Ολιστικό σχέδιο πολεοδόμησης και ανάπτυξης που θα ονομαστεί “Γρηγόρης Διαμαντόπουλος” και να είναι κυρίαρχη η πόλη στον σχεδιασμό και την προστασία του παραλιακού μετώπου, πρότεινε ο πρώην δήμαρχος Καλαμάτας και υπουργός Σταύρος Μπένος, στη σημαντική εκδήλωση για τα 40 χρόνια από τον καταστροφικό σεισμό του 1986, το βράδυ του Σαββάτου, στο Πνευματικό Κέντρο.
Εκφράζοντας την ανησυχία του για το παρόν και το μέλλον της Καλαμάτας, ο πρώην δήμαρχος επισήμανε ότι “τώρα η πόλη απειλείται, είναι θύμα της επιτυχίας της. Δεν έχει πολεοδομικό απόθεμα γης. Είναι αδύνατη, θα ορμήξουν όλα τα όρνια και συμφέροντα θα μας διχάσουν”.
Στη σημαντική εκδήλωση “40 Χρόνια μετά…” τονίστηκε ότι η Καλαμάτα ανασυγκροτήθηκε μέσα από τα ερείπια, γιατί η τοπική κοινωνία με πρώτο το Δημοτικό Συμβούλιο ήταν ενωμένη και είχε πρωτόγνωρη στήριξη από το κράτος, την τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ (και αυτές που ακολούθησαν) και την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Στους χαιρετισμούς που έγιναν:
Ο δήμαρχος Θανάσης Βασιλόπουλος, αφού αναφέρθηκε στις μεγάλες καταστροφές που προκάλεσε παντού στην περιοχή ο σεισμός της 13ης Σεπτεμβρίου 1986, τόνισε ότι “δεν γκρεμίστηκε η δύναμη της κοινωνίας, οι άνθρωποι, η προσφορά και η αλληλεγγύη”.
Ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη Γιάννης Λαμπρόπουλος αναφέρθηκε στις μεγάλες ζημιές στην πόλη και ειδικότερα στην οδό Μητροπέτροβα που ήταν το δικηγορικό του γραφείο, στάθηκε στον τότε δήμαρχο Σταύρο Μπένο και στους δημοτικούς συμβούλους και στη βοήθεια που ερχόταν από παντού. Σημείωσε ότι “στα δύσκολα είμαστε όλοι ενωμένοι, όλες οι πολιτικές δυνάμεις, οι φορείς και οι πολίτες” και παρατήρησε, μεταξύ άλλων, πως “την πόλη την φτιάξαμε όλοι, οι δήμαρχοι και οι κυβερνήσεις. Σήμερα είναι καμάρι και στολίδι η πόλη μας, είναι προορισμός να μην ξαναζήσουμε τέτοιες στιγμές”.
Ο βουλευτής Μεσσηνίας Αλέξης Χαρίτσης επισήμανε ότι “το πριν και μετά τον σεισμό καθόρισε την ιστορία της πόλης” και μίλησε για “τιτάνια προσπάθεια που έγινε από φορείς και κατοίκους”, για την “κοινωνία που λειτούργησε ως κοινότητα”, την προσπάθεια του Δήμου, του τότε δημάρχου Σταύρου Μπένου, με τη συμβολή “του πολεοδόμου Γρηγόρη Διαμαντόπουλο, μια σπάνια προσωπικότητα,που εργάστηκε για να αναμορφώσει την πόλη”. Σημείωσε ότι μετά την καταστροφή έρχεται η ελπίδα και προέτρεψε “να σχεδιάσουμε ένα μέλλον βιώσιμο για τους κατοίκους, που θα δίνει προοπτικές ανάπτυξης για τα παιδιά μας”
Ο πλοίαρχος Δημήτρης Αλευράς, διοικητής της Υδρογεωγραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, παρατήρησε ότι η καταστροφή έφερε όχι μόνο απώλεια, αλλά ελπίδα για ανασυγκρότηση και προέτρεψε να προετοιμαστούμε για τα τα 31 δευτερόλεπτα μελλοντικής κρίσης.
Στις ομιλίες που αναπτύχθηκαν:
Ο ομότιμος καθηγητής Γεωλογίας Δημήτρης Παπανικολάου δήλωσε ότι το 1986 ήταν κρίσιμο για την χώρα, γιατί καθιερώθηκε η αντισεισμική πολιτική.
Ενημερώνοντας για τα υποθαλάσσια ρήγματα στον κόλπο της Καλαμάτας, είπε ότι “έγιναν πολλές μελέτες, δούλεψαν 16 ομάδες. Αυτά ήταν πρωτόγνωρα για την Ελλάδα κι εφαρμόστηκαν στην Καλαμάτα”.
Αναφέρθηκε στο ελληνικό τόξο, στο ρήγμα της Σπάρτης, στη βύθιση της Αφρικανικής πλάκας, στα ρήγματα της Πελοποννήσου, ενώ για τα ρήγματα του σεισμού του ’86, επισήμανε ότι “γύρω στα 8 χιλιόμετρα ήταν το βάθος του σεισμού και του κύριου μετασεισμού. Ηταν ρηχοί, γι’ αυτό έγιναν τόσο μεγάλες καταστροφές”.
Ο καθηγητής ενημέρωσε ότι “28 μέτρα έχει ανέβει η περιοχή, κυρίως προς τα ανατολικά (Κιτριές) τα τελευταία 10.000 χρόνια”, μίλησε για το ρήγμα στα πρανή του Καλάθιου όρους και υποθαλάσσιο ρήγμα και για 4 μεγάλα φαινόμενα κατολισθήσεων στα πρανή του Ταϋγέτου.
“Είμαστε σε μία από τις ενεργές περιοχές στην Ελλάδα και τον πλανήτη”, ανέφερε χαρακτηριστικά, μίλησε για κίνδυνο για τσουνάμι σε Μάνη και Κορώνη και παρουσίασε την κατολίσθηση στο ναό του Ασκληπιού στην Αρχαία Θουρία.
ΕΞΙ ΡΗΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΔΙΑΒΟΛΙΤΣΙ ΕΩΣ ΚΙΤΡΙΕΣ
Ο διευθυντής Ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Δρ. Αθανάσιος Γκανάς αναφέρθηκε στο μοντέλο ενεργών ρηγμάτων της Μεσσηνίας, στους μεγάλους σεισμούς στην περιοχή από το 464 π.Χ, το 1927, το 1947, το 1986 και το 2008 με 6,8 Ρίχτερ στη Μεθώνη. Μίλησε για “το σοβαρό ρήγμα στους πρόποδες του Καλάθιου το 1986,, τη μετακίνηση 1 μέτρου σε 1.000 χρόνια”.
Στάθηκε στη σμηνοσειρά, στους συνεχείς σεισμούς στον καποδιστριακό Δήμο Οιχαλίας το 2011 και το 2012, λέγοντας πως “ήταν μικροί σεισμοί που προκάλεσαν ζημιές σε Σιάμου και Κατσαρού”.
Εκανε λόγο για “αλλαγή του πεδίου τάσεων στο Διαβολίτσι”, εξηγώντας ότι “τα ρήγματα νότια κινούνται από δύση προς ανατολή και μετά το Διαβολίτσι στρίβουν και γίνονται από βορρά προς νότο”.
Μίλησε για “4 ρήγματα που ενώνονται σε ένα στην περιοχή Αρφαρών – Πηδήματος” για “6 ρήγματα σε Διαβολίτσι, Σταματινού, Πήδημα, Ασπρόχωμα, Βέργα και ακρωτήρι Κούρτισσα (στις Κιτριές)”.
Για το ρήγμα στο Ελαιοχώρι παρατήρησε ότι “είχαν εκτιμήσει σεισμό 6,1 Ρίχτερ και ήταν 6. Το ακραίο σενάριο είναι να δώσει σεισμούς 6,7 και 6,8”.
Ενημέρωσε για την έρευνα στο ρήγμα του Πηδήματος, πάνω από το νταμάρι, που “έχει δώσει 6 σεισμούς, αλλά έχει 2.970 χρόνια να δώσει σεισμό. Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο ρήγμα για την πόλη της Καλαμάτας”.
Οσον αφορά τον φλοιό, μίλησε για “6 χιλιοστά τον χρόνο διαφορά, μεγαλώνει η απόσταση Μεσσηνίας – Λακωνίας, από Πύλο έως Μονεμβασία (Μολάους). Σε 1.000 χρόνια μεγαλώνει 3,7 μέτρα η απόσταση Πύλου – Μολάων”. Είπε ότι η Πύλος καθιζάνει και πως υπάρχουν 14 ενεργά ρήγματα στην ανατολική Μεσσηνία και δήλωσε: “Περιμένουμε σεισμούς γύρω στα 6 Ρίχτερ, ακραίο σενάριο να γίνει 7. Η θέση στο Πήδημα να αξιοποιηθεί ως ένα διεθνές γεωλογικό μνημείο”.
Η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Παρασκευή Νομικού παρουσίασε τα νεότερα στοιχεία της μορφολογίας του βυθού του Μεσσηνιακού Κόλπου. Ενημέρωσε ότι με τους υποθαλάσσιους σεισμογράφους έχουν διαπιστώσει ότι “είναι πιο απότομη η ανατολική πλευρά του Μεσσηνιακού Κόλπου σε σχέση με τη δυτική. Ο βυθομετρικός χάρτης υψηλής ανάλυσης του Μεσσηνιακού Κόλπου έχει δείξει ότι υπάρχουν υποθαλάσσια φαράγγια στα ανατολικά (Στούπα, Καρδαμύλη)”.
Η ειδικός του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Έλενα Δασκαλάκη μίλησε για την προετοιμασία και την αντιμετώπιση του κινδύνου από τσουνάμι.
ΣΤΙΣ 30/9/1985 ΣΩΘΗΚΕ Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
Ο πρώην δήμαρχος Καλαμάτας Σταύρος Μπένος σε ομιλία του με τίτλο “Μνήμες Διαχείρισης”, στάθηκε στην προσπάθεια πρόληψης φυσικών καταστροφών πριν τον σεισμό του 1986 και χαρακτήρισε ιστορική ημερομηνία την 30η Σεπτεμβρίου του 1985. Αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία του Δήμου να μειώσει τους ορόφους των κατοικιών, που προβλέπονταν 6 όροφοι με συντελεστή 8 κι έκαναν συντελεστή 1,6 και 4 ορόφους.
Ενημέρωσε για τη μελέτη του καθηγητή Θανάση Αραβαντινού που βρήκε από τον πρώην δήμαρχο Κώστα Κουτουμάνο και για τη συμβολή του σπουδαίου πολεοδόμου Γρηγόρη Διαμαντόπουλου. Χαρακτήρισε μεγάλη προίκα το παραλιακό μέτωπο και ανέφερε πως το σχέδιο του 1905 προέβλεπε πολυκατοικίες κάτω από τη Ναυαρίνου.
Εξήρε τη συμβολή του υπουργού Περιβάλλοντος Στέφανου Μάνου με τον νόμο 947 του 1979, που προέβλεπε εισφορά σε γη 40% και του υπουργού Αντώνη Τρίτση με τον νόμο 1337 του 1983.
Εξομολογήθηκε ότι στη 15άδα σε συνάντηση μέχρι το πρωί αποφάσισαν να ψηφίσουν υπέρ του νόμου Τρίτση ό,τι και να γίνει. Υπενθύμισε πως στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου στις 30/9/1985 που παραβρίσκονταν 1.000 τραμπούκοι από όλη την Ελλάδα, 150 αστυνομικοί και εισαγγελέας, ήταν τα παιδιά της ΚΝΕ που τους έσωσαν, κάνοντας ασπίδα.
Ο πρώην δήμαρχος τόνισε ότι “τότε δεν σώθηκε μόνο η πόλη, σώθηκε η πολεοδομική νομοθεσία της χώρας”.
Λίγο νωρίτερα ο συνταξιούχος υπάλληλος – γραμματέας του Δ.Σ. Γιάννης Παπαδόπουλος του είχε παραδώσει τα πρακτικά εκείνης της συνεδρίασης του Συμβουλίου και ο κ. Μπένος τα παρέδωσε στον δήμαρχο Θανάση Βασιλόπουλο.
Στάθηκε στην ολιστική πολεοδόμηση, στο ό,τι από το 1984 έως το 1988 βγήκαν όλες οι αποφάσεις για την πόλη, όπως για την πεζοδρόμηση της Αριστομένους και της Ναυαρίνου και στο ολιστικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης και τη συμβολή των Μεσογειακών Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων (ΜΟΠ).
Αναφέρθηκε στον Κοινοτικό Επίτροπο Γρηγόρη Βάρφη που την 1η Οκτωβρίου 1986 ενέκρινε σημαντικούς πόρους για τη σεισμόπληκτη Καλαμάτα, στην γραμμή 550 με 5 δις. δραχμές και σε όλο το πακέτο ανασυγκρότησης που ήταν 220 δις. δραχμές, δηλαδή 3 δις. ευρώ.
Εκφράζοντας την ανησυχία του για το παρόν και το μέλλον της Καλαμάτας, επισήμανε ότι “τώρα η πόλη απειλείται, είναι θύμα της επιτυχίας της. Δεν έχει πολεοδομικό απόθεμα γης. Υπάρχει ελάχιστη προσφορά οικοπέδων με μεγάλη ζήτηση. Είναι η πιο ακριβή πόλη, το airbnb καλπάζει. Σε 10 χρόνια θα εξαντληθεί και το τελευταίο οικόπεδο, θα χρειαστούν 10 χρόνια για να βρεθούν άλλα οικόπεδα. Είναι αδύνατη η πόλη, θα ορμήξουν όλα τα όρνια και συμφέροντα θα μας διχάσουν”.
Ο κ. Μπένος πρότεινε ολιστικό σχέδιο πολεοδόμησης και ανάπτυξης που θα ονομαστεί “Γρηγόρης Διαμαντόπουλος” και να είναι κυρίαρχη η πόλη στον σχεδιασμό και την προστασία του παραλιακού μετώπου.
Η γενική διευθύντρια του Δήμου Παναγιώτα Κουράκλη έθεσε το πλαίσιο των σύγχρονων προκλήσεων για την πόλη.. Αναφέρθηκε στα “225 αξιόλογα κτήρια της πόλης που καταγράφηκαν τον Μάρτιο του 1986, 83 από αυτά κατέρρευσαν με τον σεισμό και 25 βρίσκονται υπό κατάρρευση”. Υπενθύμισε το πρόγραμμα ΕΖΕΣ με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) που χάθηκε και το οποίο προέβλεπε πεζοδρομημένη την Αριστομένους και Ναυαρίνου και μέσο σταθερής τροχιάς (τραμ).
Ο πρώην δήμαρχος Γιώργος Κουτσούλης μίλησε για τους 3 φίλους (Μπένο – Χρήστο Μαλαπάνη – Κουτσούλη) που έγιναν δήμαρχοι και “το κοινό τους στοιχείο ήταν η αγάπη για την πόλη”. Είπε ότι το τελευταίο έργο που αφορούσε την ανασυγκρότηση από τους σεισμούς, ήταν η στερέωση του κάστρου της πόλης με υφυπουργό Πολιτισμού τον Πέτρο Τατούλη. Εκανε λόγο για τον υπέροχο λαό της Καλαμάτας που πήρε τις τύχες της πόλης στα χέρια του, αναφέρθηκε στη συμβολή του Γιώργου Γεννηματά, είπε πως ήταν τυχερός ο Μπένος, γιατί είχε το καλύτερο Δημοτικό Συμβούλιο που υπήρξε ποτέ. Τέλος, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον Χρήστο Μαλαπάνη, διαβάζοντας και σημείωμά του.
Ο τέως δήμαρχος Παναγιώτης Νίκας σημείωσε ότι η πόλη ήταν τυχερή, που είχε έμπειρο δήμαρχο με οραματικό σχέδιο για την πόλη, που αγωνίστηκε απέναντι στο πολιτικό σύστημα και στο κόμμα του. Μίλησε για καλό δεσπότη (τον αείμνηστο Χρυσόστομο Θέμελη) που κοιμόταν σε μια σκηνή και για την συμβολή του πλοίου “Μαριάννα” ιδιοκτησίας Λάτση. Τόνισε την προσφορά του κράτους (του ΠΑΣΟΚ), των κυβερνήσεων που ακολούθησαν, των πυροσβεστών και του Στρατού.
Επισήμανε τη διάσωση του Ιστορικού Κέντρου και τον αγώνα του Μπένου για τα πολεοδομικά, αναφέρθηκε στα καπετανάτα του ΠΑΣΟΚ της Νομαρχίας και του υπουργείου Καλαμάτας, αλλά χαρακτήρισε μεγάλη τη συμβολή του Θανάση Φιλιππόπουλου κι εξήρε την αποτελεσματικότητα και τη συνεργασία Μπένου – Γιώργου Γεννηματά και Μελίνας Μερκούρη.
Τέλος, κλείνοντας ο δήμαρχος Θανάσης Βασιλόπουλος σημείωσε το πάθος όλων για την πόλη, την παράδοσή της με ασφάλεια από τη μια γενιά στην άλλη, τον σεισμό που άλλαξε την πόλη και την πατρίδα και τόνισε πως η πόλη λειτούργησε, γιατί οι άνθρωποι λειτούργησαν όλοι μαζί.
