Μέσα στην οικονομική κρίση που αντιμετώπισε η πατρίδα μας, οι συνταξιούχοι ήταν οι πολίτες που υπέστησαν και κατέβαλαν τις μεγαλύτερες θυσίες. Οι θυσίες αυτές άφησαν ανεξίτηλα σημάδια στον τρόπο ζωής μας, καθώς χάσαμε έως και το 45% του ετήσιου εισοδήματός μας.
Ωστόσο, οι αδικίες όχι μόνο δεν αποκαταστάθηκαν, αλλά οι συνταξιούχοι εξακολουθούν να μην συμμετέχουν στον νέο πλούτο που δημιουργείται. Την ίδια στιγμή, η ακρίβεια στα είδη πρώτης ανάγκης και η αύξηση του κόστους των φαρμάκων συρρικνώνουν συνεχώς το πραγματικό μας εισόδημα, ενώ οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων υπολείπονται του πληθωρισμού. Οι αυξήσεις των τελευταίων ετών (2,4% πέρυσι και 2,4% φέτος) παραμένουν χαμηλότερες από τον επίσημο πληθωρισμό, ο οποίος διαμορφώθηκε κοντά στο 3% το 2024 και το 2025 και εκτιμάται στο 3,8% για το 2026. Ως αποτέλεσμα, οι συνταξιούχοι χάνουν διαρκώς αγοραστική δύναμη.
Η κατάσταση επιδεινώνεται, καθώς δεν εφαρμόζεται η τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας. Έτσι, ακόμη και οι μικρές αυξήσεις στις συντάξεις οδηγούν σε υψηλότερη φορολόγηση, μειώνοντας το πραγματικό όφελος. Παράλληλα, παρά το γεγονός ότι η επικουρική ασφάλιση παρουσιάζει πλεόνασμα, δεν χορηγήθηκε καμία αύξηση στις επικουρικές συντάξεις. Γιατί άραγε;
Αξίζει επίσης να επισημανθεί τι παρακρατείτε από τις συντάξεις, σύμφωνα με τα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού.
Α. Εισφορά υπέρ υγείας
Από τις συντάξεις παρακρατούν περίπου 2,2 δισ. ευρώ ετησίως μέσω της εισφοράς υπέρ υγείας (6%), ποσό που αυξάνεται αντίστοιχα με κάθε αύξηση των συντάξεων. Η συγκεκριμένη εισφορά έχει πλέον αποκτήσει καθαρά φοροεισπρακτικό χαρακτήρα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση των συντάξεων χηρείας. Η χήρα κατέβάλλε εισφορά 6% τόσο στη δική της σύνταξη γήρατος όσο και στη σύνταξη που λαμβάνει λόγω θανάτου του συζύγου της (Ν. 4670/2020, άρθρο 39). Πρόκειται για μια προφανή αδικία. Η κυβέρνηση προχώρησε πρόσφατα σε μερική αποκατάσταση, αλλά μόνο για περιπτώσεις μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου, αφήνοντας εκτός όσους συνταξιοδοτήθηκαν πριν από το 2016. Γιατί δύο μέτρα και δύο σταθμά;
Οι απόμαχοι της εργασίας κατέβαλαν εισφορές υπέρ υγείας σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου. Είναι αδικαιολόγητο να συνεχίζουν να πληρώνουν για την ίδια παροχή και ως συνταξιούχοι. Το μηνιαίο αυτό χαράτσι, που επιβάλλεται εφ' όρου ζωής, έχει χάσει κάθε ανταποδοτικό χαρακτήρα.
Β. Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (Ε.Α.Σ.)
Περίπου 880 εκατ. ευρώ προβλέπεται να εισπράξει το Δημόσιο από την Εισφορά Αλληλεγγύης στις κύριες και επικουρικές συντάξεις, η οποία αποτελεί βασική πηγή χρηματοδότησης του Α.Κ.Α.ΓΕ. (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης γενεών) Μόνο το 2025 τα έσοδα από την Ε.Α.Σ. ανήλθαν σε 886 εκατ. ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η Ε.Α.Σ. λειτουργεί πλέον ως ένας ιδιότυπος φόρος επί των συντάξεων, που θεσπίστηκε στα χρόνια των μνημονίων και εξακολουθεί να ισχύει. Κατά την άποψή μας, η εισφορά αυτή πρέπει να καταργηθεί και ο Α.Κ.Α.ΓΕ. να χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και όχι από τις συντάξεις. Σήμερα επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις άνω των 1.435 ευρώ μεικτά και σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ μεικτά.
Γ. Προσωπική διαφορά
Πάνω από 300 εκατ. ευρώ θα στερηθούν οι συνταξιούχοι το 2026 λόγω της προσωπικής διαφοράς. Από αυτά, περίπου 200 εκατ. ευρώ προκύπτουν από τη μη καταβολή ολόκληρης της αύξησης 2,4% και άλλα περίπου 100 εκατ. ευρώ από τον συμψηφισμό της αύξησης με την προσωπική διαφορά.
Η προσωπική διαφορά αποτελεί ουσιαστικά συνέχιση των περικοπών που επιβλήθηκαν με τον νόμο Κατρούγκαλου και διατηρήθηκαν με τον νόμο Βρούτση (Ν. 4670/2020). Οι συνταξιούχοι που εξακολουθούν να έχουν προσωπική διαφορά έχουν στερηθεί σωρευτικές αυξήσεις περίπου 13% από το 2023 έως το 2025. Συγκεκριμένα, δεν έλαβαν τις αυξήσεις 7,75%, 3,1% και 2,4%, ενώ πολλοί δεν θα λάβουν ούτε ολόκληρη τη φετινή αύξηση, καθώς θα συμψηφιστεί με την προσωπική διαφορά.
Από το 2027 προβλέπεται η κατάργηση του συμψηφισμού, ώστε οι συνταξιούχοι να λαμβάνουν κανονικά τις αυξήσεις. Ωστόσο, η προσωπική διαφορά δεν φαίνεται να ενσωματώνεται στο ποσό της σύνταξη, γεγονός που καθιστά τη ρύθμιση ελλιπή.
Συμπερασματικά
Η σημερινή κυβέρνηση οφείλει να καταργήσει τις διατάξεις των νόμων Κατρούγκαλου και Βρούτση που εξακολουθούν να προκαλούν μειώσεις στις συντάξεις και να προχωρήσει στην επαναφορά της 13ης και της 14ης σύνταξης, καθώς οι συνταξιούχοι κατέβαλαν ασφαλιστικές εισφορές για δεκατέσσερις μισθούς.
Όλα τα υπόλοιπα αποτελούν υπεκφυγές. Οι πολίτες μπορούν πλέον να κρίνουν και να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα, ιδιαίτερα καθώς η χώρα έχει ήδη εισέλθει σε προεκλογική τροχιά.
Ως συνδικαλιστικός φορέας, καλούμε όλους τους συνταξιούχους να δώσουν δυναμικό «παρών» στο συλλαλητήριο διαμαρτυρίας που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή τα εγκαίνια της Διεθνούς έκθεσης,
