Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του εθνικού μας ποιητή Δ. Σολωμού, έχει ανακηρυχθεί ομόφωνα από την UNESCO ως η «παγκόσμια ημέρα της Ελληνικής γλώσσας». Σε αυτή, τη σπουδαία για τη γλώσσα μας ημέρα, θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις σε πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Αμερικής, της Κίνας και της Αυστραλίας, με σκοπό τον συντονισμό δράσεων, την αναζωογόνηση και τη συνειδητοποίηση της προσφοράς της γλώσσας μας στον ευρωπαϊκό και τον παγκόσμιο πολιτισμό.
Πράγματι, η γλώσσα μας, ως πρωτογλώσσα και μητέρα άλλων γλωσσών, με σπερματικό-γονιμοποιητικό ρόλο και διαχρονική πορεία χιλιάδων χρόνων, έχει προσφέρει τα μέγιστα στη διαμόρφωση του επιστημονικού λεξιλογίου, στην τέχνη, στον Χριστιανισμό ως γλώσσα των Ευαγγελίων, αλλά και στην εξέλιξη των κοινωνιών.
Όμως, η 9η Φεβρουαρίου αποτελεί και ευκαιρία προβληματισμού για την εγκατάλειψη, την περιθωριοποίηση και την κακοποίηση της γλώσσας μας στην Ελλάδα από την εκπαίδευση μέχρι την κοινωνική και την πολιτιστική μας ζωή. Συγκεκριμένα, για την εκπαίδευση, οι εκθέσεις της PISA (διεθνής οργανισμός εκπαιδευτικής αξιολόγησης) καταγράφουν λειτουργικό αναλφαβητισμό σε σημαντικό μέρος των μαθητών μας, που σημαίνει αδυναμία επαρκούς κατανόησης του γραπτού και προφορικού λόγου, με επακόλουθο δυσκολίες στη σκέψη, την έκφραση, τη συνεννόηση, την ορθή κρίση και επιλογή, αλλά και τη σωστή αντίληψη για την κοινωνία και τον κόσμο.
Στο επίπεδο λειτουργίας τώρα της νεοελληνικής κοινωνίας, κυριαρχεί ένα «κύμα» ξενόγλωσσων σημάνσεων και επιγραφών, ακόμα και εκεί που δεν υπάρχει τουρισμός ή κάποια άλλη ανάγκη ή σκοπιμότητα. Το χειρότερο είναι πως σε αυτή τη δουλική νοοτροπία «γραικύλων», πρωταγωνιστεί το Ελληνικό κράτος, με όλες τις δομές εξουσίας του, και κυρίως με την εθνική τηλεόραση και το ραδιόφωνο, που υποτίθεται πως πληρώνονται από το υστέρημα του φορολογούμενου, για να επιτελούν παιδευτικό και προστατευτικό για τη γλώσσα μας ρόλο. Όμως, δυστυχώς, το αντίθετο συμβαίνει, όπως καθημερινά διαπιστώνουμε, και μάλιστα με τρόπο εξοργιστικό.
Το υποκριτικό είναι πως το κράτος μας έχει θεσπίσει νομικό πλαίσιο για την προστασία της γλώσσας μας, με το Ν.2946/2001 (άρθρο 6), την ΚΥΑ 38110/2002 και την Υπ. απόφ 95718/86, όπου αναλυτικά περιγράφονται θέματα, σχετικά με τη διαφήμιση, τις σημάνσεις και τις επιγραφές. Δηλαδή, υποχρεωτική αναγραφή με ελληνικούς χαρακτήρες και δεύτερη αναγραφή με ξενόγλωσσους αλλά μικρότερου μεγέθους, σε κάθε σήμανση και επιγραφή.
Και είναι εξοργιστικό, γιατί εφορία, επιμελητήρια, αυτοδιοίκηση, κοινωφελείς επιχειρήσεις, το σύνολο δηλαδή της κρατικής έκφρασης αδιαφορεί για την τήρηση του Νόμου, που το κράτος έχει υποκριτικά ψηφίσει, με τη βεβαιότητα πως ποτέ δεν θα επιβάλει την εφαρμογή του.
Η γλώσσα μας, δηλαδή οι αξίες και τα ιδανικά μας, η « ψυχή» μας, διατρέχει μεγάλο κίνδυνο στην Ελλάδα, όταν ανθίζει στην Ιαπωνία, την Κίνα ( θεατρική αγωγή με λύρα και αρχαία Ελληνικά) και σε πανεπιστήμια αλλά και Λύκεια της Ευρώπης και της Αμερικής. Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα παγκόσμιου σεβασμού για την Ελληνική γλώσσα και την προσφορά της, πρέπει να αποτελέσει αφετηρία συνειδητοποίησης της κακομεταχείρισής της στην Ελλάδα, όπως και των κινδύνων περιθωριοποίησης και συρρίκνωσης που αντιμετωπίζει.
Χρειαζόμαστε, επομένως, άξιους εκπαιδευτικούς, που να καλλιεργούν την αγάπη για τη γλώσσα μας και να δημιουργούν συνείδηση στους μαθητές για την αξία της. Επιπλέον, απαιτείται ουσιαστική αναβάθμιση των ανθρωπιστικών σπουδών στα πανεπιστήμια, αλλά και υποχρεωτική τήρηση του θεσμικού πλαισίου για την γλωσσική προστασία. Τέλος, αναγκαίος είναι ο σεβασμός και υπερηφάνεια για την Ελληνική γλώσσα, που αποτελεί τη συνεχή και αδιάσπαστη συνέχειά μας, τη σκυτάλη που κληρονομήσαμε και οφείλουμε να κληροδοτήσουμε. Νομίζω πως αυτό αποτελεί τη βασική έκφραση πραγματικού και δημιουργικού πατριωτισμού.
pan.e.nikas@gmail.com
