Τις τελευταίες εβδομάδες παρακολουθούμε μια έντονη δημόσια συζήτηση σχετικά με την εγκατάσταση μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιοαέριο στη ΒΙ.ΠΕ. Μελιγαλά.

Ως ενεργός πολίτης και εκπρόσωπος του Συλλόγου «Φίλοι Μεσσηνιακού Κόλπου», αισθάνομαι την ανάγκη να καταθέσω δημόσια μια διαφορετική προσέγγιση.

Δεν είμαστε απέναντι στο βιοαέριο.

Δεν είμαστε απέναντι στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Δεν είμαστε απέναντι στην αξιοποίηση αγροτικών, κτηνοτροφικών και βιομηχανικών οργανικών αποβλήτων.

Είμαστε όμως απέναντι σε μια περιβαλλοντική αδειοδότηση που αφήνει σοβαρά ερωτήματα αναπάντητα.

Η υπόθεση αυτή δεν θα κριθεί από πολιτικές αντιπαραθέσεις, ούτε από δημόσιες διαμαρτυρίες, ούτε από επισκέψεις σε πολιτικά γραφεία. Θα κριθεί από το αν η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων είναι πλήρεις, ακριβείς και σύννομες.

Από τη μελέτη των διαθέσιμων στοιχείων προκύπτουν έξι κρίσιμα ζητήματα.

Πρώτον. Δεν φαίνεται να έχει αξιολογηθεί επαρκώς η σωρευτική περιβαλλοντική επιβάρυνση της περιοχής. Η ΒΙ.ΠΕ. Μελιγαλά και η ευρύτερη περιοχή φιλοξενούν ήδη δραστηριότητες που προκαλούν περιβαλλοντικές πιέσεις και κατά καιρούς έχουν αποτελέσει αντικείμενο παραπόνων για δυσοσμίες, ατμοσφαιρικούς ρύπους και περιβαλλοντική όχληση. Η νέα μονάδα δεν μπορεί να αξιολογείται αποκομμένη από αυτή την πραγματικότητα.

Δεύτερον. Παραμένουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση του χωνεμένου υπολείμματος (digestate). Σύμφωνα με τη ΜΠΕ, η μονάδα θα επεξεργάζεται περίπου 58.400 τόνους αποβλήτων ετησίως και θα παράγει δεκάδες χιλιάδες κυβικά μέτρα υγρού υπολείμματος κάθε χρόνο. Ωστόσο δεν παρουσιάζονται συγκεκριμένες συμβάσεις διάθεσης, ούτε τεκμηριώνεται πλήρως η επάρκεια των γεωργικών εκτάσεων που απαιτούνται για την ασφαλή αξιοποίησή του.

Τρίτον. Δεν αξιολογείται επαρκώς η γειτνίαση της μονάδας με υφιστάμενη βιομηχανία παραγωγής τροφίμων. Η ύπαρξη εγκατάστασης υγειονομικού ενδιαφέροντος σε εξαιρετικά μικρή απόσταση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις από οσμές, έντομα, τρωκτικά και άλλους παράγοντες που συνδέονται με τη λειτουργία μονάδων επεξεργασίας οργανικών αποβλήτων.

Τέταρτον. Η αξιολόγηση των οσμών εμφανίζεται ανεπαρκής. Τα υλικά που προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν – κατσίγαρος, τυρόγαλο, υγρή κοπριά χοιροτροφείων και στερεή κοπριά πτηνοτροφείων – συγκαταλέγονται στα πλέον οσμηρά οργανικά απόβλητα. Η τοπική κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει με ποια ακριβώς τεχνικά μέσα θα διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει περαιτέρω επιβάρυνση.

Πέμπτον. Η ΜΠΕ αναφέρει ότι δεν εξετάστηκαν εναλλακτικές θέσεις εγκατάστασης επειδή το συγκεκριμένο οικόπεδο ανήκει στον φορέα του έργου. Η αιτιολογία αυτή δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: Εξετάστηκαν ή όχι άλλες χωροθετικές λύσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις;

Έκτον. Γεννάται εύλογος προβληματισμός για την επάρκεια των διαθέσιμων πρώτων υλών στην ευρύτερη περιοχή. Η απαιτούμενη ετήσια ποσότητα είναι ιδιαίτερα μεγάλη και δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς ότι μπορεί να καλυφθεί αποκλειστικά από τη Μεσσηνία. Εάν απαιτηθεί μεταφορά αποβλήτων από άλλες περιοχές ή άλλους νομούς, το πρόσθετο περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό φορτίο οφείλει να αξιολογηθεί.

Επι πλέον ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τόσο η Βεβαίωση Χωροθέτησης όσο και η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων συνδέουν ρητά την ισχύ τους με την ακρίβεια των στοιχείων που υποβλήθηκαν από τον φορέα του έργου.

Συγκεκριμένα, στη Βεβαίωση Χωροθέτησης αναφέρεται ότι:

«Η παρούσα βεβαίωση χωροθέτησης εξεδόθη με βάση τα προσκομισθέντα στοιχεία και παύει να ισχύει σε περίπτωση υποβολής ψευδών ή ανακριβών στοιχείων από τον φορέα ή τον μελετητή της δραστηριότητας».

Αντίστοιχα, στην ΑΕΠΟ αναφέρεται ότι:

«Η παρούσα απόφαση χορηγείται βάσει των δεδομένων που παρουσιάζονται στην Μ.Π.Ε., χωρίς τη διενέργεια προληπτικών ελέγχων του άρθρου 20 του Ν.4014/2011. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι αυτά τα στοιχεία της Μ.Π.Ε. είναι αναληθή, η ισχύς της παρούσας ανακαλείται αυτόματα».                                                                                                        

Οι διατυπώσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι έχουν ήδη διατυπωθεί σοβαρές αμφισβητήσεις ως προς:

• Tην επάρκεια των διαθέσιμων πρώτων υλών στην ευρύτερη περιοχή.
• Tη διαχείριση και τελική διάθεση του χωνεμένου υπολείμματος (digestate).
• Tην απουσία αξιολόγησης σωρευτικών επιπτώσεων με τις υφιστάμενες βιομηχανικές δραστηριότητες.
• Tη γειτνίαση με υφιστάμενη βιομηχανία παραγωγής τροφίμων.
• Tην αξιολόγηση των οσμών και των επιπτώσεών τους.
• Tη μη εξέταση εναλλακτικών λύσεων χωροθέτησης.

Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να επανεξετάσουν προσεκτικά την πληρότητα, ακρίβεια και αξιοπιστία των στοιχείων στα οποία βασίσθηκαν οι σχετικές εγκρίσεις.

Εφόσον κατά τον διοικητικό ή δικαστικό έλεγχο προκύψει ότι κρίσιμα στοιχεία της ΜΠΕ είναι ανακριβή ή ελλιπή σε βαθμό που επηρέασε την αδειοδοτική διαδικασία, οι ίδιες οι πράξεις προβλέπουν τη δυνατότητα ανάκλησης ή ακύρωσής τους. 

Η τοπική κοινωνία έχει δικαίωμα να απαιτεί πλήρη διαφάνεια, επιστημονική τεκμηρίωση και αυστηρή τήρηση της νομοθεσίας.

Η προστασία του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας, της τοπικής οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής δεν είναι ζήτημα πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι κοινή υποχρέωση όλων μας.