Ο σεισμός, μεγέθους 6,0 Ρίχτερ, σημειώθηκε το βράδυ του Σαββάτου και είχε ολέθριες συνέπειες. Είκοσι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, πολυκατοικίες κατέρρευσαν και εκατοντάδες κτίρια υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Περίπου το 20% των κτισμάτων της πόλης κρίθηκε κατεδαφιστέο, ενώ σημαντικές καταστροφές σημειώθηκαν και σε ιστορικά μνημεία, μεταξύ των οποίων ο εμβληματικός ναός των Αγίων Αποστόλων.

Οι κάτοικοι βρέθηκαν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αντιμέτωποι με μια νέα πραγματικότητα. Δρόμοι γέμισαν συντρίμμια, οικογένειες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και για αρκετό διάστημα μεγάλο μέρος της καθημερινής ζωής της πόλης μεταφέρθηκε σε υπαίθριους χώρους και πρόχειρους καταυλισμούς.

Δύο ημέρες αργότερα, στις 15 Σεπτεμβρίου, ένας ισχυρός μετασεισμός μεγέθους 5,4 Ρίχτερ αναζωπύρωσε τον φόβο. Συνολικά, το επόμενο διάστημα καταγράφηκαν εκατοντάδες μετασεισμοί (700), με τους κατοίκους να ζουν για ημέρες κάτω από τη διαρκή απειλή μιας νέας ισχυρής δόνησης.

Η δύσκολη επόμενη ημέρα

Η καταστροφή αποτέλεσε, παράλληλα, την αφετηρία μιας μεγάλης προσπάθειας ανοικοδόμησης και επανασχεδιασμού της Καλαμάτας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη διάσωση του ιστορικού χαρακτήρα της πόλης. Νεοκλασικά σπίτια και καταστήματα, βυζαντινοί ναοί και νεότερα μνημεία χρειάζονταν άμεση προστασία, καθώς σε πολλές περιπτώσεις ο κίνδυνος κατεδάφισης ήταν άμεσος.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια είχε και η τότε υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, η οποία επισκέφθηκε την Καλαμάτα και στήριξε τις ενέργειες για τη διάσωση και αποκατάσταση σημαντικών κτιρίων και μνημείων της πόλης.

Σαράντα χρόνια αργότερα, ο σεισμός του 1986 παραμένει μια από τις πιο έντονες συλλογικές μνήμες της Καλαμάτας, όχι μόνο για την καταστροφή που προκάλεσε, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο η πόλη επιχείρησε να σταθεί ξανά στα πόδια της.

Το σπάνιο αρχειακό υλικό της ΕΡΤ

Το Αρχείο της ΕΡΤ διατηρεί πολύτιμες εικόνες από εκείνες τις ημέρες μέσα από το επεισόδιο «Τα άνθη του σεισμού – Καλαμάτα», από τη σειρά «Ο τόπος ο μικρός ο μέγας», παραγωγής 1999.

Στο αρχειακό απόσπασμα καταγράφονται εικόνες της κατεστραμμένης πόλης αμέσως μετά τον σεισμό, αλλά και μαρτυρίες ανθρώπων που πρωταγωνίστησαν στην προσπάθεια διαχείρισης της κρίσης και της επόμενης ημέρας.

Ο Σταύρος Μπένος, δήμαρχος Καλαμάτας από το 1979 έως το 1990, περιγράφει τις δραματικές ώρες που ακολούθησαν τη σεισμική δόνηση και την προσπάθεια να οργανωθεί ξανά η ζωή στην πόλη.

Ο αρχαιολόγος και τότε τμηματάρχης της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων Ισίδωρος Κακούρης αναφέρεται στη μάχη για τη διάσωση των μνημείων και των νεοκλασικών κτιρίων, αλλά και στη συνεργασία που αναπτύχθηκε με τη Μελίνα Μερκούρη και τον Σταύρο Μπένο.

Στο ίδιο υλικό προβάλλονται και πλάνα από την επίσκεψη της Μελίνας Μερκούρη στην Καλαμάτα, σε μια περίοδο κατά την οποία η παρουσία της είχε τόσο πρακτική όσο και συμβολική σημασία για μια πόλη που προσπαθούσε να ξεπεράσει το σοκ της καταστροφής.

Οι εικόνες του 1986 εξακολουθούν, τέσσερις δεκαετίες μετά, να θυμίζουν όχι μόνο τη δύναμη του σεισμού, αλλά και μια από τις σημαντικότερες περιόδους ανασυγκρότησης στη σύγχρονη ιστορία της Καλαμάτας.