Πέμπτη, 21 Μαϊος 2026 10:00

Η Αλαγονία στο Εθνικό Ευρετήριο Αυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Γράφτηκε από την

Η Αλαγονία στο Εθνικό Ευρετήριο Αυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

 

Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας εμπλουτίζεται με την εγγραφή δέκα νέων στοιχείων και μίας Καλής Πρακτικής, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και το έθιμο του Καλού Καιρού στην Αλαγονία Μεσσηνίας.

Η σχετική επιλογή έγινε από τη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και την αρμόδια Εθνική Επιστημονική Επιτροπή, στο πλαίσιο της υλοποίησης της Σύμβασης της UNESCO, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των εγγεγραμμένων στοιχείων στα 174.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη επισημαίνει ότι η Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά αποτελεί τη ζωντανή μνήμη και την ταυτότητα του λαού, ενώ τονίζει τη δέσμευση για τη διαφύλαξη και την ανάδειξη αυτού του ανεκτίμητου πλούτου. Όπως αναφέρει η ίδια, κάθε νέα εγγραφή αναδεικνύει τη μοναδική πολυμορφία του λαϊκού πολιτισμού, καθιστώντας την πολιτιστική κληρονομιά έναν ζωντανό και κοινόχρηστο πόρο, προσβάσιμο σε όλους.

Το Έθιμο του Καλού Καιρού στην Αλαγονία αποτελεί την επιβίωση μιας παλαιάς τοπικής παράδοσης, με την οποία οι κάτοικοι γιορτάζουν το τέλος του καλοκαιριού και αποχαιρετούν τον ζεστό καιρό. Η εκδήλωση πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 29 Αυγούστου, ημέρα εορτασμού της Αποτομής της κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου. Κατά τη διάρκεια του εθίμου, αποτίθεται δίσκος με φρούτα της εποχής και ο ιερέας αναπέμπει ευχή. Στη συνέχεια, ο γηραιότερος του χωριού ανάβει τη φωτιά, την ανακατεύει και πηδά πρώτος πάνω από αυτήν, για να ακολουθήσουν οι υπόλοιποι παρευρισκόμενοι και κυρίως τα παιδιά. Η γιορτή ολοκληρώνεται με ομαδικό φαγητό, όπου καταναλώνονται εποχικά νηστίσιμα εδέσματα, κρασί και τσίπουρο, ενώ το τραγούδι και το γλέντι κρατούν μέχρι το πρωί.

Παράλληλα με το μεσσηνιακό έθιμο, στο Εθνικό Ευρετήριο εντάσσονται τα εξής στοιχεία:

  • Της Μπάμπως η μέρα στη Λιβαδιά Σερρών, όπου οι γυναίκες τιμούν την ηλικιωμένη του χωριού με τελετουργικές προσφορές και επισκέψεις στα καφενεία, χωρίς την ενεργό συμμετοχή των ανδρών.
  • Ο εορτασμός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στη Λευκοπηγή Κοζάνης, ο οποίος περιλαμβάνει εκκλησιαστικές και κοσμικές τελετουργίες, χορούς στους δρόμους και κοινή τράπεζα με πρωταγωνιστές τα νεόνυμφα ζευγάρια.
  • Η Καπετανία Σερίφου, ένα αποκριάτικο έθιμο με δύο ομάδες νέων που ανταλλάσσουν περιπαικτικά στιχάκια και συγκρούονται σε έναν «ψευτοπόλεμο» για την απόσπαση της σημαίας.
  • Η τσακώνικη υφαντική σε όρθιο αργαλειό, μια ιδιαίτερη τέχνη δημιουργίας χειροποίητων ταπήτων διπλής όψης που διατηρείται στο Λεωνίδιο, τον Τυρό και τα Μέλανα.
  • Η τέχνη της δαντέλας από αθάνατο στην Κεφαλονιά, όπου η κλωστή παράγεται από τα φύλλα του φυτού αγαύη ύστερα από χρονοβόρα επεξεργασία.
  • Η Κούνια της Λαμπρής στη Χώρα Κύθνου, όπου το Πάσχα στήνεται ανθοστολισμένη κούνια και οι νέοι κουνιούνται σε ζευγάρια με τη συνοδεία τοπικών οργάνων.
  • Λευκαδίτικα Υφαντά, μια τέχνη που δίνει προϊόντα ένδυσης και σπιτιού φτιαγμένα εξ ολοκλήρου στον αργαλειό με χειροποίητο κέντημα.
  • Λαϊκά παραμύθια του Αρχάγγελου Ρόδου, τα οποία οι κάτοικοι συνεχίζουν να αφηγούνται στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα, μεταδίδοντάς τα στις νεότερες γενιές.
  • Τυρί Τρίμμα Κύθνου, το παραδοσιακό λευκό, μαλακό και υπόξινο τυρί του νησιού από πρόβειο και κατσικίσιο γάλα, γνωστό από την αρχαιότητα ως «Κύθνιος τυρός».

Ως Καλή Πρακτική αναδείχθηκε το Πολιτισμικό Σχολειό στη Χαλκίδα, το οποίο ιδρύθηκε το 2017 από τους εκπαιδευτικούς Δημήτρη Λιανοστάθη και Ιωάννα Χαλεπά. Λειτουργεί κάθε Ιούλιο στις εγκαταστάσεις του Συλλόγου «Το Αλωνάκι» και προσφέρει σε μαθητές σχολικής ηλικίας ένα ευρύ φάσμα παιδαγωγικών αντικειμένων που συνδυάζουν την παράδοση με τις νέες τεχνολογίες.

Η ένταξη των νέων αυτών στοιχείων έγινε γνωστή μέσω ανακοίνωσης του υπουργείου Πολιτισμού.