Στις 2 Νοεμβρίου του 1821 το Συντακτικό Κογκρέσο του Μεξικού καθιέρωσε το εθνόσημο της χώρας που γινόταν πια η πρώτη μεξικανική αυτοκρατορία. Το σχέδιο ήταν μια έμπνευση από την παράδοση των προγόνων τους, των Αζτέκων. Aυτοί, to 1325, ίδρυσαν την Πόλη του Μεξικού, στο σημείο που τους υπέδειξε ο θεός Ουιτζιλοπότστλι. Σύμφωνα με τον θρύλο, η επιλογή του σημείου της νέας πόλης θα έπρεπε να συγκεντρώνει κάποιες «θεϊκές» επιταγές και σημάδια. Οι Αζτέκοι έπρεπε να χτίσουν την πρωτεύουσά τους εκεί που θα έβλεπαν έναν αετό να σκοτώνει ένα φίδι, καθισμένος πάνω σε μια φραγκοσυκιά (nopali στη νάουατλ, τη γλώσσα των ιθαγενών). Πράγματι, ερευνώντας τα πιθανά μέρη για τη δημιουργία της νέας πόλης τους, οι Αζτέκοι έτυχε να δουν σ’ ένα νησί μέσα σε μια λίμνη, έναν αετό καθισμένο πάνω σε μια φραγκοσυκιά, που είχε φυτρώσει πάνω σ’ έναν βράχο, και να’ χει αρπάξει ένα φίδι με το ράμφος του! Η λίμνη του θρύλου ήταν η Lago de Texcoco. Εκεί οι Αζτέκοι έχτισαν το Tenochtitlan, που και πάλι στη γλώσσα των ιθαγενών, σημαίνει «φραγκόσυκο πάνω στο βράχο» (το φραγκόσυκο λέγεται (nochtli), την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Αζτέκων. Σήμερα εκεί είναι η Πόλη του Μεξικού. Ο χρυσαετός (águila real, βασιλικός αετός στα ισπανικά) στο εθνόσημο που κρατάει στο ράμφος του ένα ερπετό, συμβολίζει τη νίκη του καλού επί του κακού. Ο αετός στηρίζεται σ’ έναν κάκτο του γένους οπουντία που υψώνεται πάνω από μία λίμνη. Αυτή η οπουντία είναι και η πρώτη καταγραφή φραγκοσυκιάς στην Ιστορία.

Η φραγκοσυκιά είναι ένα παχύφυτο, ένας κάκτος με μεγάλα πλατιά ωοειδή φύλλα. Είναι αειθαλής, ζει πολλά χρόνια και αναπτύσσεται κατά ύψος και κατά πλάτος, όπως τα δέντρα. Το πιο συχνό είδος της φραγκοσυκιάς είναι η Οπουντία η ινδική συκή, (Opuntia ficus-indica).

Η φραγκοσυκιά προέρχεται από το Μεξικό και την Κεντρική και Νότια Αμερική. Στη Μεσόγειο την έφεραν οι Ισπανοί «Κονκισταδόρες», οι κατακτητές αυτών τον μακρινών τόπων. Η καλλιέργεια της φραγκοσυκιάς εξαπλώθηκε παγκόσμια. Είναι ημιαυτοφυής αφού και με ένα μόνο φύλλο της μπορεί να ριζώσει παντού, πάνω σε βράχια και σε απόκρημνες πλαγιές, χωρίς καμία φροντίδα ή καλλιέργεια. Μπορεί να φτάσει σε ύψος τα 3 μέχρι 5 μέτρα και οι συνήθως πορτοκαλοκόκκινοι καρποί της, «βγαίνουν» περιμετρικά στα πλατιά, μεγάλα, σαρκώδη και γεμάτα αγκάθια φύλλα της. Τα φραγκόσυκα για να προστατευτούν, έχουν πάνω τους πάμπολλα μικρά και μεγάλα αγκάθια, που αποτρέπουν τη συλλογή τους. Ο σαρκώδης, γλυκός και νόστιμος καρπός της φραγκοσυκιάς περιέχει και πολλούς σπόρους. Τα χρώματα των καρπών ποικίλουν κατά περιοχές. Εκτός τα συνήθη πορτοκαλοκόκκινα φραγκόσυκα της ελληνικής επαρχίας, σε άλλες περιοχές ή σε καλλιέργειες ή βιοποικιλότητα προσφέρει και κίτρινα, πορτοκαλί και κόκκινα φραγκόσυκα. Το βάρος τους ποικίλει από 150 μέχρι 400 γραμμάρια.

Η διαδικασία της συλλογής τους, που αρχίζει από τα τέλη Αυγούστου, αν και απλή, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και γνώση. Επειδή οι καρποί έχουν πάνω τους και πολύ μικρά αγκάθια, σαν χνούδι, που αποσπώνται εύκολα, ακόμα και με ένα ελαφρύ αεράκι, η συγκομιδή θα πρέπει να γίνεται σε συνθήκες απόλυτης άπνοιας. Επίσης θα πρέπει να προσεγγίζουμε το δέντρο από το πλάι του, κάθετα στο όποιο πιθανό φύσημα του αέρα. Τα μικρά αγκάθια του καρπού είναι σχεδόν αόρατα και δεν γίνονται άμεσα αντιληπτά. Καλό είναι, η συγκομιδή να γίνεται νωρίς το πρωί, όταν συνήθως υπάρχει άπνοια και η πρωινή δροσιά συγκρατεί αυτά τα αγκαθάκια πάνω στον καρπό.

Τα χέρια πρέπει να είναι προστατευμένα με γάντια, ενώ κι ένα μακρυμάνικο πουκάμισο θα προσφέρει μεγαλύτερη προστασία. Υπάρχουν και ειδικά εργαλεία συλλογής των φραγκόσυκων, ένα σωληνωτό Ταφ με δύο στόμια, που χρησιμεύουν στη συγκράτηση των καρπών πριν το κόψιμό τους με ένα μακρύ μαχαίρι. Τα φραγκόσυκα αφήνονται με προσοχή στο έδαφος και στη συνέχεια με κλαριά σκίνου ή ιδανικά μ’ ένα ματσάκι ψίλιθρου «κυλιούνται» απαλά για να απαλλαχθούν από τα πάμπολλα, σχεδόν αόρατα αγκαθάκια τους. Το ψίλιθρο, είναι ένα φυτό, με όρθιο βλαστό και κολλώδη (ιξώδη) λεπτά και μακρυά φύλλα. Η κολλώδης υφή τους προκαλεί την προσκόλληση των μικρών αγκαθιών στον βλαστό του ψίλιθρου και απαλλάσσει τους κομμένους καρπούς από το αόρατο, ανεπιθύμητο φορτίο τους. Στη συνέχεια έρχεται η βοήθεια του νερού.

Τα φραγκόσυκα μαζεύονται σε μια λεκάνη και ξεπλένονται κάτω από μια βρύση ή ένα λάστιχο, τουλάχιστον τρεις ή τέσσερις φορές. Ετσι έχουν απαλλαχθεί από τα αόρατα αγκάθια τους. Στη συνέχεια θα πρέπει να αφαιρεθεί ο φλοιός του φρούτου. Πάλι με γάντια, χρησιμοποιώντας μαχαίρι, χαράζουμε και αφαιρούμε τον φλοιό του φραγκόσυκου που είναι πλέον έτοιμο για κατανάλωση. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι συλλογής, όπως με πολύ χοντρά γάντια, εφημερίδες, κουτιά αναψυκτικών, με καψάλισμα του καρπού ώστε να καούν τα ανεπιθύμητα αγκαθάκια του, αφού αυτά μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στο πεπτικό σύστημα.

Τα εκατό γραμμάρια του φραγκόσυκου αποδίδουν 41 θερμίδες που προέρχονται κυρίως από υδατάνθρακες, αφού το φρούτο περιέχει ελάχιστα λιπαρά και πρωτεΐνες. Το φραγκόσυκο έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε κιτρικό και μηλικό οξύ, ουσίες που βοηθούν την καλή πέψη μέσω του μεταβολισμού των σακχάρων. Η θρεπτική και η φαρμακευτική αξία του είναι μεγάλη, καθώς είναι πλούσιο σε μαγνήσιο και το αμινοξύ ταυρίνη, ουσίες οι οποίες είναι σημαντικές για την υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς. Τα ισχυρά αντιοξειδωτικά που περιέχει το ταπεινό φρούτο, που ήρθε από την αυτοκρατορία των Αζτέκων, δρουν προστατευτικά στον οργανισμό αφού μειώνουν την ομοκυστεΐνη, που η συσσώρευσή της προκαλεί βλάβες στα αγγεία αυξάνοντας τον κίνδυνο για εμφράγματα και εγκεφαλικά.