Και τώρα που τελείωσαν οι κορδέλες, οι φωτογραφίες, τα εγκαίνια και οι κυβερνητικές θριαμβολογίες, μένει κάτι πολύ πιο πεζό: ο λογαριασμός.

Γιατί το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν ένα ακόμη ευρωπαϊκό πακέτο για να μοιραστεί κατά το δοκούν από την εκάστοτε κυβέρνηση. Ήταν μια ιστορική, ίσως η τελευταία μεγάλη ευκαιρία της Ελλάδας να αλλάξει παραγωγικό μοντέλο. Να επενδύσει στην παραγωγή, στην τεχνολογία, στη βιομηχανία, στην υγεία, στην ενεργειακή και οικονομική της αυτονομία. Να αποκτήσει μια οικονομία που θα παράγει περισσότερα απ’ όσα καταναλώνει.

Μόνο που υπάρχει ένα ενοχλητικό ερώτημα που δεν χωράει εύκολα στις κυβερνητικές φιέστες:Ποιος τελικά αναπτύχθηκε; Η χώρα ή οι κρατικοδίαιτοι ιδιώτες «επενδυτές» και φίλοι του Μητσοτάκη;

Γιατί ανάπτυξη είναι να παράγεις περισσότερο, να εξαρτάσαι λιγότερο από εισαγωγές, να δημιουργείς πλούτο που διαχέεται στην κοινωνία και όχι να συγκεντρώνεται όλο και περισσότερο στην κορυφή.Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη αποτυχία της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Όσο κι αν παρουσιάζει το Ταμείο ως κολοσσιαίο μετασχηματισμό της χώρας, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των πόρων διοχετεύθηκε σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους και σε επενδύσεις που ήταν εκ των πραγμάτων προσβάσιμες κυρίως στους ήδη ισχυρούς.

Για ποια Ελλάδα μιλάμε;

• Για την Ελλάδα του μικρού επαγγελματία που παλεύει με φόρους, κόστη και χρέη;
• Για τον αγρότη;
• Για τον εργαζόμενο που βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται;
• Ή για την Ελλάδα των μεγάλων ομίλων, των ισχυρών επιχειρηματιών και όσων έχουν ήδη πρόσβαση στο χρήμα και στα κέντρα αποφάσεων;

Ανάπτυξη για ποιον;Αυτή είναι η ερώτηση.

Απεντάσσονται έργα, αλλάζουν προτεραιότητες, τροποποιούνται στόχοι και στο τέλος παρουσιάζεται ως επιτυχία το γεγονός ότι περάσαμε κάτω από τον πήχη που εμείς οι ίδιοι βάλαμε.

Αυτή δεν είναι αριστεία. Είναι λογιστική ταχυδακτυλουργία.

Μια άλλη αποκαλυπτική υπόθεση είναι η εξής: Αρχές Αυγούστουτέθηκε εκτός χρηματοδότησης του Ταμείου, πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων για κατοίκους νησιωτικών και ορεινών περιοχών, καθώς και προγεννητικού ελέγχου εγκύων.

Κόστος;Πέντε εκατομμύρια ευρώ.Πέντε εκατομμύρια μέσα σε ένα Ταμείο δισεκατομμυρίων.Πέντε εκατομμύρια για ανθρώπους που ζουν στην άκρη του χάρτη, όπου η πρόσβαση στην υγεία δεν είναι αυτονόητη.

Κι όμως, αυτά τα πέντε εκατομμύρια δεν βρέθηκαν.Ενώ για άλλες επιλογές βρίσκονται δισεκατομμύρια.Δεν χρειάζεται οικονομική θεωρία για να καταλάβει κανείς την αντίφαση.

Γιατί η πολιτική δεν είναι μόνο οι μεγάλοι αριθμοί.Είναι και το ποιος βρίσκεται στην άκρη του χάρτη.

• Ο κάτοικος ενός μικρού νησιού.
• Η έγκυος μιας ορεινής περιοχής.
• Ο ηλικιωμένος που δεν έχει εύκολη πρόσβαση σε γιατρό.
• Ο άνθρωπος που δεν έχει τη δυνατότητα να ταξιδέψει στην Αθήνα για μια εξέταση που μπορεί να προλάβει μια σοβαρή ασθένεια.

Όταν υπάρχουν δισεκατομμύρια για μεγάλες επενδύσεις αλλά δεν «χωρούν» πέντε εκατομμύρια για προληπτικές εξετάσεις σε απομακρυσμένες περιοχές, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη χρημάτων. Είναι οι προτεραιότητες.Και οι προτεραιότητες μιας κυβέρνησης αποκαλύπτουν ποιον θεωρεί πραγματικά σημαντικό.

Μόνο που το ΕΣΥδεν λειτουργεί με κορδέλες.

Αν μια δομή έχει ωραία πρόσοψη αλλά δεν έχει προσωπικό, η πρόσοψη δεν θεραπεύει. Αν υπάρχει εξοπλισμός αλλά δεν υπάρχουν άνθρωποι να τον λειτουργήσουν, ο εξοπλισμός δεν νοσηλεύει.

Η βιτρίνα δεν είναι δημόσια υγεία.

Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο ερώτημα για το Ταμείο.Η Ελλάδα είχε χρήματα. Είχε ανάγκη. Είχε μια μοναδική ευκαιρία.Τι απέκτησε τελικά;Μια ισχυρότερη παραγωγική βάση;Ή μια ισχυρότερη θέση για όσους ήταν ήδη ισχυροί;

Και όταν κάποιοι επιχειρηματίες δηλώνουν δημοσίως ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι «ο καλύτερος ηγέτης στην Ευρώπη», η κοινωνία δικαιούται να ρωτά: αξιολογούν την πολιτική του ικανότητα ή την επιχειρηματική τους ευημερία;

Και τώρα το Ταμείο τελειώνει.Τα ευρωπαϊκά χρήματα τελειώνουν.Οι κορδέλες όμως μένουν.Και τότε θα φανεί η αλήθεια.Μήπως τελικά δεν ταξιδεύαμε πρώτη θέση;

Μήπως πληρώσαμε πανάκριβα το εισιτήριο για πρώτη θέση και μας φόρτωσαν στη σκευοφόρο;

Γιατί η Ελλάδα δεν χρειαζόταν άλλους πρωταθλητές επιδοτήσεων.Χρειαζόταν παραγωγή.Δεν χρειαζόταν μια οικονομία όπου οι μεγάλοι θα γίνονταν μεγαλύτεροι.Χρειαζόταν μια χώρα που θα γινόταν ισχυρότερη.Αν στο τέλος της διαδρομής η Ελλάδα εξακολουθεί να εισάγει όσα δεν παράγει, να εξαρτάται από εξωτερική χρηματοδότηση και να βλέπει τον πλούτο να συγκεντρώνεται στους ίδιους και τους ίδιους, τότε η περίφημη «μεγάλη ευκαιρία» δεν αξιοποιήθηκε.

Τα δισεκατομμύρια μπορεί να απορροφήθηκαν.Οι επενδύσεις μπορεί να καταγράφηκαν. Αλλά η πραγματική ανάπτυξη έχει μία απλή απόδειξη: τι μένει όταν φύγουν τα λεφτά;

Εκεί θα κριθεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Και εκεί θα φανεί αν το Ταμείο Ανάκαμψης ήταν πράγματι σχέδιο για την Ελλάδα ή μια ιστορική ευκαιρία που κάποιοι άλλοι έμαθαν να αξιοποιούν πολύ καλύτερα.

Γιατί, τελικά, η πατρίδα δεν προοδεύει επειδή προοδεύουν οι ισολογισμοί λίγων.Και οι Έλληνες έχουν κάθε δικαίωμα να ρωτούν:

Πού πήγαν τα λεφτά; Τι απέμεινε για τη χώρα;

Στο κάτω κάτω της γραφής

“Οι δικηγόροι είναι τόσο ακριβοί, που είναι φθηνότερο να προσλάβεις έναν δικαστή”.

Εβγκένι Κασέγιεφ, Ρώσος γνωμικογράφος