Καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συγκρούονται με το Ιράν, σε έναν πόλεμο πολλαπλών μετώπων, το Στενό του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο, μετατρέπεται σε μοχλό ενεργειακής πίεσης, ενώ η αεροναυτική βάση της Σούδας και οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, λειτουργούν ως κρίσιμοι κόμβοι επιχειρήσεων και υποστήριξης της αντιβαλλιστικής άμυνας του Ισραήλ απέναντι στους ιρανικούς πυραύλους και τα drones.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια επικίνδυνη φάση στρατηγικής κλιμάκωσης. Οι αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, επιχειρούν να πλήξουν τον πυρήνα της στρατιωτικής ισχύος της Τεχεράνης. Η απάντηση όμως των Ιρανών, μεταφέρει τη σύγκρουση σε ολόκληρη την περιφέρεια. Από επιθέσεις μέσω φιλοϊρανικών ένοπλων οργανώσεων έως την απειλή ελέγχου ή και κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, η κρίση αποκτά πλέον παγκόσμια διάσταση.
Οι απώλειες στρατιωτικών μέσων των Ηνωμένων Πολιτειών και τα πλήγματα σε βάσεις που βρίσκονται στην εμβέλεια των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν είναι πλέον μια περιορισμένη επιχείρηση ισχύος, αλλά μια ευρύτερη γεωπολιτική αναμέτρηση που μπορεί να αναδιατάξει τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Το Στενό του Ορμούζ αναδεικνύεται σε κρίσιμο στρατηγικό και γεωενεργειακό όπλο για την Τεχεράνη. Οι διαδοχικές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων κοντά στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Ομάν και στο Μπαχρέιν εντείνουν το κλίμα αστάθειας σε μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη. Μια απλή φράση αποτυπώνει τη σημασία της περιοχής: όποιος ελέγχει το Ορμούζ μπορεί να επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία.
Οι στρατιωτικοί στόχοι των επιχειρήσεων, όπως παρουσιάζονται από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, φαίνονται αρχικά σαφείς. Στην πραγματικότητα όμως έχουν βαθύτερο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό υπόβαθρο.
Πρώτος στόχος είναι η καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν ώστε να αποκλειστεί οριστικά η προοπτική απόκτησης πυρηνικού όπλου.
Δεύτερος είναι η αποδυνάμωση του μεγαλύτερου βαλλιστικού πυραυλικού οπλοστασίου στη Μέση Ανατολή.
Τρίτος, περισσότερο πολιτικός, είναι η αποσταθεροποίηση ή ακόμη και η ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης και η ανάδειξη μιας νέας ηγεσίας πιο συμβατής και συνεργάσιμης με τις ΗΠΑ του Τράμπ.
Και υπάρχει ένας τέταρτος, λιγότερο ομολογημένος στόχος: ο μακροπρόθεσμος έλεγχος των τεράστιων ενεργειακών αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν.
Μέχρι στιγμής, κανένας από αυτούς τους στρατηγικούς στόχους δεν φαίνεται να έχει επιτευχθείκατά μεγάλο ποσοστό.
Η Ιρανική αντίδραση
Το Ιράν διαθέτει ένα εκτεταμένο πυραυλικό οπλοστάσιο εκατοντάδων βαλλιστικών πυραύλων, με βεληνεκές που σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνει τα 2.000 χιλιόμετρα, όπως ο Shahab-3 ballisticmissile. Η στρατηγική της Τεχεράνης βασίζεται στον κορεσμό της αντιπυραυλικής άμυνας του Ισραήλ μέσω μαζικών εκτοξεύσεων πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Σε πρόσφατη επίθεση, ιρανικά drones και βαλλιστικοί πύραυλοι έπληξαν αμερικανική βάση στο Μπαχρέιν , όπου εδρεύει το αρχηγείο του 5ου Αμερικανικού Στόλουπου τώρα επιχειρεί στον Κόλπο. Το πλήγμα είχε κυρίως συμβολικό και επιχειρησιακό χαρακτήρα, καθώς η βάση αποτελεί τον βασικό κόμβο ανεφοδιασμού και υποστήριξης των αμερικανικών ναυτικών επιχειρήσεων στον Περσικό Κόλπο.
Και στη Ανατολική Μεσόγειο
Η κρίση όμως έχει ήδη επεκταθεί μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο. Η αεροναυτική βάση της Σούδας λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος υποστήριξης αμερικανικών επιχειρήσεων, ενώ αντίστοιχο ρόλο διαδραματίζουν και οι βρετανικές κυρίαρχες βάσεις στην Κύπρο.
Στην ευρύτερη περιοχή επιχειρούν επίσης στρατιωτικές δυνάμεις από τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ελλάδα, οι οποίες συμβάλλουν σε αποστολές επιτήρησης, ανεφοδιασμού και αντιαεροπορικής άμυνας για την προστασία κρίσιμων υποδομών και θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας.
Σε πιθανό ερώτημα, αν ο Αμερικανός Πρόεδρος, κάλεσε τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ελλάδα, να πάρουν μέρος στο πόλεμο ή έδρασαν αυτοβούλως, ως επισπεύδοντες σύμμαχοι, δεν υπάρχει , σαφής απάντηση.
Παράλληλα, το Ιράν και η Χεζμπολάχ εξαπέλυσαν συντονισμένη επίθεση με πυραύλους και drones κατά ισραηλινών στρατιωτικών στόχων. Ο αριθμός των θυμάτων και οι πραγματικές ζημιές παραμένουν ασαφείς, καθώς στο Ισραήλ εφαρμόζεται αυστηρή πολεμική λογοκρισία.
Επίσης ερωτήματα εγείρονται για την ασφάλεια των αμερικανικών επιχειρήσεων στην περιοχή, μετά τη συντριβή αεροσκάφους ανεφοδιασμού KC-135 της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας στο δυτικό Ιράκ, ενώ νωρίτερα είχαν χαθεί και τρία μαχητικά αεροσκάφη σε περιστατικό φίλιων πυρών πάνω από το Κουβέιτ. Τα περιστατικά αυτά υπογραμμίζουν την ένταση και την πολυπλοκότητα των αεροπορικών επιχειρήσεων που διεξάγονται σε ολόκληρη την Αραβική Χερσόνησο.
Πληροφορικός πόλεμος
Ωστόσο, ο πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο στο πεδίο της μάχης. Παράλληλα εξελίσσεται και ένας σκληρός πόλεμος πληροφορίας.
Οι εικόνες που φθάνουν στη διεθνή κοινή γνώμη είναι συχνά επιλεγμένες και στοχευμένες.
Ο πληροφορικός πόλεμος ή πόλεμος της προπαγάνδας, είναι εξίσου σκληρός με το μέτωπο των στρατιωτικών συγκρούσεων. Ο στόχος είναι διπλός: να επηρεαστεί η ψυχολογία του αντιπάλου και του δικού τους πληθυσμού, αλλά και να ελέγχεται η διεθνής αφήγηση για την κρίση. Μέσα από διαρροές, επιλεγμένες εικόνες και αποσιωπήσεις, κάθε πλευρά προσπαθεί να ενισχύσει τη στρατηγική της θέση χωρίς άμεση εμπλοκή στο πεδίο της μάχης, δημιουργώντας παράλληλα σύγχυση και αποπροσανατολισμό. Σε αυτό το «μέτωπο» κορυφαίος ο ρόλος των ΜΜΕ
Πότε και πως τελειώνει ένας πόλεμος
Και μέσα σε αυτή τη θολή εικόνα αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς τελειώνει ένας τέτοιος πόλεμος;
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δηλώνει ότι η σύγκρουση μπορεί να τελειώσει «σύντομα», ενώ ταυτόχρονα επιμένει στη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η αμφισημία αυτή αντανακλά τη στρατηγική αβεβαιότητα που επικρατεί στην Ουάσιγκτον.
Στην ιστορία των διεθνών συγκρούσεων υπάρχει ένας αμείλικτος κανόνας: δεν αρκεί να γνωρίζεις πώς αρχίζει ένας πόλεμος. Πρέπει να γνωρίζεις και πώς τελειώνει.
Και σήμερα, στη Μέση Ανατολή, αυτό το σχέδιο εξόδου παραμένει θολό. Και όταν το τέλος ενός πολέμου είναι ασαφές, η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες συγκρούσεις σπάνια τελειώνουν γρήγορα.
Καταλήγοντας, η μέχρι τώρα πορεία του πολέμου, δείχνει ότι μετασχηματίζεται σε μια πολυεπίπεδη σύγκρουση φθοράς: στρατιωτική στο πεδίο, ενεργειακή στη διεθνή οικονομία και γεωπολιτική στις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων.
