Μέσα από ένα στοχαστικό ταξίδι στις ζωές δύο αδελφών, της Ζόγια και της Λέα, η ταινία προσεγγίζει τον κόσμο μέσα από την παιδική ματιά, με οδηγό την περιέργεια, τα συναισθήματα και τις αισθήσεις. Δημιουργεί ένα βασίλειο απαλλαγμένο από τις ιεραρχίες και τους περιορισμούς των ενηλίκων, δίνοντας χώρο στις σκέψεις, στα όνειρα και στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα. Στο βάθος βρίσκονται οι σύγχρονες απειλές, όπως οι πόλεμοι, οι πανδημίες και η κλιματική καταστροφή, που γεννούν ερωτήματα για το μέλλον της ανθρωπότητας, αλλά και για τη σχέση των ενηλίκων με την παιδική ηλικία.
Η πολυετής επαφή σας με παιδιά, φαίνεται να έχει καθορίσει τη ματιά σας στην ταινία. Πώς αυτή η εμπειρία διαμόρφωσε την προσέγγισή σας;
«Για πάνω από δέκα χρόνια, έχω δουλέψει με διαφορετικές ομάδες παιδιών σε ιδρύματα φροντίδας, δημόσια και εναλλακτικά σχολεία, σε αστικές και αγροτικές περιοχές. Είμαι επίσης μητέρα για πάνω από δεκατέσσερα χρόνια. Βρίσκω τον τρόπο που τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον κόσμο απολύτως συναρπαστικό - τις σκέψεις, τα όνειρά τους, τις σχέσεις και τα πάθη τους. Ηθελα να κάνω μια ταινία που δεν θα επέβαλε τίποτα στα παιδιά, αλλά θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για να τα ακολουθήσουμε ολόψυχα. Ολοι οι ενήλικες που συμμετείχαν στη διαδικασία ήταν εκεί για να υπηρετήσουν τα παιδιά και να διασφαλίσουν ότι οι φωνές τους θα ακουστούν όσο το δυνατόν πιο καθαρά και αυθεντικά.»
Τι γνωρίζατε για το θέμα πριν ξεκινήσετε και τι ανακαλύψατε στην πορεία;
«Στην αρχή, ήξερα ότι ήθελα να δουλέψω με ένα βιβλίο που είχε γοητεύσει τις κόρες μου: τον Βασιλιά Ματ τον Πρώτο του Janusz Korczak -συγγραφέα και παιδαγωγού του οποίου η προσέγγιση είναι πολύ κοντά στη δική μου. Ηθελα να εξερευνήσω το βιβλίο μέσα από εργαστήρια για να δω ποια θέματά του, παρά το γεγονός ότι είναι άνω των εκατό ετών, εξακολουθούν να έχουν απήχηση στους νέους σήμερα.»
Ποια ήταν η μεγαλύτερη σκηνοθετική πρόκληση που αντιμετωπίσατε;
«Το να ακολουθήσω το παράδειγμα των παιδιών. Σήμαινε να παραμερίζω αυτό που ήθελα εγώ να συμβεί προς όφελος αυτού που εκτυλισσόταν στην πραγματικότητα. Η πανδημία COVID-19 ήταν μια άλλη μεγάλη πρόκληση. Ανέτρεψε τα σχέδιά μου, αλλά ταυτόχρονα με έμαθε να μην δένομαι υπερβολικά με τις δικές μου προσδοκίες.»
Ανακαλύψατε κάτι κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων που άλλαξε τον τρόπο που αρχικά βλέπατε το θέμα;
«Ανακάλυψα ότι οι ίδιες οι κόρες μου ήταν η μεγαλύτερη έμπνευσή μου και αυτές που θαύμαζα περισσότερο για τη σοφία και την ευαισθησία τους. Χρειάστηκε η πανδημία, η μετακόμισή μας από την πόλη και οι μακρές μέρες των κορών μου να εξερευνούν τη φύση για να το αναγνωρίσω πλήρως. Οι περιπέτειές τους μας ενέπνευσαν να απαθανατίσουμε αυτή τη μοναδική στιγμή στο χρόνο -φυσικά, αφού μίλησα μαζί τους και έλαβα τη συγκατάθεσή τους.»
Η ταινία φέρνει στην επιφάνεια και το θέμα του πολέμου. Τι πιστεύετε ότι θα μπορούσε πραγματικά να σταματήσει την καθοδική σπείρα της ανθρωπότητας;
«Δεν ξέρω πια αν κάτι μπορεί να εμποδίσει την ανθρωπότητα να συνεχίσει να διεξάγει πολέμους. Αυτό είναι που με φοβίζει περισσότερο. Τα γεγονότα των τελευταίων ετών -ο πόλεμος στην Ουκρανία και η καταστροφή στη Γάζα- με οδήγησαν να δω τον κόσμο με απαισιόδοξους όρους. Πριν από αυτό, πίστευα ότι μετά τη φρίκη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η ανθρωπότητα δεν θα βυθιζόταν ποτέ ξανά σε τέτοια άβυσσο. Κι όμως, αυτή η άβυσσος απλώνεται τώρα δίπλα μας.»
Πιστεύετε ότι ένα ντοκιμαντέρ μπορεί πραγματικά να αλλάξει κάτι στην κοινωνία;
«Ελπίζω, και πιστεύω βαθιά, ότι οι ταινίες ντοκιμαντέρ μπορούν να μας αλλάξουν ως άτομα. Το ερώτημα είναι αν είμαστε σε θέση να προχωρήσουμε αυτή την αλλαγή και να την φέρουμε στον κόσμο.»
Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του το κοινό όταν φύγει από την αίθουσα;
«Θα ήθελα οι θεατές να αγκαλιάσουν το παιδί που κρύβουν μέσα τους -όπως προτείνει η Λέα, μία από τις πρωταγωνίστριες- και να θυμηθούν πώς ήταν να είναι παιδιά. Θα ήθελα επίσης να ακούν τα παιδιά πιο προσεκτικά και με μεγαλύτερη προσήλωση, δίνοντάς τους τον χώρο να εκφράσουν τις σκέψεις τους, ακόμη κι όταν αυτές δεν είναι πάντα ευχάριστες για τους ενήλικες.»
Το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου παρουσιάζει περισσότερες από 135 ελληνικές και ξένες ταινίες, από τις 20 έως τις 29 Νοεμβρίου, σε 17 πόλεις της Πελοποννήσου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης εργαστήρια και παράλληλες δράσεις. Η έναρξη θα γίνει με το «Naza» των Yuval Abraham και Rachel Szor και η λήξη με την παγκόσμια πρεμιέρα του «Resort» του Ömer Çapoğlu, με τη συμμετοχή του Φωνητικού Συνόλου «Μελίφωνο». Τη διοργάνωση έχει το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας.
