Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η πρόσφατη εκδήλωση της Επιτροπής Νέων για την Επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα, με τίτλο «Αποζητώντας το γλυκό φως του Ομήρου», που πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο του Αρσακείου Ψυχικού και συγκέντρωσε προσωπικότητες από τον χώρο της πολιτικής, της νομικής επιστήμης και του πολιτισμού.

Πίσω από αυτή την πρωτοβουλία βρίσκεται ο νεαρός δικηγόρος με καταγωγή από τη Μεσσηνία Θάνος Γεωργούντζος, πρόεδρος της Επιτροπής Νέων, ο οποίος τα τελευταία χρόνια επιχειρεί να συνδέσει το αίτημα της επανένωσης με τη συμμετοχή και την ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς.

Με αφορμή την εκδήλωση και τις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το ζήτημα των Μαρμάρων, ο ίδιος μίλησε στην “Ε” για τα μηνύματα που προέκυψαν από τη συζήτηση, τη διεθνή διάσταση του θέματος και τα επόμενα βήματα της πρωτοβουλίας.

Συνέντευξη στον Τάσο Ανδρικόπουλο 

-Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση της Επιτροπής Νέων για την Επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα με τίτλο «Αποζητώντας το γλυκό φως του Ομήρου». Ποιος είναι ο απολογισμός της βραδιάς συνοπτικά και ποια ήταν τα βασικά μηνύματα που προέκυψαν; 

Αποζητώντας το γλυκό φως του Ομήρου, τελικά ανακαλύψαμε το υπέρλαμπρο άστρο των νέων της χώρας μας. Η πρόσφατη εκδήλωσή μας εξελίχθηκε σε μία γιορτή της δημοκρατίας και του πολιτισμού - μία γιορτή αφιερωμένη στο κορυφαίο αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό συγκρότημα που κληροδότησε στον κόσμο η ελληνική αρχαιότητα. Καταφέραμε να δημιουργήσουμε μία κοινότητα άνω των 500 ανθρώπων που συνδέονται μεταξύ τους με κοινό παρονομαστή τον πολιτισμό και να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα: Ας επανενώσουμε την ελληνική κληρονομιά! 

-Στην εκδήλωση συμμετείχαν σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της πολιτικής και της νομικής επιστήμης. Ποια συμπεράσματα κρατάτε από τη συζήτηση για τις πρόσφατες εξελίξεις στο ζήτημα της επανένωσης των Μαρμάρων; 

Η εκδήλωση τελούσε υπό την Αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και της Έδρας της UNESCO για τις Απειλές κατά της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Σε αυτήν συμμετείχαν κορυφαίοι πολιτειακοί παράγοντες, όπως ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτας Κακλαμάνης και ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κ. Προκόπιος Παυλόπουλος, αλλά και άνθρωποι από τον χώρο της παιδείας, του πολιτισμού και της πολιτικής - με την ευρεία έννοια του όρου.  Το βασικό συμπέρασμα που αναδείχθηκε ήταν ότι το ζήτημα της επανένωσης των Μαρμάρων έχει πλέον περάσει σε μία νέα φάση. Η διεθνής κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται όλο και περισσότερο πως η επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα είναι ένα οικουμενικό αίτημα που εκφράζεται στο όνομα του παγκόσμιου πολιτισμού.

Καταρρίφθηκε, συγχρόνως, και το επιχείρημα της Μεγάλης Βρετανίας περί «παγκόσμιου μουσείου» - η ιδέα δηλαδή ότι τα μεγάλα μουσεία, όπως το Βρετανικό Μουσείο, λειτουργούν ως χώροι παγκόσμιας πρόσβασης στον πολιτισμό. Στην περίπτωση του Παρθενώνα, ωστόσο, το επιχείρημα αυτό καταρρέει. Δεν μιλάμε για μεμονωμένα έργα τέχνης, αλλά για τμήματα ενός μνημείου που νοηματοδοτείται αποκλειστικά μέσα από την ενότητά του. Η καθολικότητα του πολιτισμού δεν επιτυγχάνεται με τον ακρωτηριασμό του. 

-Ένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν ήταν αν το θέμα των Μαρμάρων είναι κυρίως νομικό. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση μετά και τις εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν; 

Το ζήτημα των Μαρμάρων δεν είναι μόνο νομικό· είναι ταυτόχρονα ιστορικό, πολιτιστικό και πολιτικό. Η διεπιστημονική προσέγγιση μας επιτρέπει να εξετάζουμε το θέμα ολιστικά, να κατανοούμε τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών και να απαντούμε με τεκμηρίωση. Αυτός ήταν και ο λόγος που ως Επιτροπή Νέων συγκροτήσαμε το “Parthenon Clinic”, μία ομάδα νέων επιστημόνων που εργάστηκαν με ακαδημαϊκή καθοδήγηση για τη συστηματική μελέτη του ζητήματος. 

-Ποια είναι τα σημαντικότερα σημεία αυτής της έρευνας; 

Η έρευνα αναδεικνύει ορισμένες λιγότερο γνωστές πτυχές του ζητήματος και απαντά σε βασικά ερωτήματα, όπως: «Ζητά η Ελλάδα την επιστροφή της Καρυάτιδας;» και «Είναι ορθότερο να μιλάμε για Μάρμαρα ή για Γλυπτά του Παρθενώνα;». Οι απαντήσεις οδηγούν στο κεντρικό επιχείρημα της ελληνικής πλευράς: Ότι τα Μάρμαρα του Παρθενώνα αποτελούν αναπόσπαστα μέρη ενός οικουμενικού μνημείου, με το οποίο πρέπει να επανενωθούν, και όχι μεμονωμένα έργα τέχνης που απλώς πρέπει να επιστραφούν. Γι’ αυτό η Ελλάδα κάνει λόγο συστηματικά για «επανένωση» (και όχι επιστροφή) των «Μαρμάρων» (και όχι Γλυπτών) του «Παρθενώνα» (και όχι κάποιου άλλου ναού). Έτσι, η χώρα μας δεν διεκδικεί την Καρυάτιδα του Ερεχθείου, αλλά μόνο ό,τι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ναού του Παρθενώνα, ώστε να μπορέσει να μεταδώσει την ιστορική, καλλιτεχνική και φιλοσοφική πληρότητα που τον γέννησε. Μόνο έτσι η Ελλάδα θα αποκτήσει ξανά το δικαίωμα να κρατά τα κλειδιά της Ιστορίας της. 

-Η Επιτροπή Νέων φαίνεται να δίνει ιδιαίτερο βάρος στη συμμετοχή της νέας γενιάς. Πώς ανταποκρίνονται οι νέοι σε αυτή την προσπάθεια; 

Η Επιτροπή Νέων, μέσα από τη διεθνή καμπάνια #RemarbleGreece, εκφράζει την ανάγκη για μια συστηματική και ουσιαστική προσπάθεια, με πρωταγωνιστή τη νέα γενιά, για την επανένωση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Η νέα γενιά του σήμερα είναι εκείνη που αύριο θα κληθεί να συνεχίσει - και να ολοκληρώσει - τις διαπραγματεύσεις. Πλήθος νέων έχουν προσχωρήσει στην Επιτροπή, αναλαμβάνοντας να διαδώσουν το μήνυμα της επανένωσης ως “Ambassadors” του οργανισμού μας. Η αγάπη και η θερμή ανταπόκρισή τους μας γεμίζουν έμπνευση και μας δίνουν τη δύναμη να συνεχίσουμε αυτό το ταξίδι. 

-Υπάρχει διεθνής αναγνώριση της κίνησής σας; 

Ναι! Θα ξεχώριζα ως ορόσημο την αναγόρευση της Carolyn B. Maloney ως Επίτιμης Προέδρου του οργανισμού μας. Η ίδια υπήρξε επί σειρά ετών Βουλευτής της Βουλής των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, καθώς και Συνιδρύτρια και Συμπρόεδρος του Ελληνικού Συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Βουλής. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις κοινές μας δηλώσεις στον ιερό βράχο της Ακρόπολης - στιγμές με έντονο συμβολισμό. Την στήριξή του προς την Επιτροπή Νέων έχει εκφράσει και ο Ομοσπονδιακός Βουλευτής των Ηνωμένων Πολιτειών, Gus Bilirakis, ο οποίος στέλνοντας μήνυμα στην πρόσφατη εκδήλωσή μας, τάχθηκε υπέρ της επανένωσης, στηρίζοντας τις πρωτοβουλίες μας. Πρόκειται για έναν από τους πιο σημαντικούς πολιτικούς στο Κογκρέσο, διαδραματίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση των ελληνικών θεμάτων υπό την ιδιότητά του ως Συμπρόεδρος της Επιτροπής Ελληνικών Υποθέσεων. 

-Πολλοί θεωρούν ότι το ζήτημα της επανένωσης των Μαρμάρων βρίσκεται σήμερα σε μια κρίσιμη καμπή. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη; 

Στην Ελλάδα συχνά αντιμετωπίζουμε το ζήτημα της επανένωσης σαν ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Ασχολούμαστε με αυτό μόνο όσο διάστημα βρίσκεται στην επικαιρότητα. Είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να συμβαίνει το αντίθετο: το ζήτημα της επανένωσης των Μαρμάρων να αναγκάζει την επικαιρότητα να προσαρμοστεί σε αυτό. Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα δεν είναι ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα· τα Μάρμαρα του Παρθενώνα είναι ουρανός. Ένας ουρανός που μεταφέρει σε κάθε γωνιά του κόσμου την ουσία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού: δημοκρατία, γνώση, λιτότητα, αισθητική. Για εμάς τους Έλληνες είναι κάτι παραπάνω. Είναι η ταυτότητα και η περηφάνια μας. Φαίνεται πως αρχίζει να κατασταλάζει διεθνώς πως «αυτά τα Μάρμαρα δεν βολεύονται με λιγότερο ουρανό». 

-Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά να συμμετέχετε ενεργά σε μια πρωτοβουλία που αφορά την προστασία και την αποκατάσταση ενός τόσο σημαντικού κομματιού της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς; 

«Όλα τα ηλεκτρικά φώτα δεν θα τα εμποδίσουν ν’ αποζητούν αδιάκοπα το γλυκό φως του Ομήρου». Όταν διάβασα αυτή τη φράση για τα «παγιδευμένα» μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο, ήμουν ακόμη μαθητής της Δ’ Δημοτικού.  Από τα φοιτητικά μου χρόνια, τους φοιτητικούς οργανισμούς και τη μάχιμη δικηγορία, έως την πρακτική άσκηση στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στον ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και στην Πρεσβεία της Ελλάδας στο Παρίσι, έζησα μοναδικές εμπειρίες, που καθόρισαν τον τρόπο σκέψης μου. Ποτέ μου, όμως, δεν ξέχασα εκείνο το μικρό παιδί που ονειρεύτηκε στη Δ’ Δημοτικού να αλλάξει τον κόσμο. Η ίδρυση της Επιτροπής Νέων για την Επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα, πριν τρία χρόνια, ήταν απλώς το πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Θα ήθελα δε να σας εκμυστηρευτώ ότι από όσα έχουμε κάνει μέχρι σήμερα, νιώθω ίσως περισσότερο υπερήφανος για την απόφασή μας να επισκεφτούμε σχολεία ανά την Ελλάδα, με σκοπό την ενημέρωση και ενεργοποίηση όχι μόνο της νέας γενιάς του σήμερα, αλλά και αυτής που θα την διαδεχτεί στο μέλλον. Είναι μοναδικό το συναίσθημα να βλέπεις μικρά παιδιά γεμάτα όρεξη και δίψα για μάθηση. Στο βλέμμα τους διακρίνεις το πάθος τους να αλλάξουν τον κόσμο. Το σχολικό μας ταξίδι ξεκίνησε από την Αττική και πρόσφατα ταξιδέψαμε και στη Μεσσηνία, όπου συνομιλήσαμε με μαθητές και δασκάλους του Δημοτικού Σχολείου Άριος και του 4ου Δημοτικού Σχολείου Καλαμάτας. 

-Πιστεύετε ότι η περιφέρεια –και ειδικότερα περιοχές με έντονο ιστορικό αποτύπωμα όπως η Μεσσηνία– μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς; 

Η Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα, η ελληνική ψυχή είναι ολοζώντανη στην επαρχία.

Η Μεσσηνία για εμένα δεν είναι μόνο τόπος, αλλά και πατρίδα. Ως λαός είμαστε ταυτισμένοι με την Ιστορία και τον πολιτισμό μας. Και αυτά δεν ξεριζώνονται, δεν χαρίζονται, δεν δανείζονται, δεν προδίδονται.  Ναι μεν η Ελλάδα γεωγραφικά βρίσκεται στην άκρη της Ευρώπης, πολιτισμικά όμως βρίσκεται στο κέντρο της. Στην προσπάθεια επανένωσης της ελληνικής κληρονομιάς, η ελληνική ύπαιθρος πρέπει να είναι παρούσα - με τη Μεσσηνία πρωταγωνίστρια. 

-Ποια είναι τα επόμενα βήματα της Επιτροπής Νέων μετά την εκδήλωση; Υπάρχουν νέες δράσεις ή πρωτοβουλίες που σχεδιάζετε; 

Πίστευα πάντοτε πως υπάρχει ένας βαθύτερος λόγος δικαιοσύνης που επιβάλλει τη συμμετοχή των νέων: Είναι δίκαιο αυτοί που έχουν μπροστά τους το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους, να μπορούν να ορίζουν την τύχη τους. Ως γενιά έχουμε χρέος να εργαστούμε συστηματικά, ώστε οι επόμενες γενιές να αντικρίζουν τον Παρθενώνα ως τη ζωντανή υπενθύμιση ότι ο πολιτισμός θεμελιώνεται στην ενότητα, τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό της ιστορικής αλήθειας. Εμείς θα συνεχίσουμε την παρουσία μας σε σχολεία, συνομιλώντας με μαθητές και δασκάλους ανά την Ελλάδα, θα ενισχύσουμε το διεθνές δίκτυο των Ambassadors της καμπάνιας #RemarbleGreece και θα προχωρήσουμε σε νέες δράσεις ενημέρωσης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Χρέος μας είναι να αγωνιστούμε μέχρι τα Μάρμαρα να λάμψουν ξανά στον ήλιο κάτω από το γλυκό φως του Ομήρου. Άλλωστε, σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει...

Ο Θάνος Γεωργούντζος (1999), με καταγωγή από την Καλαμάτα, τη Μεσσήνη και το Αρφαρά, αποφοίτησε πρώτος από το Αρσάκειο Σχολείο Ψυχικού και αργότερα από τη Νομική Σχολή Αθηνών με άριστα. Αυτή τη στιγμή ολοκληρώνει το μεταπτυχιακό του στο Ναυτικό Δίκαιο με Υποτροφία της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων και εργάζεται ως δικηγόρος.  Πριν τρία χρόνια έθεσε σε κίνηση ένα όραμα που συνδέει την παγκόσμια κληρονομιά με τη νέα γενιά. Ίδρυσε την Επιτροπή Νέων για την Επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Η κίνηση αυτή έχει ήδη ξεχωρίσει και έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον του κόσμου.