Από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη έως τον Λίβανο, οι άγιες μέρες σκιάζονται από τη βία, τον θάνατο αμάχων και την απελπισμένη αγωνία της μάνας που δεν έχει πια πού να κρύψει το παιδί της.

«Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί;

Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν».

Η κραυγή του Κώστα Βάρναλη δεν είναι μόνο ποίηση. Είναι η πιο σκληρή περιγραφή της εποχής μας. Είναι η φωνή της μάνας στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη, τώρα και στον Λίβανο. Είναι η φωνή κάθε γυναίκας που βλέπει ότι ο κόσμος δεν μπορεί πια να προστατεύσει τα παιδιά του.

Ο Γιάννης Ρίτσος έδωσε στη μάνα το πρόσωπο της αντοχής, της αξιοπρέπειας, της σιωπηλής δύναμης. Ο Μαχμούντ Νταρουίς της έδωσε το πρόσωπο της πατρίδας, του σπιτιού, της μνήμης που χάνεται μέσα στον ξεριζωμό. Και οι τρεις μαζί, ο Βάρναλης, ο Ρίτσος, ο Νταρουίς, συναντιούνται σήμερα σε μία κοινή αλήθεια: «ο πόνος της μάνας δεν έχει σύνορα, ούτε θρησκεία, ούτε εθνικότητα».

Αυτές τις άγιες μέρες, η πραγματικότητα επιβεβαιώνει αυτή την αλήθεια με τον πιο ωμό τρόπο. Στη Γάζα, οι επιθέσεις συνεχίζονται παρά την εύθραυστη εκεχειρία. Στη Δυτική Όχθη, η βία παίρνει τη μορφή κατεδαφίσεων, εκτοπισμών και επιθέσεων εποίκων. Και τώρα ο Λίβανος προστίθεται ξανά στον κατάλογο του πόνου, με παιδιά, γυναίκες και αμάχους να πληρώνουν το τίμημα μιας σύγκρουσης που οι ισχυροί αναλύουν με όρους στρατηγικής, ενώ οι κοινωνίες τη ζουν ως εφιάλτη.

Κι όμως, μπροστά σε αυτή τη φρίκη, η διεθνής γλώσσα παραμένει ψυχρή. «Στόχοι». «Αντίποινα». «Ασφάλεια». «Παράπλευρες απώλειες». Λέξεις που προσπαθούν να κρύψουν την αλήθεια. Πίσω από καθεμία από αυτές υπάρχει ένα παιδί νεκρό, ένα σπίτι γκρεμισμένο, μια μάνα γονατισμένη πάνω από τα χαλάσματα. Η δε κενολογία πολλών εκπροσώπων της Ε.Ε. και άλλων χωρών, με ελάχιστες έντιμες εξαιρέσεις, γίνεται σχεδόν προσβλητική όταν καλεί σε «αυτοσυγκράτηση» εκείνους που θάβουν τα παιδιά τους κάτω από τα ερείπια. Αναρωτιέται κανείς: αν το πετρέλαιο έμενε φθηνό και τα πλοία περνούσαν κανονικά από τα στενά, θα είχαν την ίδια αγωνία οι ισχυροί για την «αποκλιμάκωση»; Ή μήπως για πολλούς η σφαγή των αμάχων γίνεται πραγματικά πρόβλημα μόνο όταν αρχίζει να κοστίζει;

Αυτό είναι το μεγάλο ηθικό ναυάγιο της εποχής μας. Όχι μόνο ότι συνεχίζονται οι πόλεμοι. Αλλά ότι ο κόσμος αρχίζει να συνηθίζει τις εικόνες των σκοτωμένων παιδιών. Ότι η φρίκη κινδυνεύει να γίνει κανονικότητα. Ότι η ανθρώπινη οδύνη μετατρέπεται σε αριθμούς, σε ανακοινώσεις, σε στατιστικές.

Και όμως, εκεί ακριβώς αρχίζει η ευθύνη της συνείδησης. Να μη δεχθεί ως φυσικό αυτό που είναι απάνθρωπο. Να μη δεχθεί ως αναπόφευκτη τη σφαγή των αμάχων. Να μη δεχθεί ότι η μάνα θα συνεχίσει να ψάχνει το παιδί της μέσα στα ερείπια και ο πολιτισμένος κόσμος θα περιορίζεται σε δηλώσεις.

Ο Βάρναλης μάς έδωσε την κραυγή. Ο Ρίτσος την αξιοπρέπεια. Ο Νταρουίς τη μνήμη της χαμένης πατρίδας. Μα σήμερα δεν αρκεί να τους διαβάζουμε. Οφείλουμε να τους ακούμε.

Γιατί όταν μια μάνα δεν έχει πια πού να κρύψει το παιδί της, τότε δεν δοκιμάζεται μόνο η ειρήνη. Καταρρέει ο ίδιος ο πολιτισμός.