Στην ηλικία 9-12 ετών τα παιδιά κάνουν το πρώτο άνοιγμα στον διαδικτυακό κόσμο. Οι περισσότεροι γονείς με παιδιά αυτών των ηλικιών παραδέχονται ωστόσο ότι δεν έχουν τον έλεγχο ή έχουν τον μερικό έλεγχο των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των παιδιών τους.
Αυτό αποκαλύπτει επιστημονική έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου για την πανδημία και το Διαδίκτυο, που πραγματοποιήθηκε από τις 16 Νοεμβρίου 2020 έως τις 5 Ιανουαρίου 2021 και συνολικά 1.750 γονείς συμπλήρωσαν το διαδικτυακό ερωτηματολόγιο. Στις μεγαλύτερες ηλικίες 13-15 και 15+ οι γονείς απαντούν κατά πλειοψηφία ότι δεν έχουν καθόλου τον έλεγχο των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των παιδιών, ανεξάρτητα όμως από τη μεταβλητή της πανδημίας.
ΑΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΤΟΙ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ
Την έρευνα δημοσίευσε το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ σε συνεργασία με το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο στο παγκόσμιο επιστημονικό συνέδριο 20th International Conference e-Society 2022. Η επιστημονική δημοσίευση έχει τίτλο «Surveying parental mediation and digital literacy. Were parents ready during Covid-19?» και αφορά στην ετοιμότητα των γονέων στην Ελλάδα σχετικά με την αντιμετώπιση διαδικτυακών αναγκών που έφερε μαζί της η πανδημία. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι τα μέτρα lockdown που ελήφθησαν από χώρες λόγω της πανδημίας Covid-19, επιτάχυναν το σημείο καμπής όπου οι γονείς είχαν τον έλεγχο των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των παιδιών τους. Αυτός ο ταχύτερος ρυθμός αλλαγής της διαδικτυακής συμπεριφοράς των παιδιών άφησε τους γονείς απροετοίμαστους και άρα αδύναμους να αντιδράσουν επαρκώς.
ΣΕ LOCKDOWN
Κατά τη συλλογή δεδομένων, η Ελλάδα βρισκόταν σε κατάσταση lockdown λόγω της πανδημίας και τα σχολεία έκαναν εξ αποστάσεως εκπαίδευση μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας. Το πρώτο ερευνητικό ερώτημα ήταν εάν και σε ποιο βαθμό έχει αλλάξει η διαδικτυακή συμπεριφορά των παιδιών λόγω του ξεσπάσματος της πανδημίας, σύμφωνα με την οπτική των γονιών τους. Το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα ήταν αν διερευνώντας διάφορους παράγοντες (συμπεριλαμβανομένων των δημογραφικών στοιχείων και του ψηφιακού γραμματισμού των γονέων), μπορούν να γίνουν υποθέσεις σχετικά με τη συσχέτιση αυτών των παραγόντων και των αλλαγών που παρατηρούν οι γονείς στη διαδικτυακή συμπεριφορά των παιδιών τους. Το τελευταίο ερώτημα της έρευνας ήταν σε ποιο βαθμό οι γονείς είναι εξοικειωμένοι με τα συστήματα ταξινόμησης ηλικιών και περιεχομένου στα μέσα (age and content rating systems).
ΠΕΡΙΠΛΟΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Η έρευνα έδειξε ότι κατά την περίοδο εκείνη ένα υψηλό ποσοστό γονέων (29,8%) αναφέρει αλλαγές στις διαδικτυακές συνήθειες των παιδιών τους. Ως εκ τούτου, η απάντηση στο πρώτο ερευνητικό ερώτημα είναι ότι αρκετοί γονείς έχουν παρατηρήσει αλλαγές στη διαδικτυακή συμπεριφορά των παιδιών τους. Η ποιοτική ανάλυση ανέδειξε ότι οι απαντήσεις ορισμένων γονέων αποκαλύπτουν συναισθηματική δυσφορία λόγω της περίπλοκης κατάστασης των γονέων, που μέσα στο lockdown της πανδημίας αναγκάστηκαν να αναλάβουν και άλλους ρόλους, όπως για παράδειγμα των εκπαιδευτικών πλήρους απασχόλησης.
ΕΠΗΡΕΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ
Όσον αφορά το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα, η έρευνα αποκάλυψε ότι όσοι γονείς ανέφεραν ότι συζητούν περισσότερο με το παιδί τους σχετικά με την ασφάλεια στο Διαδίκτυο έχουν μικρότερες πιθανότητες να αναφέρουν ότι τα παιδιά τους επηρεάστηκαν όσον αφορά τις διαδικτυακές τους συνήθειες. Συνολικά, η έρευνα επιβεβαιώνει ότι ο ψηφιακός γραμματισμός ή με άλλα λόγια η παιδεία στα μέσα των γονέων μπορεί να είναι το κλειδί για να ξεπεραστούν πιθανοί διαδικτυακοί κίνδυνοι των παιδιών, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
ΔΕΝ ΒΑΖΟΥΝ ΦΙΛΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
Σε ό,τι αφορά το τρίτο ερευνητικό ερώτημα, οι γονείς φαίνεται να μην έχουν γνώσεις σχετικά με τα συστήματα ταξινόμησης ηλικιών και περιεχομένου στο Διαδίκτυο (age and content rating systems). Αυτό φαίνεται από τα χαμηλά ποσοστά των γονέων που αναφέρουν ότι γνωρίζουν την ηλικία και τα συστήματα ταξινόμησης περιεχομένου στο Διαδίκτυο, αλλά και από το γεγονός ότι το 51% των γονέων δεν χρησιμοποιούν συστήματα γονικού ελέγχου, είτε επειδή δεν γνωρίζουν πώς να τα χρησιμοποιούν είτε γιατί επιλέγουν να μην τα χρησιμοποιούν. Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι οι γονείς που έχουν πάνω από 10 χρόνια διαδικτυακής εμπειρίας αλλά και οι άνδρες συμμετέχοντες είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με τα συστήματα ταξινόμησης ηλικίας.
ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟ ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΛΜΑ
Εν κατακλείδι, η πανδημία Covid-19 ξεκίνησε ένα εκτεταμένο, ξαφνικό και δραματικό ψηφιακό μετασχηματισμό στην κοινωνία. Η πανδημία ανάγκασε τα παιδιά να κάνουν ένα πολύ μεγάλο ψηφιακό άλμα. Αυτό απαιτούσε σημαντικές προσαρμογές από ολόκληρη την κοινωνία. Οι γονείς έπρεπε να πρωτοστατήσουν σε αυτόν τον ξαφνικό, απροσδόκητο ψηφιακό μετασχηματισμό της βασικής εκπαίδευσης των παιδιών, χωρίς να είναι προετοιμασμένοι γι’ αυτό. Η έρευνα αναδεικνύει την ανάγκη να καταβληθεί περισσότερη προσπάθεια για την ευαισθητοποίηση σχετικά με εργαλεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γονείς να επιλέξουν αυτό που είναι καλύτερο για τους ίδιους και τα παιδιά τους, σχετικά πάντα με τις διαδικτυακές τους δραστηριότητες.
