Στο Ελληνικό Απογευματινό Σχολείο Αγίου Δημητρίου Αστόριας, η γλώσσα έγινε αφήγηση, εικόνα, θεατρική έκφραση, συνεργασία και δημιουργία. Οπως ανέφερε, μιλώντας στην «Ε», η Λιάνα Δενεζάκη, η προετοιμασία διήρκεσε πολλούς μήνες και πραγματοποιήθηκε σε στενή συνεργασία με την πρόεδρο του Συλλόγου, Georgia Mammis, την αντιπρόεδρο, Kelly Galitsis -Μεσσήνιες και οι δύο- καθώς και με την εκπαιδευτικό Κατερίνα Ρέντη, η οποία είχε την παιδαγωγική επιμέλεια του προγράμματος. Μιλήσαμε μαζί της για τη «βαλίτσα της φαντασίας» της, για τις λέξεις που μας ενώνουν και για το πόσο σπουδαία πράγματα συμβαίνουν όταν τα παιδιά γίνονται οι ίδιοι δημιουργοί.

Συνέντευξη στην Κωνσταντίνα Δρακουλάκου

Πώς γεννήθηκε το ταξίδι στη Νέα Υόρκη;

Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού, αποτελεί ημερομηνία ορόσημο για τον ελληνισμό. Με αφορμή αυτή την ημέρα, το Ελληνικό Απογευματινό Σχολείο Αγίου Δημητρίου Αστόριας και ο Σύλλογος Γονέων και Διδασκόντων του απογευματινού PTA με προσκάλεσαν για να τιμήσουμε την ελληνική γλώσσα μέσα από μια σειρά βιωματικών εργαστηρίων. Η προετοιμασία ήταν πολύμηνη, σε στενή συνεργασία με την πρόεδρο του Συλλόγου Georgia Mammis, την αντιπρόεδρο Kelly Galitsis, αλλά και με την εκπαιδευτικό Κατερίνα Ρέντη, που είχε την παιδαγωγική επιμέλεια του προγράμματος. Ο στόχος ήταν να εμπνεύσουμε τα παιδιά να δημιουργήσουν ιστορίες στα ελληνικά και, γιατί όχι; Να τις δούμε ίσως και σε βιβλίο.

Τι σημαίνει για ένα σχολείο της Νέας Υόρκης η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας;

Είναι μια υπενθύμιση ότι η ελληνική γλώσσα είναι ένα ζωντανό εργαλείο σκέψης, ταυτότητας και πολιτισμού. Ηταν συγκλονιστικό για μένα να ακούω παιδιά τρίτης γενιάς Ελλήνων του εξωτερικού να μιλούν τόσο καλά ελληνικά και να εκφράζουν με άνεση όλο τον πλούτο που κουβαλούν μέσα τους.

Τι είδους εργαστήρια συντονίσατε;

Με τα μεγαλύτερα παιδιά δουλέψαμε πάνω στα επτά βασικά δομικά στοιχεία της αφήγησης: ήρωας, στόχος, εμπόδιο, σύγκρουση, εξέλιξη, κορύφωση και λύση.

Αξιοποιώντας τις Παραμυθοκάρτες, ένα εκπαιδευτικό παιχνίδι που δημιούργησα μαζί με τον Μάνο Κρόκο, τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να δουν πώς γεννιούνται οι ήρωες των παραμυθιών. Καθόρισαν τα ίδια την πλοκή και την εξέλιξη της ιστορίας τους και ερμήνευσαν θεατρικά τις κυριότερες σκηνές της. Με τα μικρότερα παιδιά δουλέψαμε διαδραστικά πάνω στο βιβλίο μου «Ποιος θα γίνει αρχηγός;», ενθαρρύνοντάς τα να βρουν τα ίδια τη λύση στο πρόβλημα των ζώων του δάσους. Στόχος των εργαστηρίων δεν ήταν να μεταφέρω στα παιδιά το δικό μου έργο, αλλά να τα κάνω τα ίδια δημιουργούς· κάτι που σε μεγάλο βαθμό το πετύχαμε.

Υπήρξε κάποια στιγμή που σας συγκίνησε ιδιαίτερα;

Η ανοιχτή δράση της Κυριακής 8 Φεβρουαρίου με τίτλο «Η λέξη που αγαπώ» ήταν η πιο φορτισμένη στιγμή.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του Συνδέσμου Εκδοτών Βιβλίου, που υλοποιείται φέτος διαδικτυακά με σχολεία της ομογένειας, δημιουργώντας έναν ζωντανό δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε Ελληνες δημιουργούς και μαθητές του εξωτερικού. Στη δική μας περίπτωση όμως, η δράση πραγματοποιήθηκε δια ζώσης, κάτι σπάνιο και μοναδικό, μετατρέποντας τον εορτασμό σε μια βαθιά βιωματική εμπειρία. Ως συγγραφέας αλλά και ως αναπληρώτρια γραμματέας του Συνδέσμου, είχα τη χαρά να συντονίσω αυτή τη δράση σε μια ανοιχτή δωρεάν εκδήλωση που διοργάνωσε το Ελληνικό Απογευματινό Σχολείο Αγίου Δημητρίου Αστόριας και ο Σύλλογος Γονέων και Διδασκόντων του απογευματινού PTA για όλη την ελληνοαμερικανική κοινότητα της Αστόριας. Μικροί και μεγάλοι συνθέσαμε μαζί ένα παραμύθι μέσα από το οποίο ο καθένας επέλεξε μια ελληνική λέξη που αγαπά. Ηταν τόσο ξεκάθαρο πως η ελληνική γλώσσα είναι ένα συναίσθημα, πέρα από τη γραμματική και τους κανόνες, που ζει μέσα στις καρδιές μας.

Τι παίρνετε στη βαλίτσα σας επιστρέφοντας;

Σημειώσεις, ζωγραφιές, ηχογραφήσεις, βίντεο, τις υπέροχες ερωτήσεις των παιδιών που μου πήραν συνέντευξη, ενθουσιασμό αλλά πολλή συγκίνηση. Κυρίως όμως παίρνω μαζί μου τη συνεργασία και το πάθος ανθρώπων που πίστεψαν σε αυτό το εγχείρημα, αλλά και όλων των εκπαιδευτικών που έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό. Αυτή η εβδομάδα ήταν μια εβδομάδα παραγωγής πολιτισμού.

Τι θα μείνει στα παιδιά από αυτή τη συνάντηση;

Εύχομαι να μείνει η αίσθηση ότι η δημιουργία είναι δύναμη. Οτι η ελληνική γλώσσα είναι πανίσχυρη και ικανή να αλλάξει τον κόσμο!

Γιατί σας αρέσει να ταξιδεύετε τόσο συχνά σε σχολεία;

Γιατί εκεί γεννιούνται οι αναγνώστες, αλλά και οι αυριανοί δημιουργοί. Οι άνθρωποι που σκέφτονται δημιουργικά, εκφράζονται ελεύθερα και βρίσκουν λύσεις εκεί που άλλοι βλέπουν αδιέξοδα.

Τελικά, τι είχε η βαλίτσα πριν φύγετε από την Αθήνα;

Βιβλία, Παραμυθοκάρτες, σημειωματάρια, φαντασία και… χώρο για να τη γεμίσω με καινούριες ιστορίες. Κι αυτή τη φορά, οι ιστορίες γεννήθηκαν από ζεστούς ανθρώπους σε θερμοκρασίες -16, καθώς η επίσκεψή μου συνέπεσε με τη μεγάλη κακοκαιρία της Νέας Υόρκης. Αλλά όπου υπάρχουν παιδιά και μεγάλη με όρεξη για δημιουργία η καρδιά δεν παγώνει ποτέ!

Η λέξη που αγαπώ: Μια ξεχωριστή εμπειρία στη Νέα Υόρκη

Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού, αποτελεί ημερομηνία ορόσημο για τον ελληνισμό. Η καθιέρωσή της ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας υπήρξε καρπός πολυετών προσπαθειών της Ομογένειας, με πρωτεργάτη τον καθηγητή Γιάννη Κορίνθιο, και επισφραγίστηκε οριστικά με τη σχετική απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου της UNESCO τον Νοέμβριο του 2025.

Στο πλαίσιο του φετινού εορτασμού, ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου (Σ.ΕΚ.Β.) προχώρησε στην υλοποίηση της εκπαιδευτικής διαδικτυακής δράσης «Μια ελληνική λέξη που αγαπώ». Η πρωτοβουλία αυτή απευθύνεται σε σχολεία της Ομογένειας παγκοσμίως και έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός ζωντανού διαύλου επικοινωνίας ανάμεσα στους μαθητές του εξωτερικού και τους σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς του λόγου.

Στη Νέα Υόρκη, όμως, η δράση απέκτησε έναν ιδιαίτερα ξεχωριστό χαρακτήρα, καθώς πραγματοποιήθηκε δια ζώσης. Η συγγραφέας, εικονογράφος και αναπληρώτρια γραμματέας του Συνδέσμου Εκδοτών Βιβλίων Λιάνα Δενεζάκη ταξίδεψε στην Αστόρια, ύστερα από πρόσκληση του Ελληνικού Απογευματινού Σχολείου Αγίου Δημητρίου, μετατρέποντας τον εορτασμό σε μια ζωντανή συλλογική εμπειρία για τα παιδιά και τις οικογένειες της ελληνοαμερικανικής κοινότητας.

Σε ανοιχτή δωρεάν εκδήλωση που διοργάνωσε ο Σύλλογος Γονέων και Διδασκάλων του απογευματινού PTA, μαθητές διαφορετικών ηλικιών δημιούργησαν τη δική τους ιστορία στα ελληνικά και επέλεξαν τη «λέξη που αγαπούν». Με την ολοκλήρωση της δράσης, όλα τα παιδιά έλαβαν έπαινο συμμετοχής, υπογεγραμμένο από τον Σύνδεσμο Εκδοτών Βιβλίου και τη συγγραφέα, βιώνοντας τη χαρά της δημιουργίας.

Για μία ολόκληρη εβδομάδα, η Λιάνα Δενεζάκη συνάντησε τα παιδιά του απογευματινού σχολείου του Αγίου Δημητρίου Αστόριας, συντονίζοντας εργαστήρια δημιουργικής γραφής, διαδραστικής αφήγησης και θεατρικού παιχνιδιού, τα οποία ολοκληρώθηκαν με εικονογράφηση των ιστοριών τους. Το υλικό που προέκυψε συγκεντρώθηκε με προοπτική την επεξεργασία και πιθανή έκδοσή του σε βιβλίο.

Καθοριστική για την επιτυχία όλων των δράσεων στάθηκε η συμβολή της προέδρου του Συλλόγου Γονέων κ. Georgia Mammis, της συμπροέδρου κ. Kelly Galitsis, καθώς και της εκπαιδευτικού κ. Κατερίνας Ρέντη, που είχε την παιδαγωγική επιμέλεια των δράσεων, μαζί με τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν ενεργά.

Η δια ζώσης υλοποίηση της πρωτοβουλίας σε ένα σχολείο της διασποράς προσέδωσε έναν σπάνιο βιωματικό χαρακτήρα στον εορτασμό, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική γλώσσα, μέσα από τη φωνή και τη φαντασία των παιδιών, παραμένει ζωντανή και συνεχίζει να προσφέρει αφορμές για δημιουργία.

Τα μικρότερα παιδιά συμμετείχαν σε εργαστήρια που βασίστηκαν στο βιβλίο «Ποιος θα γίνει αρχηγός;», εκδ. Κίτρινο Πατίνι. Τα παιδιά ανέτρεψαν το αρχικό τέλος και διαμόρφωσαν τη δική τους εκδοχή, δοκιμάζοντας στην πράξη τη δύναμη της εναλλακτικής αφήγησης. Οι μεγαλύτερες τάξεις αξιοποίησαν τις Παραμυθοκάρτες-Ιστορίες από το Διάστημα και συνέθεσαν δικέ΄ς τους ιστορίες βασισμένες στα επτά θεμελιώδη δομικά στοιχεία του παραμυθιού. Έτσι τα παιδια΄κατανόησαν έναν βασικό τρόπο που μπορούν να συνθέσουν τις δικές τους ιστορίες.

Ιδιαίτερη στιγμή αποτέλεσε η αυθόρμητη «συνέντευξη» που οργάνωσαν οι ίδιοι οι μαθητές προς τη συγγραφέα. Με ερωτήσεις που ξεπερνούσαν την ηλικία τους -για τη διαδικασία συγγραφής, για την έμπνευση, για τη δυσκολία της δημιουργίας- μετέτρεψαν το εργαστήριο σε ουσιαστικό διάλογο γύρω από τη λογοτεχνία και την ευθύνη του δημιουργού.

«Η λέξη που αγαπώ»: από την οθόνη στη ζωντανή εμπειρία

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτέλεσε η ανοιχτή εκδήλωση της Κυριακής 8 Φεβρουαρίου για την ελληνοαμερικανική κοινότητα της Αστόριας.

Η δράση «Η λέξη που αγαπώ», πρωτοβουλία του Συνδέσμου Εκδοτών Βιβλίου για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, σχεδιάστηκε ως γέφυρα ανάμεσα στους μαθητές της Ομογένειας και τους σύγχρονους Ελληνες δημιουργούς. Στην περίπτωση της Αστόριας, η δράση υλοποιήθηκε δια ζώσης με τον συντονισμό της Λιάνας Δενεζάκη -η οποία είναι και αναπληρώτρια γραμματέας του Συνδέσμου- προσδίδοντας στον εορτασμό έναν σπάνιο βιωματικό χαρακτήρα.

Μέσα από ένα συλλογικό παραμύθι και τη δημιουργία ενός κοινού εικαστικού κολάζ, τα παιδιά ανέδειξαν τη δική τους αγαπημένη ελληνική λέξη, αποδεικνύοντας ότι η γλώσσα δεν διατηρείται με αναφορές στο παρελθόν, αλλά με πράξεις στο παρόν.

Η συνέχεια της δράσης

Η επίσκεψη δεν ολοκληρώθηκε με την αναχώρηση της δημιουργού. Στη σχολική βιβλιοθήκη παραδόθηκε εκδοτικό και εκπαιδευτικό υλικό, ενώ 150 αντίτυπα του βιβλίου «Μυστική Αποστολή: ΚΙ²» αποστέλλονται ως γενναιόδωρη προσφορά του Πανελληνίου Συλλόγου Κυστικής Ίνωσης.

Το βιβλίο, που προσεγγίζει το ζήτημα της Κυστικής Ίνωσης μέσα από την έννοια των «Κρυφών Ικανοτήτων», θα αποτελέσει αφετηρία για νέες παιδαγωγικές δράσεις στο σχολείο, δίνοντας στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να δουλέψουν πάνω στη διαφορετικότητα, την ενδυνάμωση και τη συμπερίληψη.

Παράλληλα, το υλικό των εργαστηρίων βρίσκεται σε στάδιο επεξεργασίας με προοπτική έκδοσης συλλογικών βιβλίων από τα ίδια τα παιδιά -μια διαδικασία που μετατρέπει τη σχολική εμπειρία σε απτό πολιτιστικό αποτύπωμα.

Σε μια εποχή όπου η γλώσσα συχνά συρρικνώνεται σε ταχύτητα και συντομογραφία, η εμπειρία της Αστόριας υπενθύμισε κάτι απλό:
η ελληνική γλώσσα συνεχίζει να ζει όπου υπάρχουν παιδιά που τη χρησιμοποιούν για να αφηγηθούν τον κόσμο από την αρχή.