Κύριε Νίκα,
Σε πρόσφατο δημοσίευμά σας στην εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ», (σελ.5, Παρασκευή 3 Ιουλίου 2026), αναφερθήκατε στην επένδυση Nika Bay Kalamata στη Δυτική Παραλία, στη θέση Μπουρνιάς, και επιχειρήσατε να παρουσιάσετε όσους θέτουμε δημόσια ερωτήματα ως ανθρώπους που δήθεν οδηγούνται από «ρατσιστικά ένστικτα».
Η διατύπωση αυτή δεν είναι απλώς άδικη. Είναι πολιτικά επικίνδυνη, γιατί επιχειρεί να μετατρέψει έναν απολύτως νόμιμο και αναγκαίο προβληματισμό για το μέλλον της Καλαμάτας σε ηθική μομφή εναντίον όσων ρωτούν.
Δεν επιδιώκουμε προσωπικό διάλογο. Θέτουμε δημόσια ερωτήματα, γιατί το παραλιακό μέτωπο της Καλαμάτας δεν είναι ιδιωτική υπόθεση κανενός. Είναι δημόσιο αγαθό, συγκριτικό πλεονέκτημα, φυσικό κεφάλαιο και κληρονομιά των επόμενων γενεών.
Ας ξεκαθαρίσουμε λοιπόν κάτι από την αρχή: ναι, μας ενδιαφέρει ποιος επενδύει, τι ζητά, με ποιους όρους, με ποια δέσμευση μακροχρόνιας λειτουργίας, με ποιο μετρήσιμο όφελος για την Καλαμάτα και με ποιο κόστος για το παραλιακό της μέτωπο.
Αυτά δεν είναι ρατσιστικά ερωτήματα. Είναι αυτονόητα ερωτήματα δημόσιου συμφέροντος.
Η συγκεκριμένη επένδυση δεν αφορά ένα απλό ξενοδοχείο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν τεθεί στη δημόσια συζήτηση, πρόκειται για έργο μεγάλης κλίμακας, με ξενοδοχείο 140 δωματίων και 248 πολυτελείς κατοικίες, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη παράκτια περιοχή. Επιπλέον, ζητείται ένταξη στο καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων, με διαδικασίες επιτάχυνσης, ειδικές διευκολύνσεις, χρηματοδοτικές κ.α. και δυνατότητα παραχώρησης χρήσης αιγιαλού και παραλίας.
Επομένως, τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα:
Ποιο είναι το πραγματικό τοπικό συμφέρον από τη συγκεκριμένη επένδυση;
Μιλάμε για σταθερές θέσεις εργασίας για κατοίκους της περιοχής; Για ουσιαστική συνεργασία με μεσσηνιακές επιχειρήσεις; Για τοπική εφοδιαστική αλυσίδα; Για δημόσιες υποδομές; Για εγγυημένη και ανεμπόδιστη πρόσβαση στον αιγιαλό; Για μακροχρόνια λειτουργία ξενοδοχειακής μονάδας ή για αξιοποίηση της υπεραξίας της παραλιακής γης μέσω πώλησης πολυτελών κατοικιών;
Υπάρχουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τους επενδυτές;
Υπάρχει κάτι περισσότερο από όσα οι ίδιοι αναφέρουν στο δελτίο Τύπου καλών προθέσεων που κυκλοφόρησαν; Υπάρχουν εγγυήσεις, ρήτρες, δεσμευτικά τοπικά οφέλη ή απλώς γενικές διαβεβαιώσεις;
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον βιώσιμο τουρισμό και σε ένα μοντέλο real estate που μπορεί να οδηγήσει σε πολυτελείς κατοικίες, βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, αύξηση της πίεσης στη γη, στα ενοίκια, στις υποδομές και στον δημόσιο χώρο;
Ο βιώσιμος τουρισμός δεν είναι η πώληση του τοπίου σε υψηλή τιμή. Δεν είναι η μετατροπή της παραλίας σε προϊόν πολυτελούς κατανάλωσης. Δεν είναι η δημιουργία μιας «παραλιακής γειτονιάς» για λίγους, την ώρα που η πόλη κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο του σημαντικότερου συγκριτικού της πλεονεκτήματος.
Βιώσιμος τουρισμός σημαίνει σεβασμός στη φέρουσα ικανότητα, προστασία του φυσικού τοπίου, ελεύθερη πρόσβαση στον δημόσιο χώρο, ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, σταθερή απασχόληση, χρήση τοπικών προϊόντων, ισορροπία ανάμεσα στον επισκέπτη και τον μόνιμο κάτοικο. Σημαίνει ότι η ανάπτυξη αφήνει αξία στον τόπο και δεν εξαντλείται στην οικοπεδική υπεραξία.
Γι’ αυτό είναι ατυχές, τραγικό και προβοκατόρικο να επιχειρείται η σύνδεση μιας επένδυσης με έντονα χαρακτηριστικά real estate, πολυτελών κατοικιών και πιθανής αξιοποίησης τύπου Airbnb με το παράδειγμα της Costa Navarino. Η Costa Navarino, ανεξάρτητα από επιμέρους κριτικές, υπήρξε οργανωμένη τουριστική επένδυση, με μακρόχρονη προετοιμασία, δημόσιο διάλογο, τοπικές δεσμεύσεις, απασχόληση, εφοδιαστική αλυσίδα και διαρκή λειτουργία. Δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για κάθε σχέδιο που ζητά στρατηγικό χαρακτήρα, fast-track διαδικασίες και δημόσιες διευκολύνσεις, χωρίς να έχει αποδείξει το πραγματικό και δεσμευτικό όφελος για την τοπική κοινωνία.
Όσο για τη Ρόδο, δεν αποτελεί καλό παράδειγμα. Αποτελεί το κακό παράδειγμα της άναρχης ανάπτυξης και της τουριστικής μονοκαλλιέργειας. Είναι προειδοποίηση για το τι συμβαίνει όταν η ανάπτυξη χάνει το μέτρο, όταν η γη γίνεται αντικείμενο ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης και όταν οι τοπικές κοινωνίες καλούνται εκ των υστέρων να πληρώσουν το κόστος. Συγκεκριμένα - το μοντέλο μαζικής και ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης οδηγεί τις τοπικές κοινότητες σε σταδιακή απώλεια ελέγχου του τόπου τους: φέρνει εισόδημα και θέσεις εργασίας, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί εξάρτηση από μία μόνο δραστηριότητα, αυξάνει την ακρίβεια και τα ενοίκια, εκτοπίζει τους μόνιμους κατοίκους, πιέζει το νερό, τις ακτές, τις υποδομές και το φυσικό περιβάλλον, ενώ μετατρέπει την τοπική ταυτότητα σε τουριστικό προϊόν. Έτσι, τα χωριά και οι πόλεις κινδυνεύουν να γίνουν χώροι κατανάλωσης για επισκέπτες και όχι ζωντανές κοινότητες για τους κατοίκους τους. Η πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη αρχίζει εκεί όπου ο τουρισμός υπηρετεί την κοινωνία, την παραγωγή, τον πολιτισμό και το περιβάλλον — και όχι το αντίστροφο.
Στην περίπτωση της Nika Bay, τα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Και μάλιστα σε μια περίοδο κατά την οποία εκπονείται το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο για το παράκτιο μέτωπο Καλαμάτας–Μάνης, μια μελέτη που αφορά ακριβώς το μέλλον αυτής της περιοχής.
Το ερώτημα είναι καθαρό - πώς είναι δυνατόν να πληρώνουμε για να σχεδιάσουμε το παράκτιο μέτωπό μας και ταυτόχρονα να συζητούμε την παράκαμψή του μέσω fast-track διαδικασίας;
Αν μια επένδυση προηγείται του σχεδίου που οφείλει να τη ρυθμίσει, τότε δεν μιλάμε για οργανωμένη ανάπτυξη. Μιλάμε για εξαίρεση. Και οι εξαιρέσεις, όταν αφορούν τον δημόσιο χώρο, γίνονται επικίνδυνα προηγούμενα.
Αυτό που δεν καταφέρατε εσείς, κύριε Νίκα, να διασφαλίσετε για την Καλαμάτα και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, καλούμαστε σήμερα να το διεκδικήσουμε εμείς ως τοπική κοινωνία - την προστασία του συγκριτικού μας πλεονεκτήματος, τον σεβασμό στο παραλιακό μέτωπο και μια πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη. Μια ανάπτυξη που βρίσκεται στον αντίποδα των ευκαιριακών αρπαχτών του real estate, των βραχυχρόνιων μισθώσεων και των επενδυτικών σχημάτων αγνώστου μακροχρόνιας δέσμευσης, που συχνά έρχονται, αξιοποιούν την υπεραξία του τόπου και αφήνουν πίσω τους μόνο πίεση στις υποδομές, αύξηση τιμών, απορρίμματα και κοινωνικό κόστος.
Δεν είμαστε εναντίον των επενδύσεων. Είμαστε εναντίον της αδιαφάνειας, της βιασύνης, της παράκαμψης του χωροταξικού σχεδιασμού και της εύκολης βάφτισης κάθε μεγάλης ιδιωτικής αξιοποίησης ως «στρατηγικής επένδυσης».
Όχι, κύριε Νίκα. Δεν θα απολογηθούμε επειδή ρωτάμε.
Αν η επένδυση είναι πράγματι τόσο ωφέλιμη όσο υποστηρίζεται, τότε δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από τη διαφάνεια. Αν όμως χρειάζεται να προστατευθεί από τα ερωτήματα με χαρακτηρισμούς περί ρατσισμού, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε όσους ρωτούν. Βρίσκεται σε όσους δεν απαντούν.