Η εκεχειρία των δύο εβδομάδων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν είναι ειρήνη. Είναι χρόνος και μάλιστα χρόνος εύθραυστος, σχεδόν στιγμιαίος. Χρόνος στρατηγικής αναπνοής, ανασύνταξης και επαναϋπολογισμού ενός πολέμου που άγγιξε τα όρια της ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Άλλωστε, η κατάρρευσή της μέσα σε λίγες ώρες, από τον Λίβανο έως τα Στενά του Ορμούζ, αποδεικνύει ότι δεν επρόκειτο για σταθεροποίηση, αλλά για μια παύση εντυπώσεων.
Το πρακτορείο Fars αναφέρει διακοπή διέλευσης δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ, μετά από καταγγελλόμενη παραβίαση εκεχειρίας από το Ισραήλ. Οι Φρουροί της Επανάστασης επιβάλλουν εναλλακτικές πορείες κοντά στις ιρανικές ακτές, προειδοποιώντας για πιθανές νάρκες στα συνήθη θαλάσσια δρομολόγια ανοιχτής θάλασσας, εντείνοντας την ένταση στην περιοχή.
Το Press TV μεταδίδει ότι το Ιράν απειλεί να «τιμωρήσει» το Ισραήλ για επιθέσεις στη Χεζμπολάχ στο Λίβανο, παραβιάζοντας την εκεχειρία. Το Tasnim προειδοποιεί αποχώρηση του Ιράν από τη συμφωνία αν συνεχιστούν, ενώ οι ιρανικές δυνάμεις δηλώνουν ότι έχουν ήδη εντοπίσει στόχους απάντησης.
Ώρες πριν η εκεχειρία καταρρεύσει, ο Πιτ Χέγκσεθ μίλησε για «ιστορική νίκη». Όμως, όταν απειλείς με πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές και τελικά αποδέχεσαι εκεχειρία, αποκαλύπτεται όχι μόνο η ισχύς, αλλά και το όριό της. Ο Ντόναλντ Τραμπ βρέθηκε μπροστά στο κλασικό δίλημμα: κλιμάκωση με άγνωστο κόστος ή αποκλιμάκωση με πολιτικό κόστος, και επέλεξε το δεύτερο, παρουσιάζοντάς το ως νίκη, ενώ στην πράξη αποδέχθηκε ως βάση την ιρανική πρόταση. Η αποδοχή της Ιρανικής πρότασης, δεν συνιστά νίκη των ΗΠΑ, αλλά προπαγάνδα ...
Καθοριστικός παράγοντας υπήρξε και η επιχειρησιακή πραγματικότητα: τα κενά στην αεράμυνα του Ισραήλ, η αδυναμία πλήρους αναχαίτισης drones και βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν και η μείωση κρίσιμων αποθεμάτων.
Επομένως, δεν υπάρχει νικητής, ούτε συνθηκολόγηση. Μόνο μια εύθραυστη ισορροπία φόβου, κόστους και αντοχών , όπου, στον σύγχρονο πόλεμο, το φθηνό αρχίζει να νικά το ακριβό.
Η ελληνική αποστολή στη Σαουδική Αραβία και η νέα οικονομία του πολέμου.
Στην εποχή των drones, ο πόλεμος δεν κρίνεται μόνο στο πεδίο της μάχης κρίνεται και στο ταμείο. Και εκεί, η ισορροπία έχει ήδη διαταραχθεί.
Η Ελλάδα, από το 2021, έχει αναπτύξει συστοιχία του συστήματος MIM-104 Patriot στη Σαουδική Αραβία. Η αποστολή αυτή δεν είναι μια απλή στρατιωτική συνδρομή. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικής: ενίσχυση της αεράμυνας ενός κρίσιμου ενεργειακού κόμβου, εμβάθυνση της στρατιωτικής διπλωματίας της Ελλάδας και, κυρίως, επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους δυτικούς συμμάχους.
Το δόγμα που διέπει αυτή τη συνεργασία είναι το λεγόμενο Integrated Air and Missile Defence (IAMD), βασικός πυλώνας του NATO. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική άμυνας που συνδυάζει αισθητήρες, μέσα αναχαίτισης και δικτυοκεντρικές δυνατότητες, με στόχο την αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος απειλών , από βαλλιστικούς πυραύλους έως μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ωστόσο, η πραγματικότητα του σύγχρονου πολέμου έρχεται να δοκιμάσει τα όρια αυτού του μοντέλου. Ένα βλήμα Patriot μπορεί να κοστίζει από 2 έως και 5 εκατομμύρια δολάρια, ανάλογα με την έκδοση. Την ίδια στιγμή, ένα ιρανικό drone τύπου Shahed-136 εκτιμάται ότι κοστίζει από 10.000 έως 50.000 δολάρια. Η αναλογία είναι συντριπτική.
Αυτή η απόκλιση δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι στρατηγική. Δημιουργεί αυτό που στη στρατιωτική θεωρία ονομάζεται «cost-exchange imbalance», μια ασύμμετρη οικονομική εξάντληση, όπου ο επιτιθέμενος μπορεί να επιβάλει στον αμυνόμενο δυσανάλογο κόστος. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να κερδίσει στο πεδίο. Αρκεί να σε οδηγήσει σε οικονομική αιμορραγία, εξαντλώντας τα αποθέματα των ακριβών αναχαιτιστικών σου δράσεων.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι θεωρητικό. Έχει ήδη επιβεβαιωθεί τόσο στον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και στις επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας από φιλοϊρανικές δυνάμεις. Τα φθηνά, μαζικά και αναλώσιμα μέσα αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η κρίσιμη διόρθωση: η αναχαίτιση δεν είναι «ασύμφορη». Είναι οικονομικά δυσανάλογη, αλλά στρατηγικά απολύτως αναγκαία. Διότι προστατεύει κρίσιμες υποδομές, ενεργειακές εγκαταστάσεις και ανθρώπινες ζωές.
Η απάντηση βρίσκεται στη δομική μεταβολή της αεράμυνας. Η Δύση(ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-Ε.Ε.) και μαζί της η Ελλάδα μεταβαίνει σε ένα πολυεπίπεδο, οικονομικά βιώσιμο μοντέλο: χρήση ηλεκτρονικού πολέμου (jamming), φθηνότερων αντιαεροπορικών μέσων για την αντιμετώπιση drones, αποτελεσματική anti-drones τεχνολογία και διατήρηση των προηγμένων συστημάτων όπως οι Patriot για απειλές υψηλής αξίας, όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι.
Στρατηγική αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων
Η συνάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδιας, στο γραφείο του, με την Αμερικανίδα πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ , δεν ήταν μια τυπική διπλωματική επαφή. Είναι μια πτυχή μιας ευρύτερης γεωστρατηγικής αναδιάταξης, που επηρεάζεται άμεσα από την στρατιωτική κλιμάκωση στην Αραβική Χερσόνησο και τον Περσικό Κόλπο.
Στο επίκεντρο της συνάντησης βρίσκεται το λεγόμενο State Partnership Program – το «Πρόγραμμα Συνεργασίας Πολιτειών». Πρόκειται για έναν θεσμικό μηχανισμό που συνδέει πολλές χώρες, τώρα και την Ελλάδα , και ακριβέστερα τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, με την Εθνική Φρουρά της Φλόριντας, ενισχύοντας την διαλειτουργικότητα, την εκπαίδευση και τη διαχείριση κρίσεων. Δεν είναι μια απλή στρατιωτική συνεργασία. Είναι ενσωμάτωση σε ένα επιχειρησιακό δίκτυο των ΗΠΑ.
Σε συνθήκες αυξημένης έντασης όπως είναι τώρα στα Στενά του Ορμούζ, η αξία τέτοιων συνεργασιών πολλαπλασιάζεται. Και αναβαθμίζεται η ελληνοαμερικανική στρατιωτική συμφωνία, σε στρατηγικής σημασίας.
Κομβικός πυλώνας αυτής της στρατηγικής σχέσης παραμένει η Ναυτική Βάση Σούδας, η οποία εξελίσσεται σε βασικό κόμβο αεροναυτικής υποστήριξης των ΗΠΑ για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.
Σε ένα σενάριο γενικευμένης σύγκρουσης με επίκεντρο το Ιράν, η Σούδα λειτουργεί ως ασφαλής ενδιάμεσος σταθμός ανεφοδιασμού, διοικητικής μέριμνας, αλλά και διαχείρισης πληροφοριών και ηλεκτρονικού πολέμου.
Η ελληνοαμερικανική συνεργασία ξεπερνά το διμερές επίπεδο.
Εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό προβολής ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών, με την Ελλάδα να μετατρέπεται σε κρίσιμο κρίκο αυτής της αλυσίδας.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: η Ελλάδα δεν είναι πλέον απλός παρατηρητής. Μετατρέπεται σε ενεργό υποστηρικτή στρατιωτικών επιχειρήσεων, με ό,τι αυτό σημαίνει, τόσο σε επίπεδο αποτροπής, όσο και σε επίπεδο κινδύνων εμπλοκής.
Η ελληνοαμερικανική στρατιωτική συμφωνία περνά σε νέα φάση. Από συμφωνία διευκολύνσεων, γίνεται εργαλείο στρατηγικής εμπλοκής, σε μια περιοχή που φλέγεται και καθορίζει τις ισορροπίες ισχύος του 21ου αιώνα.
