Δέος, βαθύ σεβασμό, και άκρατο θαυμασμό για το μεγαλείο και την αλύγιστη υπεροχή των πανανθρώπινων ιδεών (που κατανίκησαν ακόμα και τον φόβο του θανάτου) προκάλεσαν οι φωτογραφίες των απλών, ταπεινών, καθημερινών ανθρώπων -των 200 κομμουνιστών, πατριωτών και ηρώων που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944- όταν, έκπληκτοι όλοι εμείς, τους κοιτάζαμε να στέκονται χαμογελαστοί και με το στόμα ανοιχτό (σημάδι ότι τραγουδούσαν), ελάχιστες στιγμές, πριν τους γαζώσουν τα οπλοπολυβόλα των Ναζί κατακτητών.

«Στον τοίχο της Καισαριανής μας φέραν από πίσω/ κι ίσα ένα αντρίκειο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό» (Νίκος Καββαδίας, «Federico Garcia Lorca»).

Αποτροπιασμό, απέχθεια και εμετικές διαταραχές προκάλεσαν τα βίντεο και οι φωτογραφίες  που είδαν το φως της δημοσιότητας με τον Σπυράδωνη Γεωργιάδη, που επισκεπτόμενος το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά -μαζί με μία διμοιρία πάνοπλων ΜΑΤατζήδων- ο ψεύτης, καρνάβαλος, ανθρωπίσκος και φασίστας υπουργός (υπεύθυνος για την δημόσια υγεία παρακαλώ) επιτέθηκε στους διαμαρτυρόμενους υγειονομικούς εργαζόμενους και συνδικαλιστές, φτάνοντας στο σημείο (ως γνήσιο τέκνο της χούντας) να επιτεθεί και να απειλεί, δεμένο με χειροπέδες, τον διαμαρτυρόμενο γιατρό Δημήτρη Ζιαζιά, που διέταξε (το φρουραρχείο του) να τον φέρουν μπρος του σε κλειστό γραφείο, ο -κατά πως το συνηθίζει- θρασύδειλος και οργίλος γυμνοσάλιαγκας.

«Ο φασισμός δεν έρχεται από το μέλλον/ καινούργιο τάχα κάτι να μας φέρει./ Τι κρύβει μέσ’ στα δόντια του το ξέρει,/ καθώς γυρίζει πίσω το μαχαίρι» (Φώντας Λάδης, «Ο φασισμός δεν έρχεται από το μέλλον»).

Τόλμησε μάλιστα ο περιφρουρούμενος πολιτικός κλόουν να δηλώσει on camera: “Η κομμουνιστική βία δεν μπορεί να επικρατήσει της δημοκρατίας” και μας παρέπεμψε στην Ναζιστική Γερμανία η οποία, ήδη από τις αρχές του 1943, παρουσίαζε ιδεολογικά τον εαυτό της ως “το προπύργιο του ελεύθερου και δημοκρατικού κόσμου στον αγώνα κατά του κομμουνισμού”.

Ο Αδόλφος Χίτλερ στο βιβλίο του Ο Αγών μου (Mein Kampf) ταύτιζε τον Μπολσεβικισμό με «Εβραϊκή συνωμοσία» και τον παρουσίαζε ως υπαρξιακή απειλή για το Γερμανικό έθνος.

Δεν είναι καθόλου τυχαία η στιγμή, όταν σύσσωμος ο Ελληνικός λαός υποκλίνεται μπροστά στην θυσία των 200 κομμουνιστών πατριωτών, που -την ίδια ώρα- ο οργίλος υπουργός στήνει μια ακόμα αντικομμουνιστική παράσταση, ψευδόμενος ασύστολα (π.χ. στην εκπομπή «Εξελίξεις Τώρα», στο Mega, με την δημοσιογράφο Αναστασία Γιάμαλη). 

Ο τσιρίδας και θρασύδειλος υπουργός βρωμίζει καθημερινά τον δημόσιο βίο, έχοντας διαμορφώσει μια εικόνα που βασίζεται στην έντονη, συγκρουσιακή παρουσία του στα ΜΜΕ και στα social media. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φαινόμενο «πολιτικής της πρόκλησης», όπου ο πολιτικός λόγος ουδόλως επιδιώκει την πειθώ, αλλά την κυριαρχία στον δημόσιο χώρο μέσω έντασης.

Παρόμοια επικοινωνιακή λογική έχουν χρησιμοποιήσει διεθνώς πολιτικοί όπως ο Ντόναλντ Τραμπ ή ο Ζαΐρ Μπολσονάρου: η πρόκληση παράγει αγανάκτηση, η αγανάκτηση αναπαράγει την πρόκληση και η αναπαραγωγή της πρόκλησης ενισχύει την πολιτική επιρροή και τότε το «viral» δεν αποτελεί παρενέργεια, γίνεται εργαλείο.

Στην ελληνική πολιτική σκηνή, ο Γεωργιάδης -ως κλασσική cult φιγούρα φασίστα- έχει διατυπώσει θέσεις που για τους επικριτές του κινούνται στα όρια του αυταρχισμού, ειδικά σε ζητήματα δημόσιας τάξης ή κρατικής πειθαρχίας.

Ωστόσο, η συμμετοχή του σε κυβερνήσεις της ΝΔ τον ξεπλένει από όλα τα χουντοφασιστικά ανομήματα του και τον εντάσσει σε ένα θεσμικό πλαίσιο κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι ο φασισμός δεν ορίζεται απλώς από οξύ λόγο, αλλά από κατάργηση θεσμών, μονοκομματισμό και καταστολή πολιτικών ελευθεριών. Ο  αυταρχισμός με τον φασισμό οφείλει να είναι διακριτός και να μην αποδυναμώνεται η θεωρητική ακρίβεια.

Η κρίσιμη διάκριση είναι ανάμεσα:

• σε ρητορική που φλερτάρει με αυταρχικά μοτίβα, και
• σε θεσμική εφαρμογή ολοκληρωτικών πρακτικών.

Στο περιβάλλον των social media, η αλγοριθμική λογική ενισχύει το περιεχόμενο που προκαλεί ισχυρά συναισθήματα: θυμό, αγανάκτηση, ενθουσιασμό. Ο συγκρουσιακός λόγος λειτουργεί σαν «ψηφιακός επιταχυντής». Έτσι, ακόμη και οι επικριτές συμβάλλουν άθελά τους στη διάδοση του μηνύματος. Το παράδοξο είναι ότι η αποδοκιμασία συχνά μετατρέπεται σε διαφήμιση. Η πολιτική πρόκληση γίνεται θέαμα και το θέαμα γίνεται κεφάλαιο δημοσιότητας.

Άλλωστε όπως είναι γνωστό, η στρατηγική της έντασης και της πρόκλησης είναι χαρακτηριστικό του σύγχρονου δεξιού λαϊκισμού, διανθισμένου με την προπαγανδιστική ψευδαίσθηση της τεχνοκρατικής ισχύος, της οικονομικής νομοτέλειας των αγορών και εντέλει της δήθεν ιδεολογικής ισχύος με την θεωρία του «τέλους της ιστορίας».  

Από κοινωνικοψυχολογική άποψη, η επιτυχία τέτοιων στρατηγικών δείχνει μια κοινωνία σε κατάσταση παρακμιακής έντασης, όπου η πολιτική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε πεδίο ταυτοτικής και συναισθηματικής εκτόνωσης.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο -ή κυρίως- τι λέει ένας πολιτικός, αλλά γιατί βρίσκει ακροατήριο και τι αυτό αποκαλύπτει για το συλλογικό κλίμα της εποχής μας.

Έτσι ο πολιτικός γυμνοσάλιαγκας φόρεσε τα ασημένια μανικετόκουμπα (με το εθνόσημο των Ηνωμένων Πολιτειών) και πήγε στη Νίκαια να κάνει άλλο ένα show. «Πολιτική της πρόκλησης», απειλώντας μάλιστα ότι θα την επαναλάβει.

Στο κάτω κάτω της γραφής

“Ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο που τρώει χωρίς να πεινάει, πίνει χωρίς να διψάει και μιλάει χωρίς να έχει τίποτα να πει”.

Μαρκ Τουαίην , Αμερικανός συγγραφέας