Η απάντηση, όπως προκύπτει από τις διεθνείς επαφές των τελευταίων ετών, δεν βρίσκεται μόνο στη θάλασσα, στον ήλιο ή στην ελιά, αλλά σε έναν συνδυασμό στοιχείων που συνθέτουν μια αυθεντική και ακόμη σχετικά ανεξερεύνητη τουριστική ταυτότητα.
Ο συνεργάτης του Δήμου Καλαμάτας για θέματα τουρισμού και μέλος της ομάδας Mission, Ηλίας Καλφακάκος, μιλά στην «Ε» για το πώς βλέπουν την πόλη οι άνθρωποι του τουρισμού από το εξωτερικό, για όσα τους εκπλήσσουν όταν την επισκέπτονται, αλλά και για τη μεγάλη πρόκληση της επόμενης ημέρας να αποκτήσει δηλαδή η Καλαμάτα ένα πιο καθαρό, σύγχρονο και ανταγωνιστικό αφήγημα ως in προορισμός.
Με αφορμή και την παρουσίαση του νέου Visit Kalamata, αναφέρεται στον ρόλο της γαστρονομίας, του city break, της Πελοποννήσου, της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου και της ψηφιακής παρουσίας, φωτίζοντας παράλληλα το πώς μια πόλη μπορεί να μετατρέψει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα σε ολοκληρωμένη τουριστική στρατηγική.
– Τα τελευταία χρόνια βρίσκεστε σε αρκετές δράσεις εξωστρέφειας της Καλαμάτας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Τι είναι αυτό που εισπράττετε για την πόλη όταν μιλάτε με ανθρώπους που τη βλέπουν «απ’ έξω»;
Αρχικά, να πούμε ότι το κοινό με το οποίο ερχόμαστε σε επαφή είναι σχεδόν αποκλειστικά επαγγελματίες του τουρισμού και καλό είναι να θυμόμαστε ότι η Καλαμάτα, ως τουριστικός προορισμός, δεν είναι τόσο γνωστή στο εξωτερικό όσο μπορεί να φανταζόμαστε. Η αίσθηση που λαμβάνουμε, λοιπόν, από αυτό το κοινό, είτε από όσους έχουν επισκεφτεί την περιοχή είτε από όσους απλώς έχουν ακούσει για την Καλαμάτα, είναι ότι είμαστε ένας προορισμός που φαίνεται να θέλουν να εντάξουν στα πακέτα τους και στον οποίο θέλουν να επενδύσουν. Υπάρχει μια αίσθηση γοητείας και αυθεντικότητας και ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για έναν προορισμό που είναι ακόμα αρκετά ανεξερεύνητος. Η Καλαμάτα, εξ ορισμού, είναι συνδεδεμένη τουριστικά με τον ευρύτερο προορισμό «Πελοπόννησος» και το κοινό με το οποίο μιλάμε έτσι το αντιλαμβάνεται επίσης. Η αίσθηση είναι ότι χωρίς την υπόλοιπη, κυρίως τη νότια, Πελοπόννησο θα ήμασταν αδύναμοι, αλλά και ότι χωρίς την Καλαμάτα ο προορισμός «Πελοπόννησος» θα ήταν επίσης αδύναμος.
– Όταν λέτε σε κάποιον στο εξωτερικό τη λέξη «Kalamata», ποια είναι η πρώτη σύνδεση που κάνει; Είναι ακόμα κυρίως η ελιά ή αρχίζει πλέον το όνομα να παραπέμπει και στον ίδιο τον προορισμό;
Το δικό μας δείγμα δείχνει ότι περίπου οι μισοί γνωρίζουν τις ελιές Καλαμών, αλλά η συντριπτική πλειονότητα από αυτούς δεν τις έχει συνδέσει με την περιοχή. Λίγοι γνωρίζουν την Καλαμάτα λόγω του Aεροδρομίου και οι υπόλοιποι δεν γνωρίζουν καν την Καλαμάτα. Σε αυτούς τους τελευταίους, άλλωστε, στοχεύουμε, ώστε να διαδώσουμε το τουριστικό μας προφίλ. Η λέξη «ελιά», όπως είναι λογικό, παραμένει η κυρίαρχη συσχέτιση, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι η ελιά συνδέεται νοητικά και νοηματικά με όσα συγκροτούν τον χαρακτήρα του προορισμού, δηλαδή το μεσογειακό τοπίο, την ελληνική κουζίνα, την αγροτική παράδοση και το μεσσηνιακό τοπίο του ελαιώνα. Άρα, η ελιά είναι κομβικής σημασίας για την αναγνώριση του προορισμού και είναι στο χέρι μας να το εκμεταλλευτούμε, στήνοντας το αντίστοιχο αφήγημα.
– Από τους ξένους δημοσιογράφους, tour operators, επαγγελματίες ή εκπροσώπους πόλεων που έχετε φιλοξενήσει, ποιο είναι το σχόλιο που ακούτε συχνότερα για την Καλαμάτα; Υπάρχει κάτι που εμείς ως κάτοικοι θεωρούμε δεδομένο, αλλά εκείνοι το βλέπουν ως σημαντικό πλεονέκτημα;
Το πόσο ευγενικοί και χαρούμενοι είναι όσοι γνωρίζουν, καθώς και το ότι το επίπεδο των εργαζομένων είναι καλό και αρκετοί μιλούν αγγλικά. Εμείς, προφανώς, μέσα στην καθημερινότητά μας εντοπίζουμε και εκπέμπουμε αρκετό αρνητισμό, αλλά, από ό,τι φαίνεται, ο κανόνας δεν είναι αυτός και οι ξένοι νιώθουν ότι είμαστε ευτυχισμένοι που ζούμε εδώ. Και κυρίως, αυτό που για εμάς θεωρείται δεδομένο σε σχέση με το φαγητό και το ελαιόλαδο, για τους ξένους είναι απλώς ευλογία και ενσωματώνει όλα τα χαρακτηριστικά του τόπου: αρώματα, υφές, χρώματα, μυρωδιές, γεύσεις και σύνδεση με την ιστορία μας. Εμείς, ειδικά αυτό, δεν το αντιλαμβανόμαστε σε όλη του την έκταση. Γενικά, σε όσους έχουμε φιλοξενήσει παρατηρούμε ένα μόνιμο χαμόγελο, μια αίσθηση ηρεμίας και ακούμε συνεχώς πόσο θα ήθελαν να ζουν εδώ. Προφανώς, για εμάς τους ντόπιους η πραγματικότητα είναι αρκετά δύσκολη και ίσως αυτό το μοναδικό δώρο του τόπου μας να το ξεχνάμε. Και δεν θα έπρεπε.
– Όταν παρουσιάζετε την Καλαμάτα στο εξωτερικό, ποιο είναι τελικά το αφήγημα; Θάλασσα; Γαστρονομία; Πολιτισμός; Outdoor εμπειρίες; City break; Ή θεωρείται ότι η δύναμή της είναι ακριβώς ότι μπορεί να συνδυάσει όλα αυτά;
Πασχίζουμε καιρό και ακόμα δεν έχουμε καταλήξει πλήρως στο αφήγημα και στο pitchάρισμα, στην πρόταση αξίας δηλαδή του προορισμού, ακριβώς επειδή αυτά τα χαρακτηριστικά φαίνονται ισοδύναμα. Αυτό που φαίνεται ότι λειτουργεί ως εισαγωγή είναι η ελιά. Συνδέει τον τόπο με κάτι που μπορεί να γνωρίζουν ή, αν δεν γνωρίζουν, μπορούν αργότερα να δουν σε κάποιο κατάστημα και χτίζει τη συνέχεια με όσα συνδέουν την ελιά με τον πολιτισμό μας. Προφανώς, η θάλασσα και ο ήλιος είναι σημαντικός πυλώνας. Αυτά, άλλωστε, κάνουν την Ελλάδα καλοκαιρινό προορισμό. Για την Καλαμάτα, όμως, ο αστικός χαρακτήρας, το city life, είναι εξαιρετικά σημαντικός. Κάνουμε πολλές φορές το λάθος να προσπαθούμε να προσεγγίσουμε διαφορετικές αγορές με ένα ενιαίο αφήγημα. Κάθε αγορά αναζητά διαφορετικά πράγματα και, όταν έχεις πολλά χαρακτηριστικά, όπως η Καλαμάτα, αυτό που χρειάζεται είναι ίσως να ταιριάξεις συγκεκριμένα χαρακτηριστικά με συγκεκριμένο κοινό, κάτω από ένα εύκολα κατανοητό, ενιαίο και διαφοροποιημένο αφήγημα. Και αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο.
– Μιλάμε συχνά για την ανάγκη επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου. Πιστεύετε ότι σήμερα η Καλαμάτα έχει πραγματικά το προϊόν για να λειτουργήσει ως προορισμός 12 μήνες τον χρόνο ή υπάρχουν ακόμα βασικά κομμάτια που λείπουν;
Προορισμός 12 μηνών μάλλον δεν θα γίνουμε ποτέ και ίσως να μη θέλουμε κιόλας. Μην ξεχνάμε την ελαιοκαλλιέργεια, που είναι μια δραστηριότητα εντάσεως εργασίας και καταλαμβάνει ένα μέρος του έτους. Προορισμός city break, με δραστηριότητα σχεδόν σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, θα μπορούσαμε να γίνουμε. Για αρχή, όμως, πρέπει να ασχοληθούμε με το πώς θα επεκτείνουμε την υπάρχουσα σεζόν και πώς θα προετοιμάσουμε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό, ώστε να γίνουμε αρχικά ο ποιοτικότερος προορισμός της Πελοποννήσου και, στη συνέχεια, να δούμε πόσο τουρισμό αντέχουμε και πόσο θέλουμε.
– Πώς μετράτε την επιτυχία μιας δράσης εξωστρέφειας; Ένα ταξίδι στο εξωτερικό, μια παρουσίαση σε tour operators ή ένα fam trip πότε θεωρείται ότι «έπιασε τόπο»; Υπάρχουν συγκεκριμένα αποτελέσματα που μπορείτε να δείτε μετά από κάποιο διάστημα;
Αυτό είναι ένα από τα δυσκολότερα σημεία στη διαχείριση των προορισμών. Υπάρχουν συγκεκριμένες μέθοδοι και εργαλεία, υπάρχει βιβλιογραφία, καλές πρακτικές και παραδείγματα, αλλά μπορούν να εφαρμοστούν σε πιο ώριμους προορισμούς. Η απόδοση ενός προορισμού είναι μια εξαιρετικά πολυσύνθετη διαδικασία και δεν έχουμε ακόμα τον τρόπο να τη μετράμε αξιόπιστα. Μετράμε τα βασικά μεγέθη μας, αλλά σε επίπεδο output, και αυτό δεν είναι πρακτικά πολύ χρήσιμο. Αυτό που θα μας βοηθήσει τρομερά είναι το νέο τουριστικό portal, το οποίο θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς και κατάληξης όλων των προσπαθειών μας. Παράλληλα, ετοιμάζουμε και ένα ερωτηματολόγιο, με το οποίο θα προσπαθούμε να συγκεντρώνουμε συγκεκριμένα στοιχεία από τις τουριστικές επιχειρήσεις, ώστε να έχουμε και δείκτες βάσης αλλά και πρωτογενή δεδομένα.
– Έχοντας κάνει όλες αυτές τις επαφές, έχει υπάρξει κάποια στιγμή ή κάποιο σχόλιο ξένου επισκέπτη που σας έκανε να δείτε κι εσείς διαφορετικά την Καλαμάτα;
Υπάρχουν άνθρωποι, επαγγελματίες του τουρισμού ή της επικοινωνίας, που ήρθαν με αφορμή κάποια δράση και πλέον ψάχνουν σπίτι για να μετακομίσουν εδώ. Μια Γαλλίδα, στην παρουσίαση που είχαμε κάνει στο Παρίσι, μας έδειχνε την εγγονή της, την οποία έχουν βαφτίσει «Ελιά» μετά από το ταξίδι που είχαν κάνει πριν από χρόνια στην Καλαμάτα. Αυτά και μόνο με κάνουν να ξαναθυμάμαι πόσο ευλογημένος είναι ο τόπος μας, πόσο ανάγκη τον έχουμε και πόσο ανάγκη μας έχει. Και πόσο αξίζει, τελικά, να σου θυμίζουν ότι οι επιλογές σου, π.χ. το να επιλέξεις να ζήσεις στην επαρχία, μπορεί να είναι η καλύτερη ευκαιρία που είχες ποτέ.
– Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην εικόνα που έχουν για την Καλαμάτα πριν την επισκεφθούν και σε αυτή που σχηματίζουν αφού έρθουν εδώ;
Μιλώντας πάντα για τους επαγγελματίες του τουρισμού με τους οποίους αλληλεπιδρούμε, η εικόνα που έχουν για τους ελληνικούς προορισμούς συνήθως συνδέεται με τα εμβληματικά προϊόντα του ελληνικού τουρισμού, δηλαδή τα νησιά και την Αθήνα, και μάλλον θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκπλήσσονται θετικά από αυτό που γνωρίζουν εδώ. Βρίσκουν στην Καλαμάτα και στην Πελοπόννησο έναν αυθεντικό μεσογειακό προορισμό, παρθένο τουριστικά και πολυεπίπεδο, και αυτό φαίνεται να είναι κάτι που ο καθένας μπορεί να προωθήσει στο κοινό του. Είναι πολλά τα πράγματα που δεν γνωρίζουν για την περιοχή και αρκετά αυτά που βλέπουν διαφορετικά σε σχέση με άλλους ελληνικούς προορισμούς. Αυτό, εμπορικά, έχει μεγάλη αξία, γιατί τους δίνει ένα νέο προφίλ που μπορούν να προωθήσουν, διαφοροποιημένο από τα υπάρχοντα προϊόντα τους.
– Το νέο πρόγραμμα τουριστικής προβολής του Δήμου επιχειρεί να οργανώσει πιο συστηματικά τη στρατηγική για το 2026. Έχοντας σημαντικό ρόλο στην οργάνωσή του, ποιοι στόχοι έχουν εκπληρωθεί μέχρι σήμερα;
Το πρόγραμμα, το οποίο συντάσσει ο Δήμος κάθε χρόνο και εγκρίνεται μάλιστα από τον ΕΟΤ με βάση την εθνική τουριστική στρατηγική, παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια μια στρατηγική κλιμάκωση. Θα έλεγα ότι αρκετοί στόχοι που είχαμε θέσει έχουν εκπληρωθεί, πολλά πράγματα δεν καταφέραμε να τα κάνουμε και αρκετοί στόχοι άλλαξαν στην πορεία της υλοποίησης. Ο τουρισμός είναι ίσως η πιο ευμετάβλητη επιχειρηματική δραστηριότητα. Όταν το περιβάλλον αλλάζει τόσο γρήγορα, είναι δύσκολο να μην αλλάζουν και οι στόχοι, και αυτό άλλωστε είναι ένα από τα μεγάλα στοιχήματα: να είσαι έτοιμος και ικανός να προσαρμοστείς. Ο Δήμος έχει πλέον μελέτες, έχει εργαλεία, χτίζει εμπειρία και δίκτυα, αλλά χρειαζόμαστε ακόμα περισσότερα. Προσπαθούμε η δουλειά να γίνεται σε δύο επίπεδα: αφενός στην παραδοσιακή προβολή μέσα από διάφορα κανάλια και αφετέρου στη στρατηγική προετοιμασία της δομής που θα χρειαστεί ο προορισμός τα επόμενα χρόνια, σε μια τοπική αγορά που αλλάζει δραματικά.
– Παράλληλα, η Καλαμάτα συμμετέχει σε ευρωπαϊκά δίκτυα για την κλιματική ουδετερότητα, τις smart cities και την καινοτομία. Μπορεί αυτή η ευρωπαϊκή ταυτότητα της πόλης να αποτελέσει και κομμάτι της τουριστικής της ταυτότητας;
Η βιωσιμότητα ενός προορισμού αρχίζει να γίνεται όλο και πιο σημαντική, ειδικά για τις νεότερες γενιές ταξιδιωτών. Οι υποδομές, άλλωστε, μιας περιοχής είναι ιδιαίτερης σημασίας για τον τουρισμό και η συμμετοχή σε αυτά τα δίκτυα και τα έργα προετοιμάζει την πόλη για το μέλλον. Ταυτόχρονα, η φήμη που αποκτά σιγά σιγά η πόλη στο εξωτερικό διαμορφώνει ακόμη καλύτερα την εικόνα της Καλαμάτας ως μιας σύγχρονης, ασφαλούς και δραστήριας ευρωπαϊκής πόλης και μας βοηθάει σημαντικά στις προσπάθειες τουριστικής προβολής. Άρα, αυτή η προσπάθεια της πόλης λειτουργεί διπλά: και μας προετοιμάζει για το μέλλον, αλλά και μας βάζει στο μυαλό του κόσμου.
– Με αφορμή την σημερινή παρουσίαση του Visit Kalamata, μπορεί μια τουριστική ιστοσελίδα να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται κάποιος έναν προορισμό;
Απόλυτα. Ο τρόπος με τον οποίο ένας ταξιδιώτης περνάει από το στάδιο της ονειροπόλησης του ταξιδιού στο στάδιο της απόφασης είναι στενά συνδεδεμένος με το τι πληροφορία μπορεί να βρει, πόσο εύκολα μπορεί να τη βρει και σε τι ποιότητα. Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης και των σωστά δομημένων δεδομένων, η εμπειρία μέσα στον προορισμό όταν ο επισκέπτης έρθει, που επίσης θα συνδέεται με το site, τα δεδομένα που θα συλλέγουμε και, ιδανικά, θα αξιοποιούμε, είναι όλα πράγματα που μπορούν να υπάρξουν μόνο με τη βοήθεια ενός portal. Σκοπός δεν είναι να δημιουργηθεί μια στατική εικόνα, αλλά μια δυναμική διέξοδος πληροφορίας, που θα συγκεντρώνει και θα διαδίδει όλη την πληροφορία προς όλους. Φτιάχνουμε το κυριότερο εργαλείο που μας έλειπε, ώστε να ξεδιπλώσουμε την τουριστική μας στρατηγική. Η μορφή που θα δείτε την Κυριακή είναι η δεύτερη έκδοση. Έχουμε σχεδιάσει άλλες τρεις, οι οποίες θα ξεδιπλωθούν σταδιακά τους επόμενους 18 μήνες, ώστε να φτάσουμε στο σημείο η Καλαμάτα να διαθέτει μία από τις πιο πλήρεις, ασφαλείς, ουσιαστικές, χρηστικές και τεχνολογικά επικαιροποιημένες ψηφιακές αναπαραστάσεις προορισμού στην Ελλάδα.
