Με αφορμή το δημοσίευμα της «Ελευθερίας» του Σαββατοκύριακου 29 & 30 Αυγούστου (σελ. 11) για την εισήγηση του επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας κ. Βασίλη Τζαμουράνη, με τίτλο «Η μνημειώδης εγκατάλειψη της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς 40 χρόνια μετά τους σεισμούς του 1986», η οποία έρχεται στο Δημοτικό Συμβούλιο την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, και σε συνέχεια των προηγούμενων ανοιχτών επιστολών μας για τα εγκαταλελειμμένα ιστορικά κτίρια της Καλαμάτας, επανερχόμαστε με μια συγκεκριμένη πρόταση.
Η συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο είναι αναγκαία και το αίτημα εύλογο. Δεν αρκεί όμως. Σαράντα χρόνια μετά τους σεισμούς του 1986, η πόλη δεν έχει ανάγκη από μια ακόμη τεκμηριωμένη περιγραφή της φθοράς. Έχει ανάγκη από μια απόφαση. Και επειδή το «Αχίλλειον» δεν είναι ιδιωτικό ακίνητο με πολυϊδιοκτησίες και νομικές εκκρεμότητες, αλλά περιουσία του ίδιου του Δήμου, η απόφαση αυτή μπορεί να ληφθεί άμεσα.
Η πρόταση: διεθνής πρόσκληση, παραχώρηση 40 ετών, μηδενικό κόστος για τον Δήμο
Προτείνουμε ο Δήμος Καλαμάτας να μην καθυστερήσει σε ατέρμονες συζητήσεις και να μελετήσει τη δυνατότητα Διεθνούς Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος - σύμβασης παραχώρησης - για τη μελέτη, την αποκατάσταση και τη λειτουργία του ιστορικού ξενοδοχείου ως μπουτίκ ξενοδοχείου, με αντάλλαγμα τη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης του για σαράντα χρόνια.
Ο ανάδοχος αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το κόστος μελέτης, αδειοδότησης, στατικής ενίσχυσης, αποκατάστασης, εξοπλισμού και λειτουργίας, υπό την εποπτεία των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού. Ο Δήμος δεν καταβάλλει ούτε ένα ευρώ. Το κτίριο παραμένει στην κυριότητά του και, στη λήξη της παραχώρησης, επιστρέφει σε αυτόν πλήρως αποκατεστημένο, συντηρημένο και λειτουργικό.
Η διεθνής και ανοιχτή διαδικασία δεν είναι μόνο νομική υποχρέωση για μια σύμβαση παραχώρησης αυτού του μεγέθους. Είναι και η καλύτερη εγγύηση διαφάνειας, ανταγωνισμού και ποιότητας - όσο ευρύτερη η πρόσκληση, τόσο καλύτεροι οι όροι που μπορεί να διεκδικήσει ο Δήμος και τόσο υψηλότερη η ποιότητα της αποκατάστασης ενός εμβληματικού νεοκλασικού κτιρίου.
Τι κερδίζει ο Δήμος, ακόμη και χωρίς μίσθωμα
Ακόμη και αν η παραχώρηση της χρήσης γίνει χωρίς αντάλλαγμα, τα έσοδα του Δήμου είναι πολλαπλάσια από τη σημερινή μηδενική απόδοση ενός ερειπωμένου ακινήτου ή το πενιχρό ενοίκιο από την εμπορική του εκμετάλλευση:
1. Το τέλος παρεπιδημούντων, 0,5% επί του τζίρου των διανυκτερεύσεων.
2. Τα ανταποδοτικά δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού, με βάση τους ισχύοντες συντελεστές ανά τετραγωνικό μέτρο, καθώς και το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας.
3. Ένα ποσοστό επί του τζίρου, το οποίο μπορεί να συμφωνηθεί στη σύμβαση με τον φορέα που θα αναλάβει την αποκατάσταση και τη λειτουργία.
4. Και, κυρίως, η άμεση επανάχρηση του κτιρίου - η αξία και η ομορφιά που προσθέτει στην Αριστομένους, οι θέσεις εργασίας, η κίνηση που δημιουργεί ένα λειτουργικό ξενοδοχείο στην καρδιά του εμπορικού κέντρου.
Σε αυτά δεν υπολογίζονται τα έσοδα του Δημοσίου ΦΠΑ, φορολογία, ασφαλιστικές εισφορές και το τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση (15 ευρώ για κάθε δωμάτιο και κάθε διανυκτέρευση τους 8 μήνες και 4 ευρώ τους υπόλοιπους 4 μήνες) - τα οποία, αν και δεν εισπράττονται από τον Δήμο, αποτυπώνουν το πραγματικό μέγεθος του δημοσιονομικού οφέλους από κάθε ιστορικό κτίριο που ξαναζωντανεύει ως Boutique Hotel, αντί να καταρρέει.
Η Καλαμάτα χρειάζεται κλίνες στο κέντρο της
Σήμερα το κέντρο της Καλαμάτας διαθέτει μόλις 118 ξενοδοχειακά δωμάτια (REX, Βασιλικό & City Center, IRA Hotel). Με βάση τις ανάγκες της πόλης για αμιγώς ξενοδοχειακές κλίνες, και ειδικά στο κέντρο, το ίδιο μοντέλο θα έπρεπε να αξιοποιηθεί για το σύνολο των διατηρητέων κτιρίων της Αριστομένους.
Κλείστε τα μάτια και φανταστείτε την Αριστομένους, τον πλέον εμπορικό δρόμο της Καλαμάτας, με τα διατηρητέα και ετοιμόρροπα κτίριά της αποκατεστημένα και να λειτουργούν ως μπουτίκ ξενοδοχεία. Υπολογίστε τα άμεσα και έμμεσα έσοδα του Δήμου. Και κυρίως υπολογίστε το όφελος της πόλης από την εικόνα, την ασφάλεια και την ομορφιά αυτών των κτιρίων.
Ο κίνδυνος που δεν έχει συζητηθεί
Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να εκτιμηθεί σοβαρά ένα ενδεχόμενο που κυκλοφορεί ως φήμη - ότι υπάρχει επιχειρηματικό ενδιαφέρον για τη μετατροπή του «Αχίλλειου», όπως και άλλων διατηρητέων, σε εμπορικά πολυκαταστήματα. Αν αυτό επαληθευτεί, το πλήγμα θα είναι διπλό.
Πρώτον, για τους εμπόρους της Καλαμάτας, οι οποίοι ήδη αδυνατούν να ανταγωνιστούν τις διεθνείς αλυσίδες. Δεύτερον, για την προοπτική της πόλης να καλύψει την ανάγκη αύξησης των αμιγώς ξενοδοχειακών κλινών. Υπάρχει ο ορατός κίνδυνος να λειτουργούν στην Αριστομένους οι μεγάλες αλυσίδες και να έχουν ενοικιαστήρια στις βιτρίνες τους τα καταστήματα των Καλαματιανών εμπόρων.
Γιατί δεν αξιοποιήθηκε το ΕΣΠΑ
Στο δημοσίευμα τίθεται το εύλογο ερώτημα γιατί δεν αξιοποιήθηκαν το ΕΣΠΑ, το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», το Ταμείο Ανάκαμψης ή η Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη. Μια γρήγορη και ειλικρινής απάντηση είναι η εξής - για να ενταχθεί ένα κτίριο σε οποιοδήποτε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, πρέπει πρώτα να έχει ονομαστεί ο ρόλος και η χρήση του μετά την αποκατάσταση. Και δύσκολα χρηματοδοτείται με δημόσιους πόρους ένα κτίριο που προορίζεται για καθαρά εμπορική εκμετάλλευση.
Με άλλα λόγια, το ζήτημα δεν ήταν ποτέ πρωτίστως η έλλειψη χρημάτων. Ήταν η απουσία απόφασης, για το τι θέλουμε να γίνει το «Αχίλλειον». Η απόφαση αυτή προηγείται της χρηματοδότησης - και εξακολουθεί να εκκρεμεί.
Και πέρα από το ιστορικό κέντρο
Τέλος, ο Δήμος οφείλει να αξιοποιήσει ανάλογες ευκαιρίες για το σύνολο της Καλαμάτας και όχι μόνο για την κεντρική πλατεία, την Αριστομένους και το ιστορικό κέντρο. Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης δεν σταματά στα όρια του εμπορικού τριγώνου, όπως δεν σταματά και η ανάγκη των συνοικιών της για ζωή, εικόνα και οικονομική δραστηριότητα.
Η συζήτηση της Τετάρτης μπορεί να καταλήξει σε μια ακόμη καταγραφή της εγκατάλειψης. Μπορεί όμως και να καταλήξει σε κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο χρήσιμο - στην απόφαση να προκηρυχθεί η πρώτη διεθνής πρόσκληση για το «Αχίλλειον». Σαράντα χρόνια μετά τους σεισμούς, αυτό δεν είναι φιλοδοξία. Είναι το ελάχιστο.
