Παρασκευή, 27 Μαρτίου 2026 20:42

Πόλεμος για τα Στενά ή για τον έλεγχο;

Γράφτηκε από την

Πόλεμος για τα Στενά ή για τον έλεγχο;

 

Του Χρήστου Καπούτση

Το κόστος του ενός δισεκατομμυρίου ημερησίως δεν είναι απλώς ένας αριθμός,  είναι η ωμή αποτύπωση ενός πολέμου που μετατρέπει την ενέργεια σε όπλο και την παγκόσμια οικονομία σε πεδίο παράπλευρων απωλειών. Στα Στενά του Ορμούζ, η αστάθεια εκτινάσσει τις τιμές και τροφοδοτεί έναν νέο κύκλο πληθωρισμού με παγκόσμιες επιπτώσεις.

Το επιχείρημα περί «ελεύθερης ναυσιπλοΐας» ακούγεται ολοένα και πιο προσχηματικό. Πριν από τη σύγκρουση, δηλαδή πριν ΗΠΑ και ΙΣΡΑΗΛ, αποφασίσουν να επιτεθούν στο ΙΡΑΝ, η διέλευση πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ,  λειτουργούσε. Σήμερα, η πολεμική κλιμάκωση δημιουργεί το πρόβλημα που υποτίθεται ότι επιχειρεί να λύσει. Η πραγματική ερώτηση δεν είναι αν τα Στενά είναι ανοικτά, αλλά ποιος τα ελέγχει.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τραμπ, δεν αποκλείει ούτε αποβατικές επιχειρήσεις, συγκεντρώνοντας Πεζοναύτες στην περιοχή. Η ρητορική περί «ασφάλειας» υποχωρεί μπροστά σε μια πιο σκληρή πραγματικότητα: τη διεκδίκηση ελέγχου ενός από τους κρισιμότερους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη. Το Ιράν, έως πρότινος, ασκούσε έναν de facto έλεγχο ισορροπίας. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει την ανατροπή του.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές: δεν πρόκειται μόνο για στρατιωτικούς στόχους, αλλά για χτυπήματα στην καρδιά της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο πόλεμος αποκτά καθαρά γεωενεργειακό χαρακτήρα όπως,  έλεγχο ροών, διαμόρφωση τιμών, επιβολή αβεβαιότητας, ένα πλαίσιο στο οποίο ευδοκιμούν τα κερδοσκοπικά «παιχνίδια».

Κι όμως, εδώ αναδεικνύεται η στρατηγική ασυμμετρία: οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υπερέχουν συντριπτικά στο πεδίο, αλλά το Ιράν κερδίζει χρόνο και αυξάνει το κόστος του πολέμου. Οι αποδόσεις των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων φθίνουν, ενώ η πίεση μετακυλίεται στις αγορές και στις κοινωνίες της Δύσης. Ο πόλεμος γίνεται οικονομικός και πολιτικός πόλεμος αντοχής.

Για τον πρόεδρο Τραμπ, το στοίχημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι εσωτερικό. Το Κογκρέσο παραμένει επιφυλακτικό, και μια παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς καθαρό αποτέλεσμα μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό βαρίδι. Η «θεαματική νίκη» που αναζητεί ίσως αποδειχθεί επικοινωνιακή κατασκευή.

Και η Ευρώπη; Πληρώνει ξανά,  το κόστος ενός πολέμου που δεν σχεδίασε. Ενεργειακά εξαρτημένη, πολιτικά διστακτική, οικονομικά εκτεθειμένη.

Η ιστορία είναι αμείλικτη: οι πόλεμοι που ξεκινούν με στρατιωτική υπεροχή δεν εγγυώνται πολιτική νίκη, ούτε καν τελική στρατιωτική επικράτηση. Και τότε, το ερώτημα δεν είναι γιατί ξεκίνησαν ,  αλλά γιατί δεν σταμάτησαν εγκαίρως.

Στο ένα δισεκατομμύριο την ημέρα μετριέται το άμεσο κόστος του πολέμου,  αλλά η πραγματική ζημιά βρίσκεται αλλού: στις αλυσιδωτές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες που πυροδοτεί η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και των παραγώγων του. Ένα αόρατο, αλλά βαθιά διαβρωτικό κόστος, που τελικά πληρώνουν οι κοινωνίες.