Η πρόσφατη διαμάχη των Δήμων με το Υπουργείο των Εσωτερικών, σχετικά με την ευθύνη συντήρησης των πεζοδρομίων, όπως και πολλά άλλα, κρατάει χρόνια και έχει θεσμική αιτία, αφού συνδέεται με τον «λαβύρινθο» νόμων και εγκυκλίων μιας 60ετίας.
Η τωρινή αντιπαράθεση οφείλεται στην αξιολόγηση των 332 δήμων από τους πολίτες, με βαθμό «κάτω από τη βάση», κυρίως για την απαράδεκτη κατάσταση των πεζοδρομίων και όχι μόνο, σύμφωνα με τη θεσμοθετημένη διαδικασία σφυγμομέτρησης της κοινής γνώμης. Οι πολίτες διαμαρτύρονται για την απουσία συντήρησης, την έλλειψη καθαριότητας σε πεζοδρόμια και πεζόδρομους, τις δυσκολίες στην κίνηση των αναπήρων, τα ατελείωτα έργα, τις δυσκολίες προσβασιμότητας από την πληθώρα των τραπεζοκαθισμάτων, το αφρόντιστο ή την έλλειψη πράσινου και πολλά άλλα.
Τί στην πραγματικότητα συμβαίνει; Υπάρχει ως προς τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα σύγχυση και «γκρίζα ζώνη» για τις ευθύνες του καθενός, όταν μάλιστα με τον πρόσφατο νόμο για την αυτοδιοίκηση υποτίθεται πως προσδιορίστηκαν επακριβώς οι ρόλοι κράτους και αυτοδιοίκησης;
Σύμφωνα με τον Νόμο, η ευθύνη της κατασκευής νέων πεζοδρομίων ανήκει και επιβαρύνει την ιδιοκτησία, συνοδεύει την οικοδομική άδεια και επιβάλλει ακόμα και τη μορφή του πεζοδρομίου, σύμφωνα με πάγια απόφαση (αν υπάρχει) του δημοτικού συμβουλίου. Τί γίνεται, όμως, στην περίπτωση που υπάρχει ανάγκη κατασκευής πεζοδρομίων σε δρόμους εκτός σχεδίου ή χωρίς ενδιαφέρον για την έκδοση οικοδομικής άδειας; Πώς και με ποια διαδικασία θα υποχρεωθεί ο ιδιοκτήτης στην κατασκευή πεζοδρομίων;
Επίσης, σύμφωνα με τον Νόμο, η ευθύνη διαχείρισης και συντήρησης των πεζοδρομίων ανήκει στους Δήμους, αλλά το κόστος της συντήρησης υποτίθεται πως πρέπει να χρεώνεται στους πολίτες των παρακείμενων ιδιοκτησιών. Πρόκειται για αστειότητα και για άλλη μία ανεφάρμοστη διάταξη. Ποτέ και κανένας Δήμος δεν επιχείρησε (και ορθά) να καταλογίσει σε ιδιοκτήτη το κόστος επισκευής, συντήρησης ή ανάπλασης πεζοδρομίων, γιατί τα νομικά και άλλα εμπόδια είναι αξεπέραστα.
Από την άλλη, ο Δήμος διαχειρίζεται, συχνά με τρόπο λαϊκίστικο και ανορθολογικό, τα τραπεζοκαθίσματα σε πεζοδρόμια, πλατείες και πεζόδρομους, εισπράττοντας σοβαρά έσοδα. Επομένως, έχει και τη λογική υποχρέωση συντήρησης και διασφάλισης του αναγκαίου χώρου διακίνησης των πεζών, αλλά και διευκόλυνσης των αναπήρων.
Από το ΕΣΠΑ, το «Πράσινο Ταμείο» και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία διατίθενται πολλά χρήματα για αστικές αναπλάσεις και στους Δήμους ανήκει η ευθύνη προτεραιοποίησης της συντήρησης και ανάπλασης των πεζοδρομίων. Ιδιαίτερα, από το Ταμείο Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» διατέθηκαν πρόσφατα πολλά εκατομμύρια ευρώ για αναπλάσεις σε δεκάδες δήμους, χωρίς όμως να δοθεί προτεραιότητα στα πεζοδρόμια και ως προς αυτό η κατεύθυνση έπρεπε να δοθεί από το κράτος.
Θα έχετε παρατηρήσει τα επικίνδυνα για αναπήρους και πεζούς επικλινή πεζοδρόμια, που κατασκευάζονται μπροστά από νέες οικοδομές για τη διευκόλυνση του ισόγειου χώρου στάθμευσης. Επίσης, όλοι θα έχουμε εντοπίσει πως σε πολλές οικοδομές έχει διατεθεί παράνομα όλο το «πρόσωπο» του οικοπέδου (επιτρέπεται το 50%) για την είσοδο και έξοδο οχημάτων, με σαφή υποβάθμιση του πεζοδρομίου. Για τα παραπάνω, δημοτική πολεοδομία και δημοτική αστυνομία, δηλαδή οι πολιτικές και υπηρεσιακές δομές του Δήμου, δεν έχουν ρόλο και ευθύνη;
Συνοψίζοντας, το Κράτος έχει την αποκλειστική ευθύνη για το θεσμικό πλαίσιο και την επάρκεια των πόρων, που αφορούν στην άσκηση των δημοτικών αρμοδιοτήτων, καθώς και για τον διορισμό εξειδικευμένων υπαλλήλων. ΄Εχει όμως και την αυτονόητη αρμοδιότητα ελέγχου της νομιμότητας των δημοτικών ενεργειών. Επομένως, δεν χρειάζεται καμιά σφυγμομέτρηση για τη διαπίστωση των μεγάλων προβλημάτων που υπάρχουν στην αυτοδιοίκηση αλλά και στο σύνολο των δομών και θεσμών του κράτους μας. Μεταρρυθμίσεις χρειάζονται. Κυρίως ,όμως, ο κάθε Δήμος επιβάλλεται να διαθέτει μελετημένη στρατηγική, να ιεραρχεί ανάγκες και να αξιοποιεί σωστά τους οικονομικούς πόρους, που ποτέ δε θα ‘ναι επαρκείς. Τελικά, οι συγκεκριμένες σφυγμομετρήσεις δείχνουν προσπάθεια μετάθεσης ευθυνών και δεν προσφέρουν παρά μόνο διενέξεις.
pan.e.nikas@gmail.com
