Μη λοιδορείς τον άνθρωπο που κάθεται μόνος του σε ένα πολυτελές εστιατόριο, ανάμεσα σε τραπέζια γεμάτα φωνές, γέλια και αυτάρεσκες βεβαιότητες. Μην τον κρίνεις....
Γιατί η αξιοπρέπεια , είναι η πιο σιωπηλή αλλά και πιο ηχηρή, μορφή πολιτικής ανυπακοής και η μόνη που δεν εξαγοράζεται.
Γύρω του, οι μεγάλες παρέες συζητούν για το χρηματιστήριο, φωνασκούν για την πολιτική ή το ποδόσφαιρο, σχολιάζουν «παράνομες» ερωτικές δραστηριότητες φίλων, διατυπώνουν άποψη επί παντός επιστητού με την άνεση εκείνου που δεν αμφισβήτησε ποτέ τον εαυτό του. Εκείνος σιωπά. Όχι από αδυναμία, αλλά από εμπειρία. Όχι από έλλειψη λόγου, αλλά από περίσσευμα πληγών. Όχι επειδή πληγώθηκε σε κάποια έντιμη μάχη, αλλά επειδή ύπουλα λαβώθηκε.
Είναι μόνος, όχι γιατί δεν αντέχει τους άλλους, αλλά γιατί κάποιοι του μαύρισαν την καρδιά. Τον αδίκησαν. Τον πρόσβαλαν αναίτια.
Είναι μόνος, γιατί παλεύει όρθιος και μόνος. Γιατί επέλεξε να μη χρωστά. Να μη σκύβει. Να μη συναλλάσσεται με τη μετριότητα που ανταμείβεται μέσω ρουσφετιών, κομματικών διευκολύνσεων και αναξιοκρατικών προνομίων. Περιφρονεί εκείνους που βολεύτηκαν χωρίς κόπο, που αμείβονται αδρά για ελάχιστη ευθύνη, που πλουτίζουν φοροδιαφεύγοντας και επενδύοντας πάνω στον ιδρώτα των άλλων.
Η μοναξιά του δεν είναι απόσυρση. Είναι άρνηση. Είναι πολιτική πράξη. Είναι ψυχολογική άμυνα. Είναι κοινωνική καταγγελία χωρίς κραυγές. Κρύβει πόνο, αλλά και αξιοπρέπεια, πίκρα, αλλά και ελευθερία.
Και ναι, μπορεί να ειπωθεί καθαρά, χωρίς εξηγήσεις και χωρίς απολογία: η υπεροπτική θεώρηση της χλιδής που επιδεικνύει ένα ακριβό εστιατόριο ή πολυτελές ξενοδοχείο, δεν είναι σνομπισμός. Είναι πράξη αποδοκιμασίας της υποκρισίας.
Όταν ο χώρος, το σέρβις, το τελετουργικό του πλούτου αξιώνουν θαυμασμό, σιωπή και συνενοχή, τότε το βλέμμα που δεν υποκλίνεται γίνεται πολιτική στάση. Δεν αρνείται την ποιότητα, αντιθέτως, μπορεί και ξέρει να την απολαμβάνει. Αρνείται όμως την ιδεολογία της επίδειξης. Την ιδέα ότι η αξία μετριέται με τιμές, ότι η κατανάλωση ισοδυναμεί με κύρος, ότι το χρήμα καθαγιάζει τα πάντα. Ο πλούτος δεν ενοχοποιείται πάντοτε, ούτε αντιμετωπίζεται με ζηλοφθονία. Ασφαλώς και έχει σημασία η προέλευσή του, κυρίως όμως καθοριστική αξία έχει η χρήση του.
Και η πληρωμή του λογαριασμού είναι πράξη αξιοπρέπειας. Δεν καταδέχεται το δωρεάν γεύμα, γιατί γνωρίζει πως το «δωρεάν» συχνά κοστίζει ακριβά , σε σιωπές, σε εξαρτήσεις, σε μικρές υποχωρήσεις της συνείδησης.
Η σεμνή αποχώρηση δεν είναι φυγή, είναι έμπρακτη αποδοκιμασία.
Είναι η ήρεμη, αδιαπραγμάτευτη απάντηση στη φτήνια της πλουτοκρατικής επιδειξιομανίας, που θορυβεί για να κρύψει το κενό της. Η αξιοπρέπεια δεν φωνασκεί, δεν επιδεικνύεται, δεν χειροκροτείται.
Λάμπει χαμηλόφωνα. Διδάσκει , παραδειγματίζει χωρίς να απαιτεί μίμηση.
Σηκώνεται αθόρυβα από το τραπέζι, πληρώνει στο ακέραιο και με γενναιοδωρία τον λογαριασμό και φεύγει.
Αφήνει, η απρόσιτη ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ, πίσω της τη χλιδή να θαυμάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη της και στην χλεύη, της κενόδοξης ματαιοδοξίας της αυτοπροβολής. Και την απορία να πλανάται στα βλέμματα όσων δεν έμαθαν ποτέ, ότι η αξία δεν μετριέται σε «γεμάτα» τραπέζια και χρυσά κοσμήματα, αλλά σε στάση ζωής και αυτοθυσιαστικής αυταπάρνησης.
Γιατί η αξιοπρέπεια , είναι η πιο σιωπηλή αλλά και πιο ηχηρή, μορφή πολιτικής ανυπακοής και η μόνη που δεν εξαγοράζεται.
Χρήστος Καπούτσης
(Συγγραφέας , Δημοσιογράφος διαπιστευμένος στα υπουργεία Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών, Μαθηματικός πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Πατρών, Λοχαγός ε.α. απόφοιτος της Σ.Σ. Ευελπίδων)
