Από μεγάλα αστικά κέντρα έως νησιά με έντονη τουριστική αιχμή, το βάρος πέφτει σε έργα υψηλού προϋπολογισμού που καλούνται να αποδώσουν άμεσα αποτέλεσμα, με το ερώτημα να παραμένει αν και πώς αυτά τα έργα μεταφράζονται σε επαρκές νερό για κατοίκους και επισκέπτες.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενεργοποιεί πακέτο 42 παρεμβάσεων ύδρευσης και αφαλάτωσης άνω των 75,5 εκατ. ευρώ σε όλη τη χώρα σε μια συγκυρία αυξημένης πίεσης στους υδατικούς πόρους.
Η έγκριση των συγκεκριμένων επενδύσεων εντάσσεται στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2025 του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και αφορά παρεμβάσεις «πρώτης γραμμής»: αφαλατώσεις, νέες γεωτρήσεις, αντικατάσταση δικτύων, αξιοποίηση πηγαίων νερών.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, μέρος των 42 έργων που ανακοινώθηκαν από το ΥΠΕΝ δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά σήμερα, αλλά είχε καταγραφεί και στο παρελθόν σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει.
Πρόκειται κυρίως για μονάδες αφαλάτωσης σε νησιωτικούς δήμους, αντικαταστάσεις παλαιών δικτύων ύδρευσης και παρεμβάσεις ενίσχυσης υδροληψιών, έργα που είχαν κατά καιρούς ενταχθεί σε προσκλήσεις χρηματοδότησης ή σε μεμονωμένες αποφάσεις ένταξης, αλλά είτε έμειναν χωρίς επαρκείς πόρους είτε «κόλλησαν» σε τεχνικά, θεσμικά ή διοικητικά εμπόδια σε επίπεδο δήμων και ΔΕΥΑ.
Η ουσιαστική διαφορά της τρέχουσας πρωτοβουλίας δεν έγκειται τόσο στην πρωτοτυπία των παρεμβάσεων όσο στο γεγονός ότι για πρώτη φορά συγκροτούνται σε ενιαίο πακέτο, με σαφή πολιτική σήμανση ως έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας και με δεσμευμένη χρηματοδότηση ύψους 75,56 εκατ. ευρώ από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2025 του ΥΠΕΝ.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο «κατεπείγοντος» που διαμορφώθηκε το τελευταίο δίμηνο, μετά την κήρυξη περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, λειτουργεί ως επιταχυντής για έργα που επί χρόνια κινούνταν αργά ή αποσπασματικά. Δηλαδή, δεν πρόκειται τόσο για νέα έργα όσο για ένα χαρτοφυλάκιο παλιών και νεότερων παρεμβάσεων που επανεκκινεί και αποκτά χρηματοδοτική και πολιτική προτεραιότητα, εξέλιξη που, από τη μία πλευρά, μπορεί να ξεμπλοκάρει χρόνιες εκκρεμότητες, αλλά από την άλλη τροφοδοτεί τη συζήτηση για το αν η επιτάχυνση θα συνοδευτεί από επαρκή διαφάνεια, τεχνικό έλεγχο και δημόσια λογοδοσία.
Όπως είναι γνωστό, εκτός από την Αττική που έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη λειψυδρία, σε καθεστώς υψηλού κινδύνου –αν όχι τυπικής έκτακτης ανάγκης– βρίσκονται ήδη περιοχές της Θεσσαλίας, που ακόμη μετρά πληγές από ακραία καιρικά φαινόμενα, η Κρήτη με έντονες πιέσεις στους υδροφορείς, αλλά και μεγάλα τμήματα των Κυκλάδων, όπου η ζήτηση κατά την υψηλή τουριστική περίοδο συγκρούεται με τους περιορισμένους φυσικούς πόρους. Σε πολλές από αυτές τις περιοχές, η αφαλάτωση έχει μετατραπεί από «έκτακτη λύση» σε μόνιμο εργαλείο επιβίωσης.
Τα έργα με τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό και οι περιοχές αιχμής
Από το σύνολο των 42 παρεμβάσεων, λίγα έργα απορροφούν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του συνολικού προϋπολογισμού, αποτυπώνοντας καθαρά ποιες περιοχές θεωρούνται «κρίσιμες» στο υδατικό ισοζύγιο. Ξεχωρίζει μακράν το έργο στον Βόλο, με προϋπολογισμό 25 εκατ. ευρώ, που αφορά έργα αξιοποίησης πηγαίων νερών, αγωγούς και ταχυδιυλιστήριο, και αποτελεί το μεγαλύτερο μεμονωμένο έργο του πακέτου, απορροφώντας σχεδόν το ένα τρίτο της συνολικής χρηματοδότησης. Ακολουθεί το διαδημοτικό έργο εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του δικτύου ύδρευσης στους Δήμους Συκεών–Νεάπολης και Πυλαίας–Χορτιάτη, με προϋπολογισμό 8,5 εκατ. ευρώ, που στοχεύει στη μείωση απωλειών και στην ενίσχυση της ασφάλειας υδροδότησης στη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Στην επόμενη βαθμίδα βρίσκονται έργα μεσαίας κλίμακας, όπως το πακέτο παρεμβάσεων στον Δήμο Βέλου–Βόχας (άνω των 3 εκατ. ευρώ) και οι μεγάλες μονάδες αφαλάτωσης σε νησιά με υψηλή τουριστική πίεση, όπως η Νάξος, η Κάρπαθος και η Αστυπάλαια. Η κατανομή των κονδυλίων δείχνει ότι το βάρος πέφτει αφενός σε αστικά κέντρα με μεγάλα και ευάλωτα δίκτυα και αφετέρου σε νησιά όπου η λειψυδρία συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα του τουριστικού μοντέλου, αναδεικνύοντας τις περιοχές που βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο της υδατικής πίεσης.
Περισσότερα στο www.insider.gr
