή τουριστική ταυτότητα και να προσελκύσει επισκέπτες όλο τον χρόνο;

Η ορεινή Μεσσηνία πρέπει να αξιοποιήσει τον αυθεντικό φυσικό της πλούτο και την ιστορία της για να δημιουργήσει μια ισχυρή ταυτότητα. Βασικά στοιχεία αυτής της ταυτότητας που μπορούν να συμβάλλουν στην διαμόρφωση ενός προορισμού 4 εποχών είναι: η αξιοποίηση του δικτύου μονοπατιών, προσελκύοντας το ενδιαφέρον για λάτρεις της φύσης, της πεζοπορίας και της ορεινής ποδηλασίας, η σύνδεση των τοπικών προϊόντων (π.χ. ελαιόλαδο, μέλι, βότανα, κάστανα) με την παραδοσιακή κουζίνα σε αυθεντικές ταβέρνες και επισκέψιμα αγροκτήματα, οι ιστορικές και πολιτιστικές διαδρομές μέσω της προβολής γεφυριών, παραδοσιακών οικισμών και μνημείων που συνθέτουν την κληρονομιά του τόπου.

Αν είχατε τη δυνατότητα να προτείνετε άμεσες παρεμβάσεις για την ανάπτυξη της περιοχής, ποιες θα ήταν αυτές και γιατί;

Για την αγροτουριστική, γαστρονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της ορεινής Τριφυλίας εκτίμησή μου είναι ότι θα πρέπει να γίνουν μια σειρά θεσμικών παρεμβάσεων και στοχευμένων δράσεων με βασικούς άξονες παρέμβασης στους τομείς: υποδομών και αναδομών: αναβάθμιση του οδικού δικτύου για ασφαλή πρόσβαση και δημιουργία δικτύου οικοτουριστικών μονοπατιών. Αξιοποίηση τοπικών πόρων μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων (Ελλαδα 2.0) για τη δημιουργία επισκέψιμων παραδοσιακών εργαστηρίων κ.α..

Θεσμικών δράσεων: σύσταση τοπικού συμφώνου ποιότητας που θα συνδέει τον πρωτογενή τομέα με την εστίαση και τη φιλοξενία, διευκολύνοντας την απόκτηση Ειδικού Σήματος Αγροτουρισμού με την συμβολή του Επιμελητηρίου.
Προβολής και προώθησης: διοργάνωση θεματικών φεστιβάλ γαστρονομίας και πολιτισμού με στόχο την ανάδειξη της μεσσηνιακής διατροφής σε συνεργασία με το Επιμελητήριο, την Περιφέρεια Πελοποννήσου και τους εμπλεκόμενους Συλλογικούς Αναπτυξιακούς Φορείς του πρωτογενή τομέα και του κλάδου της φιλοξενίας και εστίασης Χρηματοδότησης: αξιοποίηση επιδοτούμενων προγραμμάτων για τον τουρισμό μέσω των αναπτυξιακών προγραμμάτων ΕΣΠΑ, Leader, επιδοτήσεων του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 για μικρές μεταποιητικές μονάδες κ.α