Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου, το Great Sea Interconnector (GSI), δεν είναι απλώς ένα υποθαλάσσιο καλώδιο μήκους εκατοντάδων χιλιομέτρων και κόστους περίπου δύο δισεκατομμυρίων ευρώ. Είναι ένα τεστ πολιτικής βούλησης και γεωπολιτικής ισχύος.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Κύπρος θα πάψει να αποτελεί το μοναδικό ενεργειακά απομονωμένο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη μπορεί να υλοποιήσει ένα στρατηγικό έργο σε μια περιοχή όπου η ισχύς δεν αποτυπώνεται μόνο σε επενδυτικά συμβόλαια, αλλά και στην παρουσία πολεμικών πλοίων, διπλωματικών πιέσεων και αμφισβητήσεων κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το ζήτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστεί ένα καλώδιο. Το ζήτημα είναι αν η Ευρώπη μπορεί να προστατεύσει ένα στρατηγικό έργο σε μια θάλασσα όπου η ενέργεια, η ισχύς και η κυριαρχία έχουν πλέον γίνει ένα αδιάσπαστο σύνολο.
Η γαλλική επενδυτική εταιρεία Μεριντιάμ ανέλαβε τον ρόλο του βασικού επενδυτή, ενώ η γαλλική Νεξάνς, μία από τις κορυφαίες εταιρείες υποβρύχιων καλωδίων παγκοσμίως, θα αναλάβει το τεχνικό σκέλος του έργου.Η γαλλική επενδυτική εταιρεία Meridiam, αποκτώντας το 66% του έργου από τον ΑΔΜΗΕ, αναλαμβάνει όχι μόνο τη χρηματοδότηση και την υλοποίησή του, αλλά και το πλέον κρίσιμο και ακανθώδες σκέλος: τις βυθομετρικές έρευνες, τις οποίες μέχρι σήμερα η Τουρκία επιχειρούσε να εμποδίσει.
Η συμμετοχή των δύο γαλλικών εταιρειών ασφαλώς και προσδίνουν οικονομική αξιοπιστία, τεχνογνωσία και ισχυρό ευρωπαϊκό αποτύπωμα.
Όμως , το μεγάλο ερώτημα δεν είναι ποιος θα χρηματοδοτήσει το έργο. Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιος θα το προστατεύσει ή θα το υπονομεύσει ...
Η Ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται βέβαιη ότι ανοίγει ο δρόμος για την υλοποίησή του. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υποδέχθηκαν την εξέλιξη με εμφανή αισιοδοξία, θεωρώντας ότι η συμμετοχή της Meridiam αλλάζει τα δεδομένα, επισημαίνοντας την τεράστια γεωστρατηγική ενεργειακή αξία του έργου.
Στη Λευκωσία, όμως, το τοπίο παραμένει θολό. Παρά το γεγονός ότι το έργο σχεδιάστηκε πρωτίστως για να άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και χρηματοδοτείται ως Έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, η κυπριακή κυβέρνηση εξακολουθεί να εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα. Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανού χαρακτήρισε θετική την είσοδο της γαλλικής εταιρείας, επισημαίνοντας ότι προσδίδει «νέα δυναμική» στο έργο, αλλά ταυτόχρονα παρέπεμψε τις τελικές αποφάσεις στην αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη βιωσιμότητα και την οικονομική διάσταση της επένδυσης. Δηλαδή, η Λευκωσία εξακολουθεί να αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο συμμετοχής της ως μετόχου, αναμένοντας πρώτα τα πορίσματα της ΕΤΕπ. Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, παραμένει αναπάντητο: η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζει πολιτικά και στρατηγικά το έργο ή εξακολουθεί να διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις;

Η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες ή να αξιώσει από τις γαλλικές εταιρείες να ζητήσουν «άδεια» για δραστηριότητά τους σε περιοχές του ΑΙΓΑΙΟΥ, που η Τουρκία, στο πλαίσιο της αναθεωρητικής της πολιτικής, μονομερώς χαρακτηρίζει ως αμφισβητούμενες; Θα υποκύψουν οι γαλλικές εταιρείες; Θα ζητήσουν άδεια από την Τουρκία;
Θα συνεχιστεί το έργο; Θα υπάρξει έμπρακτη ευρωπαϊκή και γαλλική στήριξη; Ή θα αναζητηθεί μια διπλωματική φόρμουλα αποκλιμάκωσης;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι: Μήπως πίσω από τη συμμετοχή των γαλλικών εταιρειών διαμορφώνεται μια ευρύτερη γεωπολιτική εξίσωση; Μήπως η παρουσία τους αποτελεί τη γέφυρα για μια άτυπη ελληνοτουρκική συνεννόηση, μέσω της οποίας η Άγκυρα θα μπορούσε να άρει τις αντιρρήσεις της και να επιτρέψει την ολοκλήρωση του έργου; Και, εάν πράγματι αναζητείται μια τέτοια διπλωματική φόρμουλα, ποιο θα είναι το αντάλλαγμα; Θα περιορίζεται σε ενεργειακές και οικονομικές διευθετήσεις ή θα συνδεθεί, άμεσα ή έμμεσα, με ζητήματα που άπτονται των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο;Διότι η Ιστορία διδάσκει ότι στις μεγάλες γεωπολιτικές συμφωνίες, τα ενεργειακά έργα σπάνια αποτελούν αυτοσκοπό. Συχνότερα αποτελούν το μέσο για ευρύτερους πολιτικούς και στρατηγικούς συμβιβασμούς. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο αν θα ποντιστεί το καλώδιο, αλλά με ποιους όρους και αν το τίμημα θα περιοριστεί στην οικονομία ή θα επεκταθεί και στα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το προηγούμενο της Κάσου δεν επιτρέπει αυταπάτες. Εκεί όπου ένα καλώδιο συναντά μια τουρκική φρεγάτα, το ζήτημα παύει να είναι τεχνικό και γίνεται στρατηγικό. Η διακοπή των εργασιών υπό την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων έδειξε ότι στην Ανατολική Μεσόγειο οι ενεργειακές υποδομές δεν κρίνονται μόνο από τη χρηματοδότηση και την τεχνολογία, αλλά και από την ικανότητα των κρατών να υπερασπιστούν το δικαίωμα υλοποίησής τους.
Το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου εξελίσσεται πλέον σε κάτι πολύ περισσότερο από ένα ενεργειακό έργο δύο δισεκατομμυρίων ευρώ. Είναι μια δοκιμασία πολιτικής βούλησης, ευρωπαϊκής αξιοπιστίας και γεωπολιτικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων και η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενισχύουν το εγχείρημα. Ωστόσο, οι επιφυλάξεις που εξακολουθούν να εκφράζονται στη Λευκωσία και η προσεκτική στάση της Τουρκίας , η οποία, την ίδια ώρα, επανέρχεται στις μαζικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου στο Αιγαίο, υπενθυμίζουν ότι η πραγματική δοκιμασία δεν θα δοθεί στις αίθουσες των διοικητικών συμβουλίων, αλλά στο πεδίο της γεωπολιτικής.
Στη σημερινή διεθνή συγκυρία, όπου η αστάθεια στη Διώρυγα του Σουέζ, οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και η διαρκής απειλή για τα Στενά του Ορμούζ υπενθυμίζουν την ευπάθεια των παγκόσμιων ενεργειακών διαδρομών, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποκτά γεωπολιτική αξία, πολύ πέρα από την οικονομία.Η επιφυλακτική στάση της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι μια σύνθετη παράμετρος που θα πρέπει να αξιολογηθεί και να αναλυθεί προσεχτικά, διότι τα ερωτήματα είναι περισσότερα από τις απαντήσεις....
Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου, το Great Sea Interconnector (GSI), γίνεται σύμβολο μιας μεγαλύτερης μάχης: αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να προστατεύσει τα στρατηγικά της έργα και να υπερασπιστεί στην πράξη την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο. Γιατί στη γεωπολιτική δεν αρκούν οι υπογραφές. Απαιτείται η δύναμη να τις εφαρμόσεις και η βούληση να τις υπερασπιστείς με κάθε μέσο και τρόπο.