Ο ιστορικός αυτός χώρος, που καλύπτει έκταση περίπου 54 στρεμμάτων, αποτελεί το πρώτο θεματικό πάρκο σιδηροδρόμων που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα, λειτουργώντας από το 1986 και αποτελώντας για δεκαετίες σημείο αναφοράς για την πόλη και τους επισκέπτες της. Στην πορεία των χρόνων το πάρκο πέρασε από διάφορες περιόδους, άλλοτε ακμής και άλλοτε εγκατάλειψης, με αποτέλεσμα η σημερινή του εικόνα να χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «στάσιμη». Παρότι η πλειονότητα του χώρου παραμένει καθαρή και αρκετά από τα ιστορικά βαγόνια παρουσιάζουν βελτιωμένη εικόνα, εξακολουθούν να υπάρχουν σημεία που μαρτυρούν φθορά και παραμέληση. Τις τελευταίες ημέρες συνεργεία του Δήμου Καλαμάτας έχουν ξεκινήσει εργασίες στο πάρκο, με μηχανήματα να προχωρούν σε ανανεώσεις του πρασίνου, ενώ παράλληλα πραγματοποιείται αποστράγγιση της λίμνης στο νότιο συντριβάνι, ώστε να καθαριστεί και να επαναλειτουργήσει.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που δείχνουν ότι υπάρχει κινητικότητα, χωρίς ωστόσο να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες του χώρου. Παράλληλα, κάποια από τα μέχρι πρότινος κλειστά βαγόνια αρχίζουν να αποκτούν ξανά ζωή. Αυτό συμβαίνει έπειτα από την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου τον Απρίλιο του 2025, με την οποία παραχωρήθηκαν 20 βαγόνια σε συλλόγους και φορείς της πόλης. Ήδη ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το «Μουσείο Κούκλας» της Πειραματικής Σκηνής Καλαμάτας, που φιλοξενείται σε έναν από τους χώρους του πάρκου. Ωστόσο, καθώς μπήκαμε στην άνοιξη και το πάρκο γεμίζει καθημερινά από κατοίκους και επισκέπτες, υπάρχουν αρκετά ζητήματα που –σύμφωνα με όσους το περπατούν συχνά– χρειάζονται άμεση προσοχή ώστε το «στολίδι» της πόλης να αποκτήσει την αίγλη που του αξίζει.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗΣ

Ξεκινώντας από την είσοδο της οδού Πλάτωνος, οι μικρές και μεγάλες ζαρντινιέρες δείχνουν να χρειάζονται ανανέωση, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις τα φυτά έχουν ξεραθεί. Παράλληλα, το μικρό συντριβάνι της εισόδου έχει αφεθεί στην τύχη του. Για τον ίδιο λόγο, η υδρορροή που διατρέχει μεγάλο τμήμα του πάρκου έχει σταματήσει να λειτουργεί, με το αυλάκι να παραμένει στεγνό και γεμάτο χόρτα και άλλα υλικά σε κάποια σημεία.

Αρνητική εικόνα παρουσιάζει επίσης η Πέργκολα Ποιητών, ένα σημείο με ιδιαίτερο συμβολισμό για το πάρκο. Εκεί, μεταξύ άλλων, σε μία από τις κολώνες έχει αποκαλυφθεί ο οπλισμός, καθώς έχει αποκολληθεί το τσιμέντο, δημιουργώντας εικόνα εγκατάλειψης.

Σε ό,τι αφορά την άνεση των επισκεπτών, ένα παγκάκι έχει απομείνει εδώ και καιρό μισό, ενώ τσιμεντένια καθίσματα στο νότιο τμήμα έχουν γεμίσει με επιγραφές.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και ένα από τα βαγόνια, το οποίο είναι γεμάτο με μουτζούρες, γεγονός που έχει προκαλέσει αρνητικά σχόλια ακόμη και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ζητήματα καθαριότητας εντοπίζονται κυρίως στο γήπεδο μπάσκετ, όπου συχνά συγκεντρώνονται σκουπίδια στις γωνίες του χώρου.

Ένα ακόμη στοιχείο που φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί είναι η λίμνη στο μέσο της διαδρομής του πάρκου, κοντά στον χώρο όπου στεγάζεται το Μεσσηνιακό Ερασιτεχνικό Θέατρο.

Παράλληλα, επισκέπτες παρατηρούν ότι τα τελευταία χρόνια έχουν εξαφανιστεί οι ενημερωτικές πινακίδες που εξηγούσαν στον επισκέπτη την ιστορία και τη σημασία των εκθεμάτων και των τρένων. Μάλιστα, αρκετοί προτείνουν ότι, με την τεχνολογία να έχει προχωρήσει σημαντικά, μια σύγχρονη λύση θα ήταν κάθε ιστορικό τρένο να διαθέτει το δικό του QR code, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να σκανάρει με το κινητό του και να ενημερώνεται για την ιστορία και τα χαρακτηριστικά του.

«ΦΑΝΤΑΣΟΥ ΤΟ ΠΑΡΚΟ» - ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, στο πάρκο πραγματοποιήθηκαν δράσεις συμμετοχικού σχεδιασμού με τίτλο «Φαντάσου το Πάρκο», έπειτα από κάλεσμα του Δήμου Καλαμάτας προς παιδιά, οικογένειες και επισκέπτες. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να καταγράψουν τι τους αρέσει στον χώρο, τι θα άλλαζαν και να προτείνουν ιδέες για το μέλλον του πάρκου, το οποίο για πολλούς αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από έναν απλό χώρο πρασίνου. Μεταξύ των προτάσεων που κατατέθηκαν ήταν: δημιουργία λούνα παρκ, κατασκευή υποστέγων, πάρκο σκύλων, επιπλέον κερκίδες, εκτενέστερη συντήρηση των τρένων, νέες δενδροφυτεύσεις, περισσότερες τουαλέτες, χώρος για skatepark, πεζοδρόμιο κατά μήκος όλου του πάρκου κ.α. Μένει να φανεί κατά πόσο αυτές οι ιδέες θα ληφθούν σοβαρά υπόψη, καθώς προέρχονται από τους ίδιους τους πολίτες που χρησιμοποιούν καθημερινά τον χώρο. Σε συνέχεια των παραπάνω, διαχρονικό αίτημα των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στο πάρκο ή κατοικούν στην ευρύτερη περιοχή αποτελεί η ενίσχυση της ασφάλειας αλλά και η βελτίωση του φωτισμού, ώστε ο χώρος να είναι εύκολα προσβάσιμος και τις βραδινές ώρες.

Οι παραπάνω δράσεις συμμετοχικού σχεδιασμού πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της συμμετοχής της Καλαμάτας στην Ευρωπαϊκή Αποστολή των «100 κλιματικά ουδέτερων και έξυπνων πόλεων της Ε.Ε. έως το 2030», στο πλαίσιο της οποίας αναμένεται να υλοποιηθούν και άλλες εκδηλώσεις τα επόμενα χρόνια, από την δραστήρια ομάδα Mission. Το μεγάλο στοίχημα για τον Δήμο Καλαμάτας είναι να αφουγκραστεί τις προτάσεις και τις ανάγκες των πολιτών, να διορθώσει τα κακώς κείμενα και να μετατρέψει μέσα από πρωτοβουλίες το Πάρκο Σιδηροδρόμων σε έναν πραγματικό πόλο έλξης για κατοίκους και επισκέπτες.

Άλλωστε, σε μια πόλη που αναπτύσσεται έντονα οικοδομικά, οι μεγάλοι χώροι πρασίνου αρχίζουν να θεωρούνται ολοένα και περισσότερο ένα πολύτιμο –σχεδόν πολυτελές– αγαθό, οπότε οι όποιες κινήσεις (μια αναμένεται όπως μαθαίνουμε με ενδιαφέρον) μοιάζουν το δίχως άλλο επιτακτικές.