Erasmus+, ρομποτική, συνεργασίες με επιχειρήσεις και φορείς, συμμετοχή των μαθητών σε πραγματικά projects και δράσεις κοινωνικής προσφοράς συνθέτουν ένα μοντέλο εκπαίδευσης που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εμπειρία και στις δεξιότητες πέρα από το σχολικό πρόγραμμα.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η δημιουργία ιστοσελίδας για τον ΣΥΦΑΜΕΑ Μεσσηνίας από μαθητές του τομέα Πληροφορικής, η συμμετοχή του σχολείου σε ευρωπαϊκά προγράμματα και διαγωνισμούς ρομποτικής, αλλά και η συνεργασία με την 120 Πτέρυγα Εκπαίδευσης Αέρος για το Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας στην ειδικότητα του Μηχανοσυνθέτη Αεροσκαφών.
Για τη φιλοσοφία του σχολείου, τις ευκαιρίες που ανοίγονται στους μαθητές, τη σύνδεση με την αγορά εργασίας, αλλά και τους επόμενους στόχους του ΕΠΑΛ Μεσσήνης μιλά στην «Ε» ο διευθυντής του σχολείου, Θεόδωρος Ζευγίτης (φωτό), παρουσιάζοντας το όραμα για ένα σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία, όπου οι μαθητές θα φεύγουν έχοντας αποκτήσει «κάτι παραπάνω από ένα πτυχίο».
-Το ΕΠΑΛ Μεσσήνης τα τελευταία χρόνια ξεχωρίζει για τις πρωτοβουλίες και την εξωστρέφειά του. Ποια είναι η φιλοσοφία που ακολουθείτε ως σχολείο;
Η βασική μας ιδέα είναι ότι οι μαθητές μαθαίνουν καλύτερα όταν κάνουν κάτι που σχετίζεται με την πραγματική ζωή και την καθημερινότητα. Γι' αυτό προσπαθούμε να τους βγάζουμε από την τάξη: να φτιάχνουν έργα για πραγματικούς αποδέκτες, να μπαίνουν σε πραγματικούς χώρους δουλειάς, να ταξιδεύουν με το Erasmus+, να δουλεύουν σε ομάδα ρομποτικής. Έτσι φεύγουν από εδώ έχοντας όχι μόνο ένα πτυχίο, αλλά και εμπειρίες που μετράνε.
Η δεύτερη ιδέα είναι ότι το σχολείο πρέπει να είναι ανοιχτό. Συνεργαζόμαστε με επιχειρήσεις και φορείς της Μεσσήνης, με τον Δήμο, με τον Σύλλογο Εθελοντών και τον Φιλοζωικό Όμιλο. Η τοπική κοινωνία μάς στηρίζει και εμείς προσπαθούμε να της δίνουμε κάτι πίσω. Και η τρίτη: το ότι είμαστε ένα μικρό σχολείο δεν είναι μειονέκτημα, είναι πλεονέκτημα. Ξέρουμε κάθε παιδί με το όνομά του και τι θέλει να κάνει μετά. Αυτό μας επιτρέπει να στηρίξουμε τον καθένα ξεχωριστά — και όποιον θέλει να δουλέψει αμέσως, και όποιον θέλει να συνεχίσει τις σπουδές του.
-Πόσο σημαντικά είναι τα προγράμματα Erasmus+ για τους μαθητές; Τι εμπειρίες και εφόδια επιστρέφουν έχοντας αποκτήσει από το εξωτερικό;
Τα προγράμματα Erasmus+ έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους μαθητές μας, γιατί τους δίνουν τη δυνατότητα να συνδυάσουν τη γνώση με την εμπειρία και να ανοίξουν τους ορίζοντές τους. Το σχολείο υλοποιεί δύο προγράμματα Erasmus+ που συνδέουν τις νέες τεχνολογίες, όπως η δημιουργία 3D μοντέλων, με την τοπική ιστορία και τη βιωσιμότητα, μέσα από τη μελέτη των μελισσών. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων, οι μαθητές ανέπτυξαν δεξιότητες ιδιαίτερα χρήσιμες για την επαγγελματική τους εξέλιξη, όπως η διεξαγωγή ερευνητικών εργασιών και συνεντεύξεων και η ανάλυση δεδομένων. Παράλληλα, ταξίδεψαν στην Αυστρία, τη Σλοβενία και τη Σουηδία, συμμετείχαν σε εργαστήρια, συνεργάστηκαν με μαθητές από άλλες χώρες και γνώρισαν διαφορετικούς πολιτισμούς. Για αρκετούς μαθητές μας, αυτά ήταν τα πρώτα ταξίδια στο εξωτερικό. Η εμπειρία αυτή έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί τους έδειξε στην πράξη έναν κόσμο που ίσως μέχρι τότε φάνταζε μακρινός. Επέστρεψαν με περισσότερη αυτοπεποίθηση, νέες δεξιότητες και την αίσθηση ότι το εξωτερικό μπορεί να αποτελέσει μια πραγματική επιλογή τόσο για σπουδές όσο και για την επαγγελματική τους πορεία.
-Οι μαθητές του τομέα Πληροφορικής δημιούργησαν την ιστοσελίδα του ΣΥΦΑΜΕΑ Μεσσηνίας ως κοινωνική προσφορά. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα και τι κέρδισαν οι μαθητές μέσα από αυτή τη συνεργασία;
Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από την προσπάθειά μας να δώσουμε στους μαθητές πραγματική επαγγελματική εμπειρία και τη δυνατότητα να εφαρμόσουν στην πράξη όσα μαθαίνουν στο σχολείο. Είχε προηγηθεί, πριν από δύο χρόνια και επαναλήφθηκε φέτος, η δημιουργία από τους μαθητές μας της αφίσας που χρησιμοποιήθηκε από το Σωματείο Εθελοντών Μεσσήνης για την Ημέρα Αιμοδοσίας. Η εμπειρία αυτή μας έδειξε ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε περισσότερες αντίστοιχες ευκαιρίες. Έτσι, προχωρήσαμε στη συνεργασία με τον ΣΥΦΑΜΕΑ Μεσσηνίας (Σύλλογος Φίλων ΑμεΑ Μεσσηνίας) για τη δημιουργία της ιστοσελίδας του. Οι μαθητές ξεφεύγουν από το πλαίσιο μιας τυπικής σχολικής εργασίας και εργάζονται πάνω σε ένα πραγματικό έργο, με πραγματικές ανάγκες και αποδέκτες. Παράλληλα, εξασκούνται στα επιστημονικά και τεχνολογικά εργαλεία του αντικειμένου τους, αλλά και στην επικοινωνία και συνεργασία με επαγγελματίες και φορείς. Το σημαντικότερο είναι ότι, μέσα από τέτοιες δράσεις, οι μαθητές αρχίζουν ήδη από το σχολείο να χτίζουν ένα πραγματικό επαγγελματικό portfolio και το βιογραφικό τους, αποκτώντας εμπειρίες που θα τους φανούν χρήσιμες μετά την αποφοίτησή τους.
-Προχωρήσατε και σε παρεμβάσεις στους χώρους του σχολείου, δημιουργώντας ένα πιο φιλικό περιβάλλον για τους μαθητές. Πόσο σημαντικό θεωρείτε ότι είναι το σχολικό περιβάλλον στην καθημερινότητα και τη διάθεση των παιδιών;
Το σχολικό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι μαθητές περνούν σε αυτό ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους για αρκετά χρόνια. Θέλουμε, λοιπόν, να δημιουργήσουμε έναν χώρο στον οποίο να αισθάνονται όμορφα, ασφαλείς και ότι πραγματικά τους ανήκει. Αξιοποιώντας και τις εμπειρίες που αποκτήσαμε μέσα από τα προγράμματα Erasmus+ και τις καλές πρακτικές που γνωρίσαμε σε σχολεία του εξωτερικού, προχωρήσαμε στην αναμόρφωση ενός τμήματος του εσωτερικού κοινόχρηστου χώρου του σχολείου. Οι παλιοί πάγκοι αντικαταστάθηκαν από ένα ολοκληρωμένο σαλόνι, δημιουργώντας έναν πιο ζεστό και φιλικό χώρο για τους μαθητές. Η ανταπόκριση ήταν ιδιαίτερα θετική και οι μαθητές τον αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή. Για την επόμενη σχολική χρονιά σχεδιάζουμε να συνεχίσουμε την αναμόρφωση και του υπόλοιπου χώρου, σε συνεργασία με τους ίδιους τους μαθητές. Θέλουμε να συμμετέχουν στη διαμόρφωση του σχολείου τους, ώστε να αισθάνονται ότι δεν είναι απλώς ένας χώρος όπου κάνουν μάθημα, αλλά ένας χώρος που είναι και δικός τους.
-Διατηρείτε συνεργασίες με επιχειρήσεις και οργανισμούς της περιοχής. Πόσο βοηθούν αυτές οι συνεργασίες τους μαθητές να γνωρίσουν την πραγματική αγορά εργασίας;
Ως Επαγγελματικό Λύκειο, θεωρούμε προτεραιότητα τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την πραγματική αγορά εργασίας. Για τον λόγο αυτό, κάθε χρόνο προγραμματίζουμε επισκέψεις και εργαστήρια σε επιχειρήσεις και οργανισμούς της περιοχής, ώστε οι μαθητές να έρχονται σε άμεση επαφή με τον επαγγελματικό κόσμο.
Μέσα από αυτές τις δράσεις έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν επαγγελματίες, να συζητήσουν μαζί τους για τις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας και να κατανοήσουν ποιες γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις αναζητούν σήμερα οι εργοδότες από έναν νέο εργαζόμενο. Θεωρούμε ότι αυτή η επαφή βοηθά τους μαθητές να συνδέσουν όσα μαθαίνουν στο σχολείο με την πραγματική επαγγελματική ζωή και να κάνουν πιο συνειδητές επιλογές για το μέλλον τους.
-Το Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας αποτελεί μια σημαντική διέξοδο για τους αποφοίτους. Πώς λειτουργεί στην πράξη και ποιες είναι οι σημαντικότερες συνεργασίες που έχετε αναπτύξει;
Στην πράξη, ο απόφοιτος δουλεύει 4 ημέρες την εβδομάδα στον φορέα και 1 ημέρα έρχεται στο σχολείο για το εργαστηριακό μάθημα, για συνολικά 9 μήνες. Αμείβεται και ασφαλίζεται κανονικά, οπότε είναι ένα πραγματικό πρώτο βήμα στην αγορά εργασίας και όχι απλώς μια πρακτική. Η σημαντικότερη συνεργασία μας είναι με την 120 Πτέρυγα Εκπαίδευσης Αέρος της Πολεμικής Αεροπορίας, τα τελευταία τρία χρόνια, για την ειδικότητα του Μηχανοσυνθέτη Αεροσκαφών. Οι μαθητές μας δουλεύουν σε πραγματικό επαγγελματικό περιβάλλον και με σύγχρονο εξοπλισμό. Για το επόμενο σχολικό έτος έχουμε εξασφαλίσει τέσσερις θέσεις Μαθητείας.
-Υπάρχουν μαθητές που, μέσω της μαθητείας ή της πρακτικής τους, καταφέρνουν να βρουν εργασία αμέσως μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους; Έχετε χαρακτηριστικά παραδείγματα;
Είναι ακόμη νωρίς για να έχουμε μια σαφή εικόνα σχετικά με την άμεση επαγγελματική αποκατάσταση μέσω της Μαθητείας, καθώς είμαστε ένα μικρό σχολείο και μόλις τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε ξεκινήσει να συμμετέχουμε στον θεσμό. Ωστόσο, βλέπουμε ήδη τη σημαντική αξία της Μαθητείας ως πρώτου βήματος για την απόκτηση πραγματικής επαγγελματικής εμπειρίας και τη σύνδεση των αποφοίτων μας με την αγορά εργασίας. Πιστεύουμε ότι τα επόμενα χρόνια θα έχουμε και τα πρώτα πιο συγκεκριμένα παραδείγματα.
-Παρατηρείτε ότι οι μαθητές που επιλέγουν το ΕΠΑΛ ενδιαφέρονται περισσότερο για την άμεση επαγγελματική αποκατάσταση ή εξακολουθούν να βλέπουν ως στόχο την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω των Πανελλαδικών;
Πράγματι, παρατηρούμε ότι ένα σημαντικό ποσοστό των μαθητών μας επιλέγει το ΕΠΑΛ έχοντας ως βασικό στόχο την άμεση επαγγελματική αποκατάσταση. Ωστόσο, υπάρχουν και αρκετοί μαθητές που επιλέγουν στην πορεία να διεκδικήσουν την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ακόμη και αν αυτό δεν ήταν ο αρχικός τους στόχος όταν ξεκίνησαν στο Λύκειο. Όπως προσπαθούμε να συνδέουμε την εκπαίδευση με την αγορά εργασίας, έτσι υποστηρίζουμε και τους μαθητές που επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Το γεγονός ότι είμαστε ένα μικρό σχολείο, με ολιγομελή τμήματα, μας επιτρέπει να γνωρίζουμε καλύτερα τις ανάγκες κάθε μαθητή και να προσφέρουμε στις ειδικότητες πολύ στοχευμένη, σχεδόν εξατομικευμένη προετοιμασία για τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Στόχος μας είναι κάθε μαθητής να μπορεί να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του και να έχει ανοιχτές όλες τις επιλογές για το επόμενο βήμα του, είτε αυτό είναι η άμεση είσοδος στην αγορά εργασίας είτε η συνέχιση των σπουδών του.
-Το ΕΠΑΛ Μεσσήνης έχει παρουσία και στη ρομποτική. Πώς ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια και σε ποιες διοργανώσεις συμμετέχουν οι μαθητές;
Η ιδέα ξεκίνησε με την απλή σκέψη ότι οι μαθητές θα μάθαιναν περισσότερα φτιάχνοντας κάτι δικό τους έχοντας συγκεκριμένο στόχο παρά μόνο μέσα από το μάθημα. Τόσο για μαθητές όσο και για εκπαιδευτικούς η εμπειρία ήταν πρωτόγνωρη αλλά είχε τέτοια ανταπόκριση στους μαθητές που επιδίωκαν από την αρχή της χρονιάς τη συμμετοχή στον επόμενο διαγωνισμό. Τα δύο πρώτα χρόνια συμμετείχαμε στο First Lego League. Στη δεύτερη κιόλας χρονιά προκριθήκαμε στον τελικό ως το μοναδικό δημόσιο σχολείο και βγήκαμε αναπληρωματική ομάδα για τον παγκόσμιο διαγωνισμό. Πέρυσι περάσαμε στο First Tech Challenge, που είναι σαφώς πιο απαιτητικό, και παρότι ήταν η πρώτη μας φορά τα πήγαμε πολύ καλά στον τελικό, ξεπερνώντας ομάδες με χρόνια εμπειρίας. Σε όλη αυτή την προσπάθεια μας στήριξαν ο Δήμος Μεσσήνης και τοπικές επιχειρήσεις — χωρίς αυτούς ένα μικρό δημόσιο σχολείο δύσκολα θα έδινε κάθε χρόνο το παρών στον τελικό της Θεσσαλονίκης.
-Πόσο σημαντικό είναι σήμερα για ένα ΕΠΑΛ να επενδύει σε τομείς όπως η ρομποτική, ο προγραμματισμός και οι νέες τεχνολογίες;
Είναι σημαντικό γιατί αυτά δεν αφορούν πια μόνο τον τομέα Πληροφορικής. Ο αυτοματισμός και ο προγραμματισμός μπαίνουν παντού — στη μηχανολογία, στη γεωργία, ακόμα και στη διοίκηση επιχειρήσεων. Ένας απόφοιτος που έχει πιάσει στα χέρια του έναν αισθητήρα ή έχει γράψει λίγο κώδικα ξεκινά με πλεονέκτημα, ό,τι κι αν κάνει. Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πιο βασικό: μέσα από την ομάδα οι μαθητές δουλεύουν σε ένα πραγματικό project από την αρχή ως το τέλος. Οργανώνονται, μοιράζονται ευθύνες, βρίσκουν λύσεις όταν κάτι δεν δουλεύει, ακόμη και ψάχνουν χορηγούς. Βλέπουν στην πράξη ότι μπορούν να φτιάξουν κάτι από το μηδέν και να το ολοκληρώσουν — και αυτή η αυτοπεποίθηση τους μένει. Η χαρά και η αυτοπεποίθηση που αποκτούν μέσα από αυτή τη διαδικασία είναι ίσως το σημαντικότερο κέρδος. Είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι για την ομάδα μας, όχι μόνο για τις διακρίσεις, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο επιτεύχθηκαν. Για εμάς, αυτή ακριβώς η διαδικασία είναι και η μεγαλύτερη αξία της ρομποτικής.
-Ποιες ειδικότητες παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ζήτηση από τους μαθητές και γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό;
Το ΕΠΑΛ Μεσσήνης προσφέρει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις: Οικονομίας και Διοίκησης, με ειδικότητες Βοηθού Διοικητικών και Τουριστικών Επιχειρήσεων, Πληροφορικής, με ειδικότητα Τεχνικού Εφαρμογών Πληροφορικής, Μηχανολογίας, με ειδικότητα Μηχανοσυνθέτη Αεροσκαφών, και Γεωπονίας, με ειδικότητα Τεχνικού Φυτικής Παραγωγής. Η ζήτηση δεν είναι σταθερή και μεταβάλλεται από χρονιά σε χρονιά. Μια χρονιά μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την Οικονομία, ενώ την επόμενη για τη Μηχανολογία ή την Πληροφορική. Τα τελευταία χρόνια, πάντως, παρατηρούμε ιδιαίτερα αυξημένο ενδιαφέρον στη Γ΄ τάξη για την ειδικότητα του Μηχανοσυνθέτη Αεροσκαφών, κυρίως λόγω των σημαντικών επαγγελματικών προοπτικών που προσφέρει και της δυνατότητας συμμετοχής στο πρόγραμμα Μαθητείας στην 120 ΠΕΑ. Πιστεύουμε, ωστόσο, ότι όλες οι ειδικότητες του σχολείου προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες επαγγελματικής αποκατάστασης και ανταποκρίνονται σε ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το σημαντικότερο είναι οι μαθητές να επιλέγουν ένα αντικείμενο που τους ενδιαφέρει πραγματικά και στο οποίο είναι πρόθυμοι να εξελιχθούν. Όταν υπάρχει ενδιαφέρον και διάθεση για μάθηση, κάθε ειδικότητα μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ καλό ξεκίνημα για την επαγγελματική τους πορεία.
-Ποιοι είναι οι επόμενοι στόχοι και ποιες νέες δράσεις σχεδιάζετε για τα επόμενα χρόνια;
Την επόμενη χρονιά θέλουμε να ολοκληρώσουμε την αναμόρφωση του κοινόχρηστου χώρου, αυτή τη φορά με τους ίδιους τους μαθητές στον σχεδιασμό. Παράλληλα, έχουμε μια μετακίνηση με μαθητές στη Σουηδία, την ολοκλήρωση των προγραμμάτων Erasmus, τον σχεδιασμό νέων προγραμμάτων, τη δημιουργία νέας ομάδας ρομποτικής, την δημιουργία ημέρας σταδιοδρομίας με επιχειρήσεις της περιοχής, την συνέχεια στην σχεδίαση και υλοποίηση website για επιχειρήσεις και οργανισμούς (είμαστε σε συζητήσεις με το ΚΕΠΕΑ Καλαμάτας) και την επέκταση θέσεων Μαθητείας σε όλες τις ειδικότητες του σχολείου. Πέρα από αυτά, ο στόχος μένει ο ίδιος: ένα σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία, όπου οι μαθητές θέλουν να βρίσκονται και φεύγουν έχοντας κάτι παραπάνω από ένα πτυχίο. Βασικός μας στόχος για τα επόμενα χρόνια είναι να παραμείνουμε κοντά στους μαθητές μας και να τους υποστηρίζουμε ουσιαστικά στα επόμενα βήματα της ζωής τους, προσφέροντάς τους όχι μόνο γνώσεις, αλλά και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να εξελιχθούν προσωπικά και επαγγελματικά.
