Νομικός στο επάγγελμα, αλλά με μεγάλη αγάπη για τη Γεωμετρία, όπως έχει αποδείξει στην Καλαμάτα, ο ίδιος έγραψε ένα ακόμη χρονογράφημα με τίτλο «Ο Γιώργος με το “σόφισμά” του “ξελάσπωσε” το Κλασικό», μέσα από μια ανθρώπινη ματιά στις παιδικές και νεανικές αναμνήσεις. Στο φύλλο της επόμενης Δευτέρας, θα δημοσιευτεί και το τέταρτο κατά σειρά με τίτλο «Ο Θανάσης “έβγαλε ασπροπρόσωπο” το Κλασικό».

Γ) Ο Φιλόλογος Καθηγητής Γεώργιος Ντυμένος και ο ευρηματικός "σοφιστής" Γεώργιος Ευαγγέλου Παναγόπουλος.

Η Ε ' Τάξη Κλασικής κατεύθυνσης στο κτήριο τής "Σχολής Παπαφλέσσα" (παλιάς "Σχολής Εργοδηγών") στην οποία μετεγκαταστάθηκε - ήδη από τις αρχές τού 1974 - το ιστορικό Α ' Γυμνάσιο Καλαμάτας (Κλασικό και Πρακτικό), είχε την τύχη να κάνει μάθημα σε μια από τις νότιες, προσηλιακές κι ολόφωτες αίθουσες με πρόσωπο στην οδό Κρήτης. "Παράδεισος" λοιπόν - στην κυριολεξία (!) - μάς φαινότανε το "νέο" μας Σχολείο, μια που στο παλιό κτήριο, στην Υπαπαντή, η Ε ' Κλασικού στεγαζόταν στη μεγάλη βορεινή αίθουσα τού Β ' ορόφου (προς το "Αλεξανδράκειο Γηροκομείο"), σ' εκείνη δηλαδή με τα μονίμως σπασμένα τζάμια τού βορεινού παραθύρου, απ' όπου και "τρώγαμε το ψοφόκρυο τής αρκούδας" που μανιωδώς εισέδυε μαζί με τον βοριά απ' την πλευρά τού Κάστρου, όλον τον χειμώνα! Η αλλαγή, ωστόσο, κτηρίου μεσούσης τής σχολικής χρονιάς (1973 - 74) επέφερε και κάποιες ενδοσχολικές ανακατατάξεις στους διδάσκοντες σε μερικά μαθήματα. Έτσι, ενώ κατά το Α ' εξάμηνο στο παλιό Σχολείο είχαμε για την Ψυχολογία την (εξαίρετη) Φιλόλογο Καλλιόπη Χαύτη - ας επιτραπεί στον γράφοντα, παρεμπιπτόντως, ν' αναφέρει στο σημείο αυτό ότι είχε βαθμολογηθεί με 20 στην Ψυχολογία στο διαγώνισμα τού Φλεβάρη (!) -, στο Β ' εξάμηνο ανέλαβε να μάς τη διδάξει ο αείμνηστος Γεώργιος Ντυμένος, ένας εκ των καλυτέρων Φιλολόγων που πέρασαν ποτέ από το Α' Γυμνάσιο, και ο οποίος μάλιστα φημιζόταν και για τις - ομολογουμένως - εξαιρετικές παραδόσεις του στην Ψυχολογία. Μιλάμε τώρα για ένα μάθημα - "βάσανο", εντελώς θεωρητικό και γι' αυτό λίαν δύσκολο, άρα άκρως απαιτητικό σε μελέτη, "φόβητρο" - χωρίς υπερβολή - για τους πολλούς! Μ' ένα σχολικό βιβλίο μάλιστα γραμμένο από τον τότε Καθηγητή τού Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Σακελλαρίου και τον Βοηθό τού "Ψυχολογικού Εργαστηρίου", Διδάκτορα Φιλοσοφίας Σ. Παρασκευά, σε μια γλώσσα βέβαια αρχα'ί'ζουσα ("βαίνουσιν αυξανόμενοι", "δρώσιν δυναμικώς", "συμπληρούσιν άλληλα", κλπ. . . . : τέτοιες ήταν για παράδειγμα οι καταλήξεις στο γ ' πληθυντικό πρόσωπο τής οριστικής των ρημάτων ! . . .) και με μιαν εξειδικευμένη τεχνική ορολογία - η οποία, παρελαύνουσα πομπωδώς με μεγαλύτερα γράμματα στις σελίδες του, μάς κατατρομοκρατούσε (!) -, η Ψυχολογία φάνταζε στα νεανικά μας μυαλά μάθημα δυσπροσπέλαστο, "μανίνι" (όπως το χαρακτηρίζαμε), σκέτο "μορμολύκειον".
["Διά τού λόγου το αληθές", ιδού ενδεικτικά μερικοί από τους "νοητικούς γρίφους" που αφθόνως περιλάμβανε η εξεταστέα ύλη και μάς παίδευαν εξακολουθητικά : "συναισθηματικόν" ή "θυμοειδές" - "γνωστικόν" και "βουλητικόν" - "συνειδητόν", "υποσυνείδητον" και "ασυνείδητον" - "παραίσθησις" και "ψευδαισθησία" - "αμφυωπία", "ειδητική ικανότης" (είδος, εικών) - "αγχίνοια" και "αγχίνους μνήμη" - "παραμνησία", "υπερμνησία" - "ψυχοφυσικός παραλληλισμός" ή "θεωρία τής ταυτότητος" κλπ., κλπ., κλπ. ! ! ! ( Άντε μετά να "βγάλεις άκρη" μ' όλους αυτούς τους όρους και να φτειάξεις μάλιστα και ορθούς, εύστοχους ορισμούς για καθεμιά απ' αυτές τις έννοιες. )] Μιαν ανοιξιάτικη μέρα λοιπόν, που η αείμνηστη Μαθηματικός μας Δήμητρα Μητροπούλου - την οποία και αποκαλούσαμε μεταξύ μας χα'ι'δευτικά "Μιμίκα" (!) - μάς είχε "φορτώσει" μ' ένα σωρό δυσεπίλυτες ασκήσεις Θεωρητικής Γεωμετρίας (από Τόγκα και Παπανικολάου παρακαλώ, όπως συνήθιζε, παρότι είμασταν Κλασικό (!)), όλη η τάξη, "τρώγοντας" τον χρόνο μας στις αποδείξεις, είχαμε ξεμείνει "αδιάβαστοι" στην Ψυχολογία, με αποτέλεσμα την επόμενη μέρα απέναντι στην ώρα του Ντυμένου να αισθανόμαστε άπαντες - από πλευράς μελέτης - σαν "άδεια πουκάμισα", για να μην το πω αλλιώς - κι υποτιμητικά - ως "κούφια κρανία"! Είχαμε πανικοβληθεί, η αγωνία κι η αμηχανία μας σε αποκορύφωση, αλλά και η ντροπή μας ωσαύτως, που εμείς, "οι Κλασικοί, με το βαρύ όνομα" (!), ήδη 17 χρονών "γα'ι'δούρια", ενώ έπρεπε, από φιλότιμο και μόνον, την ύλη τής Ψυχολογίας να την "παίζουμε στα δάχτυλα", πώς και τα καταφέραμε έτσι κείνη την ημέρα και μείναμε "νούλοι" ! ! ! Όνειδος βαρύ κι απελπισία μαζί. Τότε αγαπητοί φίλοι, ως "από μηχανής θεός", μάς έβγαλε απ' τη δεινή θέση ο - επίσης πρόωρα αδικοχαμένος, εδώ και αρκετά ήδη χρόνια (!) - Γιώργος Παναγόπουλος, ο αγαπητός συμμαθητής μας με τις άριστες επιδόσεις στην Ιστορία, αλλά κι ο ειδικός στους "αντιρρητικούς λόγους", ο εύστροφος "στρεψόδικος καταφερτζής" και επιτήδειος χειριστής τής πειθούς, ο ευφυής "σοφιστής" τής τάξης μας ! Και νά πώς: Με το που μπαίνει ο Ντυμένος στην αίθουσα, με κατεύθυνση προς την έδρα προκειμένου να "βγάλει κατάλογο" για εξέταση, πετάγεται απ' τη θέση του σαν ελατήριο ο αείμνηστος Γιώργος ("Πρωταγόρας" ήταν το παρατσούκλι του (!) ), κι έχοντας ανακαλύψει ο "μπαγάσας" την "Αχίλλειον πτέρναν" τού δεινότατου εκείνου Φιλολόγου και Παιδαγωγού - που δεν ήταν άλλη από την "ιεραποστολικού τύπου" ευσυνειδησία του και την άμετρη αγάπη του για προσφορά στα παιδιά και την Εκπαίδευση (!) -, τον προλαβαίνει θρασύτατα προτείνοντάς του με παρρησία: "Κύριε Καθηγητά, εις εκτενή αναφοράν σας προ ημερών μάς ανεπτύξατε πολλά διαφωτιστικά περί τής Φιλοσοφίας, ως γενικής εννοίας. Δεν επήρκεσε όμως ο χρόνος, διά να μάς είπητε, με τον αναλυτικόν τρόπον που εσείς καλώς γνωρίζετε, και διά την Ιστορίαν τής Φιλοσοφίας "τινά", ώστε να μη μείνωμεν "μετέωροι", αλλά ν' αποκτήσωμεν ωλοκληρωμένην πλέον εικόνα δι' αμφοτέρας" ! Αστραπιαία καταλάβαμε άπαντες την καλοστημένη "μηχανή" τού παμπόνηρου Παναγόπουλου και σιγά δα που θ' αφήναμε την ευκαιρία ανεκμετάλλευτη! Και, παρόλο που δεν είχαμε προσυνεννοηθεί για κάτι, η τάξη τότε "σύμπασα" κι "ομοθυμαδόν", με μια φωνή σχεδόν, συνηγορήσαμε "πανδημεί": "Ναι, ναι, μάλιστα κύριε Καθηγητά" (!), "Μάλιστα, μάλιστα" (!), "Να μάς πείτε, να μάς πείτε" ! Επακολούθησε "άκρα τού τάφου σιωπή", "σιγή ασυρμάτου" λίγων δευτερολέπτων (που όμως μάς φάνηκαν ώρες (!)) και στη συνέχεια, ω τού θαύματος, το "σόφισμα" που σκαρφίστηκε ο Γιώργος φάνηκε εκ πρώτης όψεως ("prima facie") "να πιάνει" ! Ο Ντυμένος κοντοστάθηκε, έδειξε να το καλοσκέφτεται - ενδεχομένως μάλιστα να μην είχε και εξαρχής πρόθεση να μάς εξετάσει εκείνη την ημέρα - και συγκατανεύων ανέλπιστα ο "Άγιος" εκείνος "Άνθρωπος τής Εκπαίδευσης" στην πρόσκληση - πρόκληση τού Γιώργου Παναγόπουλου, ανταποκρίθηκε παρευθύς, αρχίζοντας - μ' έναν εντυπωσιακά ρέοντα λόγο σε άπταιστη καθαρεύουσα - ν' αναπτύσσει τα διανοήματά του: "Η Ιστορία τής Φιλοσοφίας θέτει ως γενικώτερόν της σκοπόν να εκθέση διά συνεχούς και ητιολογημένης εξιστορήσεως την διαδικασίαν διά τής οποίας ετέθησαν και ανεπτύχθησαν τα φιλοσοφικά προβλήματα. Εν σχέσει προς την Φιλοσοφίαν είναι βεβαίως κάτι το υστερογενές. Διότι πρώτον λαμβάνει υπόστασιν η Φιλοσοφία ως συστηματική έρευνα και επεξεργασία αποριών και προβλημάτων, ενώ κατόπιν γεννάται η Ιστορία τής Φιλοσοφίας ως εξιστόρησις τού τρόπου κατά τον οποίον ετέθησαν και συνεζητήθησαν τα προβλήματα. Εις την πρώτην εκκίνησιν τής φιλοσοφικής σκέψεως δεν υπάρχει Ιστορία τής Φιλοσοφίας αλλά μόνον συστηματική διερεύνησις. Η τοιαύτη όμως πρωταρχικότης αποτελεί προνόμιον των εποχών κατά τας οποίας σημειούται η πρώτη εμφάνισις τού φιλοσοφικού στοχασμού. Αι υστερώτεραι γενεαί, είτε το θέλουν είτε όχι, αναγκάζονται - εκούσαι άκουσαι - ν' ασχοληθούν με την Ιστορίαν τής Φιλοσοφίας. Εις την αρχήν εμφανίζεται αύτη ως ανοργάνωτος και ασυστηματοποίητος ανάμνησις και παράδοσις, συν τω χρόνω όμως οργανούται εις επιστημονικήν και συστηματικήν μάθησιν". "Οιστρηλατημένος" δε ο Καθηγητής και διαπιστώνοντας την πλήρη - σχεδόν "ευλαβική" (!) - προσήλωση των μαθητών στα λόγια του, συνέχισε ακάθεκτος: "Υπάρχει η τάσις να καταφρονήται η Ιστορία τής Φιλοσοφίας, θεωρουμένη ως στείρα και μη δημιουργική ενασχόλησις. Μία τοιαύτη καταφρόνησις είναι μεν δικαιολογημένη, όταν λαμβάνη η εξιστόρησις τής εξελίξεως τής Φιλοσοφίας την μορφήν ξηράς διαμνημονεύσεως. Μόνον πτωχαί εις δημιουργικότητα εποχαί επαναπαύονται εις εν τοιούτον σχήμα τής Ιστορίας τής Φιλοσοφίας. Αι δημιουργικαί περίοδοι αντιθέτως πραγματοποιούν την ανακαίνισιν τής φιλοσοφικής σκέψεως μόνον διά τής πάλης προς τα κληροδοτηθέντα υπό τού παρελθόντος ιστορικά προβλήματα. Διότι, αν δεν υπάρξη τελείως συνειδητή ιστορική παράδοσις, δεν δύναται να εποικοδομηθή δημιουργία" ! κλπ., κλπ., κλπ. "Αιχμάλωτη" λοιπόν, η Ε ' Κλασικού απ' τα "μελίρρυτα" χείλη τού εμπνευσμένου εκείνου και σοφού Δασκάλου, αλλά κι ευνοημένοι όλοι μας απ' τη "Θεά Τύχη", παρακολουθήσαμε μιαν "από στήθους" διάλεξη - "χείμαρρο", πανεπιστημιακού επιπέδου, με θέμα όχι μόνον την έννοια και την αξία τής Ιστορίας τής Φιλοσοφίας (όπως ο "Πρωταγόρας" τής τάξης είχε απαιτήσει (!)), αλλά και για πλείστα άλλα γενικότερα : Για την Ιστορία τής Φιλοσοφίας ως επιστημονικού κλάδου, ως και για την παράδοση τής Ελληνικής Φιλοσοφίας (δηλαδή για τις πηγές και τις σχολές της). Έτσι, με την έξυπνη αλλά και έγκαιρη παρέμβαση τού αείμνηστου "σοφιστή" τού Κλασικού, "είχαμε σωθεί" διπλά : Και απ' τον σκόπελο τής εξέτασης γλυτώσαμε, αλλά και με άλλα, άγνωστα σ' εμάς πράγματα και βαθυστόχαστα, βρήκαμε την ευκαιρία τότε να "γεμίσουμε" τις "άδειες" κεφαλές μας! Φυσικά ο Ντυμένος, μόλις τέλειωσαν όλα τούτα, ως "οτρηρός" εκπαιδευτικός που ήταν, μα και "υπηρεσιακός" όπως πάντα, αφού συμβουλεύτηκε το ρολογάκι χειρός του, δεν παρέλειψε να μάς προχωρήσει και "παρακάτω" στην Ψυχολογία ! ( Εμ, τι, να χάσουμε και την παράδοση τού μαθήματος; Ε, όχι πια ! Σ' αυτό δεν επρόκειτο να μάς κάνει τη χάρη ! . . . )
"Έμπνευσις και Φαντασία", "Φαντασία και Προσωπικότης", καθώς και "Καλλιέργεια τής Φαντασίας", ήταν τα τρία κεφάλαια τής δεύτερης - παρακαλώ - (πανεπιστημιακής) διάλεξής του ! "Φοβερά" και τούτα και λίαν ενδιαφέροντα θέματα ! Έτερον βέβαια "ρεσιτάλ" εκεί, καθαρεύουσας και ρητορείας, δόθηκε πάλιν "απνευστί" από τον αείμνηστον εκείνον εγκρατέστατο Φιλόλογο!

Κατόπιν ομόθυμης παραίνεσης - αλλά και εντολής - όλων των φίλων συμμαθητών τού Κλασικού, καταθέτω την παραπάνω πραγματική ιστορία "ως ελάχιστον μνημόσυνον" και "εις μνήμην αιώνιον" τού άδικα και πρόωρα θανόντος αγαπητού και αλησμόνητου φίλου και συμμαθητή μας Γεωργίου Ευαγγέλου Παναγόπουλου, εξαίροντας και μεταθανάτια την δεινότητα, τον θαρραλέο χαρακτήρα αλλά και την ευφυή προσωπικότητα τού εκλιπόντος.

Γιάννης Τσιμόγιαννης