Αφορμή για τη σύνταξη του παρόντος κειμένου υπήρξαν πρόσφατα δημοσιεύματα στη στήλη «Ο Φιλήστωρ» («ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»-13-01-2026 και 13-02-2026). Στο πρώτο εξ αυτών γίνεται μνεία του μεγάλου Νορβηγού συγγραφέα Κνουτ Χάμσουν (Νόμπελ Λογοτεχνίας 1920), το δε δεύτερο αναφέρεται εις τον διαπρεπή Γάλλο πολιτικό Πιερ-Ετιέν Φλαντέν (Πρωθυπουργός 11/1934 – 5/1935, πολλές φορές Υπουργός Εξωτερικών κλπ).
Τι κοινό όμως υπάρχει στις δύο αυτές προσωπικότητες;
Υπήρξαν και οι δύο, την περίοδο της κατοχής των χωρών τους από το Γ’ Ράιχ, συνεργάτες των Γερμανών.
Ο μεν πρώτος συμπορεύτηκε με το Ναζισμό και το καθεστώς του διαβόητου δωσίλογου Κουίσλινγκ, ο δε δεύτερος τοποθετήθηκε Υπουργός Εξωτερικών της υπό τον στρατάρχη Πεταίν κυβερνήσεως του Βισύ, αν και η θητεία του υπήρξε σύντομη και διήρκεσε έως το Φεβρουάριο 1941. Οι υπηρεσίες που προσέφερε, αργότερα, στην Αντίσταση τον απήλλαξε από την κατηγορία της προδοσίας.
Το φαινόμενο της «Συνεργασίας» (Collaboration) δυστυχώς είχε αξιοσημείωτη απήχηση τις κατεχόμενες από τη Γερμανία χώρες.
Στη Γαλλία, όμως, επηρέασε στρώματα της γαλλικής κοινωνίας και μεγάλο μέρος της γαλλικής διανόησης. Σε αυτήν πρωτοστάτησε ο διάσημος Γάλλος συγγραφέας και εξίσου διάσημος αντισημίτης Λουί – Φερντινάν Σελίν. Όμως τη γραμμή αυτή ακολούθησαν αρκετά και εξέχοντα μέλη του πνευματικού κόσμου της Γαλλίας. Οι ρίζες της «Συνεργασίας» ανάγονται στα αμέσως προηγούμενα του πολέμου χρόνια.
Έτσι, δέκα έξι (16) ακαδημαϊκοί, δώδεκα (12) μέλη του Ινστιτούτου και πολυάριθμοι δημοσιογράφοι, μεταξύ των οποίων οι Ρομπέρ Μπραζιγιάκ, Φερνάντ ντέ Μπρινόν, Σάρλ Μωρράς, Πιέρ Γκαξόττ και Τιερύ Μωνλιέ, δημοσίευσαν μανιφέστο με τον τίτλο «Για τη άμυνα της Δύσεως και την ειρήνη στην Ευρώπη».
Μάλιστα δύο εκ των ανωτέρω, οι Μπραζιγιάκ και Μπρινόν, παραπεφθέντες μετά τον πόλεμο στη Δικαιοσύνη, καταδικάστηκαν ως συνεργάτες, των Γερμανών, σε θάνατο και εκτελέστηκαν.
Ο ευρισκόμενος στην άλλη πλευρά, μυθιστοριογράφος Ζώρζ Μπερνανός, στενός συνεργάτης, στο Λονδίνο, του Στρατηγού ντε Γκώλ, μιλώντας για το φαινόμενο της «Συνεργασίας», διαπίστωνε ότι: «Η Γαλλία δεν θα μπορέσει να συνέλθει έως ότου ο τελευταίος των Αντιστασιακών θάψει τον τελευταίο των Συνεργατών».
Η «Συνεργασία» διαπέρασε, κατά τρόπο οξύ και αποφασιστικό, και εξέθεσε ανεπανόρθωτα, ονόματα μεγάλης πνευματικής ακτινοβολίας, όπως τους Πώλ Μοράν, Αρνύ Ντε Μοντερλάν, Ντριε Λά Ροσέλ, ακαδημαϊκούς όπως τους Πιέρ Μπενουά, Αμπέλ Μποννάρ, Αρνύ Μπορντώ, Αμπέλ Ερμάντ, ανθρώπους του θεάματος όπως ο Σασά Γκιτρύ, ο Μωρίς Σεβαλιέ, ο Τίνο Ρόσσι, η διάσημη Κοκό Σανέλ, κ.α.
Για να αντιληφθεί ο αναγνώστης το μέγεθος της πώρωσης από την οποία διακατείχοντο οι περιβόητοι «Συνεργάτες», αρκεί να μνημονευθεί η φράση της γνωστής πιανίστριας της εποχής, Λουσιέν Ντελφόργκ, κατά την οποία: «η «Συνεργασία» (Collaboration) είναι ο Μότσαρτ στο Παρίσι»!!
Έφτασαν στο σημείο να οργανώσουν τον όμιλο «Collaboration», του οποίου προέδρευε ο επιφανής συγγραφέας Αλφόνς Ντε Σατωμπριάντ (καμία συγγενική σχέση με τον μεγάλο δημιουργό των «Αναμνήσεων πέραν του Τάφου» Φρανσουά – Ωγκύστ Ρενέ Σατωμπριάν), και να προπαγανδίζουν, αδιάντροπα, την συνεργασία με τους Γερμανούς. Και εκεί, δυστυχώς, βρίσκουμε να έχουν οργανωθεί άνθρωποι υψηλής επιστημονικής και πνευματικής στάθμης, όπως ο σοφός φυσικός και ακαδημαϊκός Ζώρζ Κλώντ, ο συγγραφέας Πώλ Μπενουά κλπ
Γι’ αυτό, όχι άδικα, θεωρείται ότι ο άνθρωπος της 19ης Ιουνίου, ο Στρατηγός Ντέ Γκώλλ, δεν έσωσε απλά την Γαλλία, με την πρωτοβουλία του να αντιταχθεί σθεναρά στον κατακτητή, αλλά έκανε κάτι περισσότερο έσωσε την τιμή της.
* Ο Ιωάννης Κ. Θεοδωρόπουλος είναι πτυχιούχος του Ινστιτούτου Ανωτάτων Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου.
