Τα σύννεφα που έχουν μαζευτεί πάνω από τη μεσσηνιακή ελαιοκαλλιέργεια είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Η χρονιά που έφυγε χαρακτηρίστηκε από μικρή παραγωγή, χαμηλές τιμές και κακή ποιότητα ελαιόλαδου. Η τιμή του προϊόντος –ακόμα και του εξαιρετικά ποιοτικού– παραμένει καθηλωμένη, χωρίς να γίνονται εμπορικές πράξεις και με αρκετά αποθέματα να μένουν αδιάθετα.
Η νέα χρονιά φαίνεται ότι θα είναι καλύτερη σε επίπεδο ποσοτήτων, αλλά από το άνθος μέχρι τον ράβδο υπάρχει μια ολόκληρη διαδικασία που περνά μέσα από ένα καλοκαίρι το οποίο κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθεί. Το αν θα υπάρξει μεγάλη και ποιοτική παραγωγή δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο, αλλά όλοι πιστεύουν ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα από πέρυσι.
Το πρόβλημα για τους Μεσσήνιους ελαιοπαραγωγούς είναι ότι καλύτερη ποσοτικά παραγωγή περιμένουν σχεδόν όλες οι χώρες της Μεσογείου, με τις πρώτες εκτιμήσεις στην Ισπανία να κάνουν λόγο για παραγωγή 2,1 εκατομμυρίων τόνων. Μιλάμε για μια «θάλασσα» ελαιόλαδου. Αν επιβεβαιωθούν οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις, είναι προφανές ότι θα επηρεαστούν αρνητικά οι τιμές πώλησης, μιας και θα υπάρξει υπερπροσφορά, την ίδια ώρα που η ζήτηση φαίνεται πως έχει φρενάρει.
Την ίδια στιγμή, το κόστος παραγωγής έχει εκτιναχθεί στα ύψη. Καύσιμα, λιπάσματα, φυτοφάρμακα και εργατικά δημιουργούν ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον, ειδικά για περιοχές όπως η Μεσσηνία, όπου οι περισσότερες καλλιέργειες στηρίζονται σε μεροκάματα. Τα επόμενα χρόνια, αν η υπερπαραγωγή διεθνώς συνεχιστεί, η βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσσηνία θα τεθεί εν αμφιβόλω και, σε κάθε περίπτωση, δεν θα μπορεί να συνεχιστεί με τα σημερινά δεδομένα.
Το γεγονός αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί πολλούς σε τοπικό επίπεδο, καθώς συζητούν για πολλά άλλα, αγνοώντας πως κάποιος πρέπει να μπει στα ελαιοπερίβολα και η ενασχόληση αυτή θα πρέπει να είναι οικονομικά βιώσιμη. Διαφορετικά, οι ελιές απλώς θα εγκαταλειφθούν, όπως έγινε στο παρελθόν με τις σταφίδες και τις συκιές.
Η στήριξη του παραδοσιακού ελαιώνα και η καλλιέργειά του είναι ένα ζήτημα που συζητείται πλέον σε όλες τις χώρες της Μεσογείου. Στην Ισπανία υπάρχουν ήδη συγκεκριμένες προτάσεις για στήριξη, τόσο μέσω της ΚΑΠ όσο και με μέτρα φοροελαφρύνσεων, ενώ συζητούν ακόμα και την άμεση ενίσχυση των παραδοσιακών ελαιώνων σε μειονεκτικές περιοχές που κινδυνεύουν με εγκατάλειψη.
Στην Ελλάδα, προσπαθούμε ακόμα να βρούμε πώς δεν θα εξαφανίζονται οι ενισχύσεις από τους επιτήδειους, ενώ η στήριξη της ελαιοκαλλιέργειας με ουσιαστικά μέτρα φοροελαφρύνσεων και ενίσχυσης επενδύσεων σε υποδομές δεν βρίσκεται καν στο τραπέζι των συζητήσεων. Μας αρκεί, προφανώς, η αναπαραγωγή του μύθου ότι έχουμε «το καλύτερο λάδι στον κόσμο» και αυτό θεωρείται αρκετό για να συντηρεί τη μακαριότητά μας.
panagopg@gmail.com
