Η γεωργία, η δασοκομία και η αλιεία αντιπροσωπεύουν το 13,9% της προστιθέμενης αξίας της, ενώ με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης η Περιφέρεια καταλαμβάνει την 219η θέση μεταξύ 244 ευρωπαϊκών περιφερειών, με επίδοση περίπου στο 57% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Παράλληλα, αποτελεί τη δεύτερη πιο γερασμένη ελληνική περιφέρεια με βάση τη διάμεση ηλικία. Στον αντίποδα, καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση στην Ελλάδα στο ποσοστό απασχόλησης των κατοίκων ηλικίας 20–64 ετών.
Αυτή η εικόνα αντιθέσεων προκύπτει από τη διαδραστική έκδοση της Eurostat «Regions in Europe – 2026» και τις βάσεις δεδομένων που τη συνοδεύουν. Η σύγκριση αφορά τη διοικητική Περιφέρεια Πελοποννήσου, δηλαδή Μεσσηνία, Λακωνία, Αρκαδία, Αργολίδα και Κορινθία. Τα στοιχεία έχουν διαφορετικά έτη αναφοράς ανά αντικείμενο, γεγονός που απαιτεί προσοχή στις συγκρίσεις.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η οικονομία της Πελοποννήσου παρήγαγε το 2024ΑΕΠ 10,48 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία.
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης διαμορφώνεται στις 22.700, έναντι 27.400 στην Ελλάδα και 39.900 στην ΕΕ. Η Περιφέρεια βρίσκεται περίπου 43% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στην ελληνική κατάταξη είναι έκτη, πίσω από την Αττική με 38.200 μονάδες, το Νότιο Αιγαίο με 27.900, τα Ιόνια Νησιά με 25.300, τη Στερεά Ελλάδα με 23.900 και την Κρήτη με 23.800. Στο σύνολο των 244 ευρωπαϊκών περιφερειών με στοιχεία καταλαμβάνει την 219η θέση, με κατάταξη από την υψηλότερη τιμή προς τη χαμηλότερη. Πρόκειται για δείκτη οικονομικής παραγωγής προσαρμοσμένο στις διαφορές τιμών μεταξύ χωρών, όχι για το εισόδημα που καταλήγει στην τσέπη κάθε κατοίκου.
Η παραγωγική διάρθρωση εξηγεί ένα σημαντικό μέρος της ιδιαιτερότητας της περιοχής. Το 2023 η γεωργία, η δασοκομία και η αλιεία αντιπροσωπεύουν 13,9% της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, έναντι μόλις 1,8% στην ΕΕ. Η Πελοπόννησος προηγείται του Αλεντέζου της Πορτογαλίας, με 13,7%, της Δυτικής Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, με 11,7%, καθώς και της Δυτικής Ελλάδας, με 10,7%.
Η πρωτιά αφορά το βάρος του πρωτογενούς τομέα στην περιφερειακή οικονομία. Δεν αποτελεί κατάταξη παραγωγικότητας ή αγροτικού εισοδήματος. Η βιομηχανία και οι κατασκευές συνεισφέρουν άλλο ένα 26%, σχεδόν όσο στην ΕΕ, ενώ οι υπηρεσίες περιορίζονται στο 60,1%, έναντι 72,5% ευρωπαϊκά.
ΓΕΡΑΣΜΕΝΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ
Η αγροτική οικονομία αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα ανανέωσης. Το 2023 μόλις 6,5% των διαχειριστών γεωργικών εκμεταλλεύσεων είναι κάτω των 40 ετών, έναντι 7,4% στην Ελλάδα και 11,8% στην ΕΕ. Αντίθετα, το 42,1% είναι 65 ετών και άνω, έναντι 37,2% στην Ελλάδα και 32,4% ευρωπαϊκά. Στη Δυτική Μακεδονία οι κάτω των 40 φθάνουν το 11,2%, ενώ στα Ιόνια Νησιά περιορίζονται στο 3,7%. Η συγκεκριμένη σύγκριση εξαιρεί τις πολύ μικρές εκμεταλλεύσεις.
Στην κτηνοτροφία, η Πελοπόννησος καταγράφει 252.370 αίγες το 2025, το τρίτο μεγαλύτερο σύνολο στην Ελλάδα μετά την Κρήτη και τη Δυτική Ελλάδα. Συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές περιφέρειες με περισσότερα από 250.000 ζώα αυτής της κατηγορίας. Στα δημητριακά, η παραγωγή της εκτιμάται σε μόλις 31.070 τόνους το 2024, έναντι περίπου 944.000 στην Κεντρική Μακεδονία και 711.000 στη Θεσσαλία. Το μεγάλο βάρος του πρωτογενούς τομέα στην Πελοπόννησο συνδέεται επομένως με διαφορετική παραγωγική εξειδίκευση από εκείνη των μεγάλων σιτοπαραγωγικών περιφερειών.
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
Η δημογραφική εικόνα δείχνει συνεχιζόμενη συρρίκνωση. Την 1η Ιανουαρίου 2025 η Πελοπόννησος αριθμεί 529.165 κατοίκους, από 531.073 έναν χρόνο νωρίτερα. Χάνει δηλαδή 1.908 κατοίκους, με ετήσια μείωση περίπου 0,36%.
Το φυσικό ισοζύγιο είναι αρνητικό κατά 8,1 άτομα ανά 1.000 κατοίκους. Το θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο, μαζί με τη στατιστική προσαρμογή, αντισταθμίζει μέρος της απώλειας, προσθέτοντας 4,5 άτομα ανά 1.000 κατοίκους. Η τελική μεταβολή παραμένει αρνητική, στις −3,6 μονάδες ανά 1.000 κατοίκους. Μεγαλύτερη αναλογική μείωση εμφανίζουν η Δυτική Μακεδονία, τα Ιόνια Νησιά και η Δυτική Ελλάδα.
Ακόμη πιο έντονο είναι το πρόβλημα της γήρανσης. Η διάμεση ηλικία φθάνει τα 49,9 έτη, έναντι 47,2 στην Ελλάδα και 44,9 στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι οι μισοί κάτοικοι βρίσκονται πάνω από την ηλικία αυτή και οι άλλοι μισοί κάτω. Μόνο η Δυτική Μακεδονία εμφανίζει υψηλότερη τιμή στην Ελλάδα, με 50,5 έτη. Στην ευρωπαϊκή κατάταξη η Πελοπόννησος βρίσκεται στην 22η θέση από την υψηλότερη διάμεση ηλικία, κοντά στις περισσότερο γερασμένες περιφέρειες. Η Λιγουρία της Ιταλίας φθάνει τα 52,6 έτη.
Στην υγεία, το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση διαμορφώνεται το 2024 στα 81,8 έτη, από 80,8 το 2022. Είναι κοντά στον ελληνικό μέσο όρο των 81,9 ετών, χαμηλότερο από την Ήπειρο με 83,6 και την Κρήτη με 82,4. Η περιφέρεια της Μαδρίτης φθάνει τα 85,7 έτη.
Οι γυναίκες στην Πελοπόννησο έχουν προσδόκιμο ζωής 84,4 έτη και οι άνδρες 79,3, έναντι 84,1 και 78,9 αντίστοιχα στην ΕΕ. Τα στοιχεία δείχνουν μικρό προβάδισμα έναντι των ευρωπαϊκών τιμών και αισθητή απόσταση από τις περιφέρειες με τις καλύτερες επιδόσεις.
Στις αιτίες θανάτου ξεχωρίζει η αυξημένη θνησιμότητα από παθήσεις του αναπνευστικού. Το 2023 ο ηλικιακά προτυποποιημένος δείκτης στην Πελοπόννησο είναι 127,6 θάνατοι ανά 100.000 άνδρες και 88,8 ανά 100.000 γυναίκες, έναντι 103 και 57,3 στην ΕΕ. Αντίθετα, οι αντίστοιχοι δείκτες θνησιμότητας από καρκίνο βρίσκονται κάτω από τις ευρωπαϊκές τιμές και στα δύο φύλα. Η ηλικιακή προτυποποίηση επιτρέπει τη σύγκριση περιοχών με διαφορετική ηλικιακή σύνθεση.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Στην εκπαίδευση καταγράφεται σημαντική απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 2025 μόλις 25,8% των κατοίκων ηλικίας 25–64 ετών έχει ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση, έναντι 34,9% στην Ελλάδα και 36,9% στην ΕΕ. Η Πελοπόννησος βρίσκεται στην όγδοη θέση μεταξύ των ελληνικών περιφερειών, αρκετά πίσω από την Αττική με 44,6%, την Κεντρική Μακεδονία με 36,4% και την Ήπειρο με 35,4%.
Στο άλλο άκρο, το 25,5% έχει ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, έναντι 18% στην Ελλάδα και 18,8% στην ΕΕ. Στις ευρωπαϊκές περιφέρειες με την υψηλότερη συγκέντρωση πτυχιούχων τα ποσοστά ξεπερνούν το 65%, όπως στην περιφέρεια της Βαρσοβίας. Η διαφορά αποτυπώνει και τη γεωγραφική συγκέντρωση ανθρώπων υψηλής εκπαίδευσης στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Καλύτερη είναι η εικόνα στην απασχόληση. Το 2025 εργάζεται το 74,1% των κατοίκων ηλικίας 20–64 ετών, έναντι 71% στην Ελλάδα και 76,1% στην ΕΕ. Η Πελοπόννησος είναι δεύτερη μεταξύ των ελληνικών περιφερειών, μετά την Κρήτη με 75,4%, ενώ το 2023 το ποσοστό της ήταν 70,5%.
Παραμένει όμως μεγάλο το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η απασχόληση φθάνει το 83,4% στους άνδρες και περιορίζεται στο 64,7% στις γυναίκες: διαφορά 18,7 ποσοστιαίων μονάδων, σχεδόν διπλάσια από τις 9,6 μονάδες στην ΕΕ.
ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ
Η ανεργία στην Πελοπόννησο διαμορφώνεται στο 8,3% το 2025, χαμηλότερα από το ελληνικό 8,9%, αλλά υψηλότερα από το ευρωπαϊκό 6%. Στους νέους ηλικίας 15–29 ετών ανεβαίνει στο 19,3%, έναντι 16,5% στην Ελλάδα και 11,7% στην ΕΕ. Η μακροχρόνια ανεργία φθάνει το 4,7% του εργατικού δυναμικού, έναντι 1,9% ευρωπαϊκά. Η σχετικά καλή συνολική απασχόληση συνυπάρχει επομένως με δυσκολίες εισόδου των νέων στην αγορά εργασίας.
Στην έρευνα και ανάπτυξη, οι δαπάνες αντιστοιχούν το 2023 στο 1,13% του περιφερειακού ΑΕΠ, ακριβώς στο μισό του ευρωπαϊκού 2,26%. Η Ελλάδα βρίσκεται στο 1,5%, η Ήπειρος στο 1,81%, η Αττική στο 1,75% και η Κρήτη στο 1,66%. Η απόσταση από ισχυρούς ευρωπαϊκούς ερευνητικούς πόλους είναι μεγάλη: στη Στουτγάρδη ο δείκτης φθάνει το 7,33%.
Το προσωπικό έρευνας και ανάπτυξης αντιστοιχεί στο 1,21% της συνολικής απασχόλησης στην Πελοπόννησο, έναντι 2,46% στην ΕΕ. Ειδικά στις επιχειρήσεις, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 0,39%, έναντι 1,34% ευρωπαϊκά.
ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Στον τουρισμό, τα στοιχεία του 2024 καταγράφουν 5,91 εκατ. διανυκτερεύσεις, το έκτο μεγαλύτερο σύνολο μεταξύ των ελληνικών περιφερειών. Οι επισκέπτες από το εξωτερικό αντιπροσωπεύουν το 48,45%, έναντι 83,81% στο σύνολο της Ελλάδας. Η Πελοπόννησος διατηρεί έτσι πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή του εσωτερικού τουρισμού από την Κρήτη, το Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά.
Οι διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο φθάνουν τις 11,17, έναντι 6,73 στην ΕΕ, τοποθετώντας την Πελοπόννησο στην 36η θέση μεταξύ 244 ευρωπαϊκών περιφερειών. Απέχει πάντως πολύ από το Νότιο Αιγαίο με 126,9 και τα Ιόνια Νησιά με 103,4 διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο.
Ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, αντίθετα, η Πελοπόννησος εμφανίζει 382 διανυκτερεύσεις, έναντι 715 στην ΕΕ. Η μεγάλη έκτασή της περιορίζει τη συνολική τουριστική πυκνότητα, χωρίς ο περιφερειακός μέσος όρος να αποκαλύπτει τις πιέσεις σε συγκεκριμένους παραθαλάσσιους προορισμούς. Τα διαθέσιμα στοιχεία του 2025 ανεβάζουν τις διανυκτερεύσεις σε 6,29 εκατ., αύξηση περίπου 6,5%. (ec.europa.eu)
Στις αερομεταφορές καταγράφονται 334.100 επιβάτες το 2024 στην Πελοπόννησο. Το μέγεθος αντιστοιχεί περίπου σε 0,63 επιβατικές κινήσεις ανά κάτοικο, έναντι 47,4 στο Νότιο Αιγαίο. Η διαφορά αποτυπώνει τη σαφώς μικρότερη κλίμακα αεροπορικής σύνδεσης της Πελοποννήσου. Οι αριθμοί αφορούν επιβατική κίνηση και όχι μοναδικούς επισκέπτες ή αποκλειστικά τουριστικές αφίξεις.
ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Στην οδική ασφάλεια απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη χρονολογία: τα ελληνικά περιφερειακά στοιχεία της έκδοσης αφορούν το 2022. Η Πελοπόννησος καταγράφει 88 νεκρούς από τροχαία ανά εκατομμύριο κατοίκων, έναντι 63 στην Ελλάδα. Η Αττική βρίσκεται στους 42, η Κρήτη στους 71, η Δυτική Ελλάδα στους 94 και το Νότιο Αιγαίο στους 132. Για την ΕΕ η έκδοση αναφέρει 44,9 νεκρούς ανά εκατομμύριο το 2024, τιμή διαφορετικού έτους που δεν πρέπει να παρουσιαστεί ως απολύτως συγχρονισμένη σύγκριση.
Στο περιβάλλον, οι δείκτες θέρμανσης και ψύξης δείχνουν μεταβολή των κλιματικών αναγκών των κτιρίων. Οι βαθμοημέρες ψύξης στην Πελοπόννησο αυξάνονται από 193,3 το 1995 σε 410,7 το 2025, περισσότερο από διπλάσιες. Η ευρωπαϊκή τιμή το 2025 είναι 127,8. Υψηλότερες ανάγκες ψύξης εμφανίζουν αρκετές ελληνικές περιφέρειες, όπως η Αττική με 673,6 και τα Ιόνια Νησιά με 499,6.
Στο ίδιο διάστημα οι βαθμοημέρες θέρμανσης μειώνονται από 1.508,7 σε 1.265,3, περίπου κατά 16%. Οι βαθμοημέρες αποτελούν θερμοκρασιακό δείκτη και όχι πραγματικές ημέρες λειτουργίας κλιματιστικού ή μέτρηση της κατανάλωσης ρεύματος.
Τέλος, στην ψηφιακή κοινωνία υπάρχει ουσιαστικός γεωγραφικός περιορισμός. Η Eurostat παρουσιάζει τα ελληνικά στοιχεία σε επίπεδο ευρύτερων στατιστικών περιοχών. Η Πελοπόννησος εντάσσεται στην «Κεντρική Ελλάδα», μαζί με Θεσσαλία, Ιόνια Νησιά, Δυτική Ελλάδα και Στερεά Ελλάδα.
Σε αυτή την ευρύτερη περιοχή, το 2025 χρησιμοποιεί καθημερινά το διαδίκτυο το 81,3% των ατόμων ηλικίας 16–74 ετών, έναντι 91,7% στην Αττική και 89,5% στην ΕΕ. Ηλεκτρονικές αγορές πραγματοποιεί το 59,9%, έναντι 73,6% ευρωπαϊκά, και ηλεκτρονική τραπεζική χρησιμοποιεί το 49,6%, έναντι 69,7%. Η συμμετοχή στα κοινωνικά δίκτυα είναι υψηλότερη από την ευρωπαϊκή, 74,4% έναντι 67,3%. Οι τιμές περιγράφουν το ευρύτερο γεωγραφικό σύνολο και δεν μπορούν να αποδοθούν αυτοτελώς στην Περιφέρεια Πελοποννήσου.
