Δεν είναι ειρήνη. Δεν είναι όμως ούτε ένας πόλεμος που συγκλονίζει πλέον τα πρωτοσέλιδα. Είναι κάτι ίσως ακόμη πιο επικίνδυνο: μια μόνιμη κατάσταση φόβου, επιθέσεων, κατοχής και αβεβαιότητας, την οποία ο κόσμος αρχίζει σταδιακά να θεωρεί φυσιολογική.

Στον νότιο Λίβανο, μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός παραμένει μετέωρη. Το Ισραήλ δεν έχει ολοκληρώσει την αποχώρησή του, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται, άνθρωποι σκοτώνονται, κατοικίες καταστρέφονται και χιλιάδες κάτοικοι δεν γνωρίζουν αν μπορούν πραγματικά να επιστρέψουν και να ξαναχτίσουν τη ζωή τους. Την ίδια στιγμή, η Χεζμπολάχ επιδεικνύει σχετική αυτοσυγκράτηση, η κυβέρνηση του Λιβάνου αδυνατεί να εξασφαλίσει την εφαρμογή της συμφωνίας και η διεθνής διπλωματία παρακολουθεί ένα ακόμη αδιέξοδο να παγιώνεται.

Αυτό ακριβώς φοβούνται σήμερα πολλοί Λιβανέζοι - ότι ο νότιος Λίβανος οδηγείται σε ένα «σενάριο της Γάζας». Όχι απαραίτητα σε έναν αδιάκοπο πόλεμο πλήρους κλίμακας, αλλά σε μια πραγματικότητα όπου η κατάπαυση του πυρός δεν σημαίνει κατάπαυση των επιθέσεων· όπου οι στοχευμένοι βομβαρδισμοί, οι νεκροί, οι κατεστραμμένες υποδομές και ο εκτοπισμός των κατοίκων ενσωματώνονται στην καθημερινότητα.

Αυτή είναι η επιστήμη της κανονικοποίησης.

Αρχικά, μια αεροπορική επιδρομή προκαλεί διεθνή κατακραυγή. Ύστερα γίνεται ένας αριθμός σε ένα μονόστηλο. Στη συνέχεια, τέσσερις νεκροί - ανάμεσά τους μια διευθύντρια σχολείου, η μητέρα της και δύο εργάτες - περνούν σχεδόν απαρατήρητοι μέσα στη συνεχή ροή ειδήσεων.

Δεν μειώθηκε η τραγωδία. Μειώθηκε η ικανότητά μας να τη βλέπουμε.

Όταν η βία επαναλαμβάνεται καθημερινά, παύει να παρουσιάζεται ως έκτακτο γεγονός και μετατρέπεται σε «νέα κανονικότητα». Οι άνθρωποι δεν ζουν πλέον με την προσδοκία της ειρήνης, αλλά με τον υπολογισμό της επόμενης επίθεσης. Δεν σχεδιάζουν το μέλλον τους· περιμένουν. Δεν επενδύουν στα σπίτια, στις επιχειρήσεις ή στις κοινότητές τους, επειδή δεν γνωρίζουν αν σε λίγες εβδομάδες θα αναγκαστούν ξανά να φύγουν.

Έτσι δημιουργείται μια κοινωνία σε διαρκή αναστολή.

Η κανονικοποίηση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της κόπωσης των πολιτών ή των μέσων ενημέρωσης. Αποτελεί και πολιτικό εργαλείο. Όταν μια «προσωρινή» στρατιωτική παρουσία παρατείνεται χωρίς σαφή ημερομηνία λήξης, κινδυνεύει να μετατραπεί σε μόνιμη κατοχή. Όταν οι επιθέσεις συνεχίζονται μέσα σε συνθήκες υποτιθέμενης εκεχειρίας, το έκτακτο γίνεται αποδεκτό ως επιτρεπτό. Όταν δεν υπάρχει πολιτικός ορίζοντας, η ανασφάλεια παύει να θεωρείται αποτυχία και παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη πραγματικότητα.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπίζεται πλέον σαν μια περιοχή όπου όλα μπορούν να συμβούν χωρίς ουσιαστικές συνέπειες: πόλεμοι χωρίς επίσημη κήρυξη, καταπατήσεις συμφωνιών, στοχευμένες δολοφονίες, κατεστραμμένα χωριά, μαζικοί εκτοπισμοί και κοινωνίες που ζουν ανάμεσα στα ερείπια και στην αναμονή.

Και εμείς, από απόσταση, συνηθίζουμε.

Συνηθίσαμε τις εικόνες των ερειπίων. Συνηθίσαμε τους αριθμούς των νεκρών. Συνηθίσαμε τις λέξεις «στοχευμένη επιχείρηση», «ζώνη ασφαλείας», «προσωρινή παρουσία» και «εύθραυστη εκεχειρία». Λέξεις που συχνά κρύβουν πίσω τους κατεστραμμένα σπίτια, νεκρούς αμάχους και ανθρώπους χωρίς δικαίωμα σε ένα ασφαλές αύριο.

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα της κανονικοποίησης: όχι να μας πείσει ότι δεν υπάρχει βία, αλλά να μας κάνει να πιστέψουμε ότι δεν υπάρχει εναλλακτική.

Όμως ούτε η κατοχή είναι φυσικό φαινόμενο ούτε ο πόλεμος αναπόφευκτη κατάσταση. Η αβεβαιότητα δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο πολίτευμα για τους λαούς της περιοχής. Και μια κατάπαυση του πυρός που επιτρέπει να συνεχίζονται οι επιθέσεις δεν είναι ειρήνη. Είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος διαχείρισης του πολέμου.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι συμβαίνει σήμερα στον Λίβανο, στη Γάζα και στην ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο.
Το ερώτημα είναι: πόση τραγωδία χρειάζεται ακόμη για να πάψουμε να τη θεωρούμε κανονικότητα;