Του Νικολάου Ε. Θεοδώρου*

Το περασμένο διάστημα, εν μέσω επικίνδυνης κλιμάκωσης της πολεμικής αναμέτρησης ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, η Καλαμάτα βίωσε στιγμές ευφορίας λόγω της ανόδου της Μαύρης Θύελλας στην Α’ Εθνική. Παρά το γεγονός ότι οι αρμόδιοι πασχίζουν να εξασφαλίσουν επαρκή χρηματοδότηση και διαβεβαιώνουν ότι τα έργα για την πρόχειρη αναβάθμιση του Δημοτικού Σταδίου θα έχουν ολοκληρωθεί έως το Νοέμβριο, το στοίχημα μοιάζει δύσκολο. Σε κάθε περίπτωση, η ομάδα δεν θα αγωνίζεται δυστυχώς στη φυσική και ιστορική της έδρα, στο αμιγώς ποδοσφαιρικό γήπεδο του Μεσσηνιακού, που με χρηματοδότηση από την ΠΑΕ και με στήριξη Δήμου και Περιφέρειας θα μπορούσε να μετατραπεί σε πραγματικό στολίδι.

Είναι κι αυτό ένα ακόμη παράδοξο στην τοπική πραγματικότητα. Δεν είναι όμως το μόνο. Την ίδια περίοδο, αναδείχθηκε η είδηση ότι προωθείται επένδυση ισραηλινών συμφερόντων ύψους 135 εκατομμυρίων Ευρώ στην περιοχή της δυτικής παραλίας Καλαμάτας για πολυτελές τουριστικό χωριό μαζί με ξενοδοχείο 5 αστέρων, η οποία μάλιστα επιδιώκεται να ενταχθεί στο πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων. Συνολικά δε προβλέπεται η δημιουργία 140 δωματίων και 248 κατοικιών και περιλαμβάνονται υποδομές φιλοξενίας, εστίασης, ευεξίας και αναψυχής, εγκαταστάσεις αθλητισμού και ήπιων θαλάσσιων δραστηριοτήτων, εμπορικές χρήσεις μικρής κλίμακας, καθώς και κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου. Όσο πάντως κι αν προσπαθεί κανείς να δει πώς εμπλέκονται οι τοπικές αρχές στο ως άνω αξιοσημείωτο αλλά και αμφιλεγόμενο εγχείρημα, θα απογοητευτεί.

Την ίδια στιγμή, η δημοτική αρχή Καλαμάτας προβάλει με τυμπανοκρουσίες το νέο της «σπουδαίο» project: την εξασφάλιση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ύψους …1,5 εκατομμυρίου Ευρώ για την κατασκευή πολυκατοικίας με 20 διαμερίσματα κοινωνικής στέγασης στη θέση Πλακωτά. Κατά τους αρμοδίους μάλιστα, η πρόταση αυτή «αρίστευσε» στη σχετική βαθμολογία και αποτελεί «ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά έργα για την πόλη».
Το παράδοξο λοιπόν αγγίζει πλέον την ίδια τη σημασία των λέξεων: τι συνιστά άραγε «επιτυχία» και «σπουδαίο έργο» για μια πόλη; Σίγουρα όχι οι χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα για τους Καλαματιανούς μικροχρηματοδοτήσεις που επαίρεται ότι εξασφαλίζει η δημοτική αρχή, στο πλαίσιο του νεφελώδους αφηγήματος της «κλιματικά ουδέτερης» Καλαμάτας. Μιας πόλης πηγμένης στα αυτοκίνητα, που παραμένει από το 2011 χωρίς τρένο και προαστιακό σιδηρόδρομο, χωρίς ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή μελέτη και που στον ιστό της δεν κατασκευάζεται αυτή την περίοδο ούτε ένα μέτρο ποδηλατοδρόμου αλλά μόνο εύθραυστοι κυβόλιθοι.
Το μέλλον της πόλης όμως θα παιχτεί στη δυτική παραλία και στην επωφελή αξιοποίηση της περιοχής αυτής. Αυτό είναι χωρίς αμφιβολία το πραγματικό όραμα. Και για το ζήτημα εκφράστηκαν ήδη προ ημερών συνοπτικά αλλά μάλλον αόριστα πρώην και νυν δημοτικοί παράγοντες. Ο γράφων σεμνύνεται ότι αποτελεί -δυστυχώς- μοναχική εξαίρεση στο ζήτημα, καθώς από δεκαετίας και επανειλημμένα μέσω αρθρογραφίας έχει καταθέσει ολοκληρωμένη και συγκεκριμένη πρόταση.

Η πρόταση αυτή προβλέπει τη διαμόρφωση ενός «Διεθνούς Κέντρου Καινοτομίας και Ανάπτυξης», μιας Περιοχής Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης και ενός σύγχρονου αθλητικού-προπονητικού κέντρου στη δυτική παραλία (από κοινού με το Δήμο Μεσσήνης). Περιλαμβάνει την εγκατάσταση στην περιοχή τόσο του Ευρωπαϊκού συμβουλίου Καινοτομίας όσο και ενός Κοινού Ερευνητικού Κέντρου (Joint Research Centre) της Ευρωπαϊκής Ένωσης με έμφαση σε τομείς τοπικού ενδιαφέροντος (αγροτοδιατροφικός τομέας, υπερτροφές, ελιά και ελαιόλαδο κλπ) αλλά και στην προσέλκυση των λεγόμενων deep tech start-ups, καταξιωμένων επιχειρήσεων στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας, ακόμα και μη κρατικών πανεπιστημίων. Η στρατηγική αυτή μπορεί να μετατρέψει προοδευτικά την περιοχή αυτή σε μια «ευρωπαϊκή Silicon Valley». Για το σκοπό αυτό εξ άλλου, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη κινητοποιήσει πόρους ύψους 10 δις Ευρώ, ποσό δηλαδή πολλαπλάσιο αυτού του προγράμματος για τις κλιματικά ουδέτερες πόλεις, στο οποίο έχει ενταχθεί η Καλαμάτα. Αν μάλιστα συνδυαστεί η στρατηγική αυτή με την επικείμενη αναβάθμιση του Διεθνούς Αεροδρομίου αλλά και την προώθηση της αξιοποίησης του λιμανιού της Καλαμάτας (από κοινού με τη μαρίνα της) υπό ιδιώτη παραχωρησιούχο, τα οφέλη για την τοπική κοινωνία θα είναι πολλαπλάσια.

Για να επιτευχθούν όμως όλα τα παραπάνω χρειάζεται όραμα, θέληση, γνώση, τόλμη αλλά και στρατηγικός σχεδιασμός όχι από κάποιον ιδιώτη αλλά πρωτίστως από το Δήμο Καλαμάτας. Μόνο αυτός, με τη θεσμική του περιωπή και την κοινωνική του αντιπροσωπευτικότητα, μπορεί να εξασφαλίσει την ισόρροπη και επωφελή για όλους αξιοποίηση της περιοχής, από κοινού με τους ιδιωτικούς φορείς που θα συμμετάσχουν στο έργο, αλλά και να αποτρέψει τυχόν καταχρήσεις και αστοχίες εις βάρος της τοπικής οικονομίας και κοινωνίας.

Σε μια εποχή που τα παράδοξα επικρατούν σε διεθνές και εσωτερικό επίπεδο, αξία προσλαμβάνουν οι προτάσεις με πρακτικό αποτύπωμα και όφελος για τους πολλούς σε βάθος χρόνου. Με τη δημιουργική σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα αλλά και τη διατήρηση της πρωτοβουλίας των κινήσεων σε ελληνικά χέρια. Μόνο έτσι θα έλθει η πραγματική ανάκαμψη της οικονομίας αλλά και η ανάσταση της κοινωνίας. Διαφορετικά θα βουλιάξουμε όλοι μαζί στα συλλογικά και διαχρονικά μας πάθη.

*Ο Νίκος Θεοδώρου είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω και Διδάκτωρ Δημοσίου και Ευρωπαϊκού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ludwig-Maximilians του Μονάχου. Ιστοσελίδα: www.ntheodorou.gr