Το 2026 βρίσκει την Ελλάδα σε καθεστώς πολιτικής ρευστότητας και κοινωνικής κόπωσης, τη στιγμή ακριβώς που το διεθνές περιβάλλον καθίσταται πιο ασταθές και επικίνδυνο από οποιαδήποτε άλλη περίοδο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Η κυβερνητική φθορά επιταχύνεται υπό το βάρος σκανδάλων, αλαζονικών συμπεριφορών και ελλειμματικής λογοδοσίας, ενώ η θεσμική αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη, εγκλωβισμένη σε κρίση αξιοπιστίας και στρατηγικής. Το αποτέλεσμα είναι ένα τοξικό μείγμα πολιτικής αδυναμίας και μειωμένης κυβερνησιμότητας, με ορατό τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης.
Το 2026, ωστόσο, δεν δοκιμάζει μόνο κυβερνήσεις και κομματικούς σχηματισμούς. Δοκιμάζει την ίδια τη Δημοκρατία ως ζώσα σχέση ευθύνης μεταξύ θεσμών και πολιτών. Η φθορά της εξουσίας, η ανεπάρκεια της αντιπολίτευσης και η κοινωνική εξάντληση συγκλίνουν σε ένα επικίνδυνο κενό νομιμοποίησης. Σε τέτοιες συνθήκες, η αποχή από την εκλογική διαδικασία δεν συνιστά ουδετερότητα, αλλά παραίτηση. Οι τουλάχιστον δύο εκλογικές αναμετρήσεις του 2026 δεν θα κρίνουν απλώς συσχετισμούς δύναμης, αλλά το αν η κοινωνία θα επανακτήσει τον ρόλο της ως κυρίαρχο πολιτικό υποκείμενο ή θα παγιωθεί ως παθητικός θεατής. Η συμμετοχή των πολιτών στην εκλογική διαδικασία, μετατρέπεται ταυτόχρονα σε θεσμικό καθήκον και υπαρξιακή επιλογή: επιλογή να παραμείνουμε πολίτες και όχι ιδιώτες.
2026: Προβλέψεις και σκληρές βεβαιότητες
Η νέα χρονιά γεννά εύλογες προσδοκίες αλλαγής προς το καλύτερο. Η διεθνής πραγματικότητα, όμως, επιβάλλει περισσότερο ρεαλισμό παρά ευχές.
Ουκρανία – Ευρώπη: Ειρήνη με όρους ισχύος: Σε διεθνές επίπεδο, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επιβολή μιας μορφής «ειρήνης» στην Ουκρανία, ως αποτέλεσμα απευθείας συνεννόησης ΗΠΑ–Ρωσίας υπό τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε ταυτόχρονα στρατηγική και πολιτική απαξίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της πολιτικής ηγεσίας της, η οποία απέτυχε να συγκροτήσει ενιαία, αποτελεσματική και αυτοδύναμη στρατηγική στήριξης του Κιέβου.
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας εκτιμάται ότι θα περάσει σε μεγάλο βαθμό σε αμερικανικές εταιρείες, ενώ σημαντικό τμήμα του κόστους θα μετακυλιστεί στους Ευρωπαίους πολίτες. Η Ρωσία, σε αυτό το σενάριο, ενδέχεται να παγιώσει τον έλεγχο σε εκτεταμένα ουκρανικά εδάφη, κλείνοντας τον κύκλο του πολέμου όχι με όρους διεθνούς δικαίου, αλλά με όρους ωμής γεωπολιτικής και στρατιωτικής ισχύος. Παράλληλα, η Ε.Ε. εισέρχεται σε φάση επιταχυνόμενης στρατιωτικοποίησης, με επενδύσεις που δυνητικά προσεγγίζουν το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ, προβάλλοντας πλέον τη Ρωσία ως διαρκή και δομική απειλή, παρά την αντίθετη άποψη των ΗΠΑ.
Μέση Ανατολή: Σταθερότητα διά της βίας
Στη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ ενδέχεται να επιβάλει μια «σιδηρόφρακτη ειρήνη» στη Λωρίδα της Γάζας. Η διεθνής κοινότητα, Δύση, αραβικός και μουσουλμανικός κόσμος, ιδίως τα κράτη που απέφυγαν να καταδικάσουν την ασύμμετρη και δυσανάλογη στρατιωτική απάντηση του Ισραηλινού Στρατού στις δολοφονίες της Χαμάς, πιθανότατα θα κληθούν να χρηματοδοτήσουν μια περιορισμένη ανοικοδόμηση, περισσότερο ως πράξη πολιτικής εξιλέωσης παρά ουσιαστικής αποκατάστασης.
Παράλληλα, Συρία, Λίβανος, Υεμένη, Ιράν, Τουρκία, οι Κούρδοι και οι δρώντες του Κόλπου διατηρούν την περιοχή της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Μεσογείου και της Αραβικής Χερσονήσου σε καθεστώς εύθραυστης ισορροπίας. Πρόκειται για μια γεωπολιτική πληγή που δύσκολα επουλώνεται και ενέχει τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης.
ΗΠΑ – Ρωσία – Κίνα: Λυκοφιλία και παγκόσμια ρήγματα.
Οι σχέσεις ΗΠΑ–Ρωσίας ενδέχεται να περάσουν σε φάση περιορισμένης προσέγγισης, χωρίς όμως να εξαλειφθεί η βαθιά καχυποψία. Μια ιδιότυπη λυκοφιλία, με χαμηλή πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης. Η στρατηγική προσοχή της Ουάσιγκτον, ωστόσο, μετατοπίζεται καθαρά προς την Κίνα, τον μείζονα συστημικό αντίπαλο σε γεωοικονομικό, τεχνολογικό, στρατιωτικο-βιομηχανικό και ενεργειακό επίπεδο για τα αμερικανικά Στρατηγικά συμφέροντα. Σαφής η κινεζική απειλή της αμερικάνικης παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας.
Η Ταϊβάν αναδεικνύεται σε πιθανό επίκεντρο μιας εξαιρετικά σοβαρής παγκόσμιας κρίσης. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας ερμηνεύεται, από εγνωσμένου κύρους Διεθνή Επιστημονικά Κέντρα που αναλύουν και προβλέπουν τις παγκόσμιες συγκρούσεις, μέσα από την «παγίδα του Θουκυδίδη»: όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί μια κατεστημένη, ο πόλεμος καθίσταται πιθανός αν όχι αναπόφευκτος.(τα διδάγματα από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο).
Για τη χώρα μας, το 2026 ξεκινά με τις ελπίδες όχι απλώς να υποχωρούν, αλλά να συνθλίβονται από την πολιτική αδυναμία, την απουσία στρατηγικής και την κλιμάκωση των γεωπολιτικών απειλών.
Η Ελλάδα διατυπώνει μια διαχρονικά θεμελιώδη θέση: τα σύνορα, η εθνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η κύρια απειλή παραμένει η Τουρκία και η αναθεωρητική της στρατηγική, η οποία εδράζεται στη διαρκή απειλή χρήσης στρατιωτικής ισχύος. Παρά τις κατά καιρούς ρητορικές αποκλιμάκωσης, η δομική φύση της τουρκικής πολιτικής δεν έχει μεταβληθεί.
Η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε ουσιαστική ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, όχι μόνο για την άμυνα της επικράτειας, αλλά και για τη συμμετοχή σε συμμαχικές αποστολές στο πλαίσιο ΝΑΤΟ, Ε.Ε. και της στρατηγικής σχέσης με τις ΗΠΑ.
Η σύμπλευση με το Ισραήλ ενισχύει την αποτροπή στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά συνεπάγεται και κόστος: εμπλοκή στο γεωπολιτικό ρήγμα της Μέσης Ανατολής, πολιτικές πιέσεις από αραβικές χώρες και αυξημένο κίνδυνο υβριδικών απειλών.
Αλλαγή εθνικού αμυντικού δόγματος: Ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτούργησε ως καταλύτης. Ο σύγχρονος πόλεμος δεν είναι πλέον υπόθεση μαζικών σχηματισμών και τεθωρακισμένων, αλλά drones, κυβερνοεπιθέσεων, πληροφοριακής κυριαρχίας, κορεσμού συστημάτων και ταχύτητας. Η Ελλάδα μεταβαίνει σε δόγμα ποιοτικής υπεροχής: δικτυοκεντρική άμυνα, άμεση αποτρεπτική απάντηση, δυνατότητα κλιμάκωσης.
Αποτροπή που δεν αφήνει αμφιβολίες, ακόμη και με ανοιχτό το ενδεχόμενο προληπτικού πλήγματος εφόσον απειληθεί η εθνική ασφάλεια. Το νέο δόγμα αποτυπώνεται στα επικαιροποιημένα εξοπλιστικά προγράμματα: Rafale, φρεγάτες Belh@rra, PULS MLRS, συμπαραγωγές drones και anti-drones με το Ισραήλ, αναβάθμιση Apache και, στον ορίζοντα, τα F-35. Με συνολικό κόστος περίπου 25 δισ. ευρώ, τα συστήματα αυτά προσδίδουν στρατηγικό βάθος και επιχειρησιακή εμβέλεια από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα. Αλλά και πέραν αυτής...
Το 2026 δεν θα κριθεί από τις ευχές, ούτε από τα επικοινωνιακά αφηγήματα εξουσίας. Θα κριθεί, αν η χώρα αποκτήσει σοβαρή διακυβέρνηση, θεσμική αξιοπιστία και εθνική στρατηγική, που θα απαντά στις γεωπολιτικές και εθνικές προκλήσεις και απειλές. Γιατί σε έναν κόσμο που αποσταθεροποιείται, που η στρατιωτική ισχύς δημιουργεί «Δίκαιο», η απουσία πολιτικής ποιότητας δεν είναι απλώς αδυναμία, είναι εθνικός κίνδυνος.
