«Θα μπορούσα να έχω αξία. Θα μπορούσα να διεκδικώ τίτλους. Θα μπορούσα να γίνω κάποιος κι όχι κάτι ασήμαντο, που αυτό είμαι τώρα…»
Μάρλον Μπράντο, Το Λιμάνι της Αγωνίας, ταινία (1954)
-----
Στην τοπική επικαιρότητα των περασμένων ημερών κυριάρχησαν οι ακόλουθες ειδήσεις:
«Τουλάχιστον ακόμη μία δεκαετία εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί για να υλοποιηθεί η φάση του σχεδιασμού για το λιμάνι της Καλαμάτας.»
«Κανένα αντιπλημμυρικό έργο δεν έχει ολοκληρωθεί στην Καλαμάτα και την ευρύτερη περιοχή 10 χρόνια μετά τις φονικές πλημμύρες του 2016.»
«Η ολοκλήρωση των επικείμενων έργων στο Αεροδρόμιο της Καλαμάτας τοποθετείται στο τελευταίο τρίμηνο του 2029, με συνολικό ορίζοντα έως 36 μήνες από την έναρξη της παραχώρησης.»
«Σε όλα σχεδόν τα μέτωπα δουλεύεται το σημαντικό έργο του οδικού άξονα Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη, με στόχο να ολοκληρωθεί μέσα στο 2028.»
Ποια είναι η κοινή συνισταμένη των παραπάνω ειδήσεων; Αφ’ ενός η δραματική υστέρηση ή καθυστέρηση στην υλοποίηση στρατηγικής σημασίας υποδομών για την πόλη και το Δήμο Καλαμάτας και αφ’ ετέρου η παντελής απουσία της αυτοδιοίκησης από το σχεδιασμό και την εξέλιξη των συγκεκριμένων παρεμβάσεων.
Ως προς το πρώτο, η πραγματικότητα δεν αφήνει και πολλές αμφιβολίες. Η Καλαμάτα χάνει αποδεδειγμένα μια δεκαετία σημαντικών αναπτυξιακών ευκαιριών καθώς στο τέλος αυτής έργα που θα μπορούσαν με στρατηγικό σχεδιασμό και διεκδίκηση να είναι έτοιμα και να αποδώσουν κρίσιμο αναπτυξιακό μέρισμα για όλους είτε δεν θα έχουν καν ξεκινήσει (λιμάνι, μεγάλα αντιπλημμυρικά) είτε στην καλύτερη περίπτωση δεν θα έχουν ολοκληρωθεί (αεροδρόμιο, άξονας Καλαμάτα-Μεθώνη). Τη στιγμή λοιπόν που άλλες περιοχές της χώρας έχουν απογειωθεί αναπτυξιακά, στα καθ’ ημάς το μεγαλύτερο έργο που υλοποιείται σήμερα εντός Καλαμάτας είναι η πολυδάπανη ανακαίνιση του Διοικητηρίου, και μάλιστα χωρίς την αναγκαία κατασκευή υπόγειου χώρου στάθμευσης (!!!).
Ως προς το δεύτερο όμως, η διαπίστωση είναι τουλάχιστον εξοργιστική, καθώς οι αρμόδιες αυτοδιοικητικές αρχές είναι επιδεικτικά απούσες από τις καθοριστικές εξελίξεις εις βάρος του τόπου μας. Καμία σοβαρή διεκδίκηση, παρά μόνον επικοινωνιακές πομφόλυγες και προκλητικά πειθήνιες συμπεριφορές προς μια αλαζονική κεντρική εξουσία που περιφρονεί επιδεικτικά κάθε διαφορετική άποψη και κυρίως τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Και όλα αυτά με ένα και μόνο κίνητρο: τη με κάθε κόστος διατήρηση στην καρέκλα της τοπικής εξουσίας μιας περιοχής που, ενώ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πραγματική «Μακαρία Γη», όπως την περιέγραφε ο περιηγητής Παυσανίας αιώνες πριν, καταδικάζεται σε γη της ηθελημένης μακαριότητας και ανεπάρκειας των εκπροσώπων της.
Περίπου στα τέλη του 19ου αιώνα χτίστηκε το λιμάνι της Καλαμάτας και με τη στρατηγική αυτή υποδομή ήρθε η μεγάλη ανάπτυξη του εμπορίου στην πόλη, που λόγω της ακμής της χαρακτηρίστηκε ως η «Μασσαλία του Μοριά». Και αυτό όχι μόνο λόγω της οικονομικής ανάπτυξης αλλά και της πολιτιστικής, καθώς η περιοχή μας ήρθε σε άμεση επαφή με την κουλτούρα πιο προηγμένων κοινωνιών και εξ αυτής δημιουργήθηκε μια αστική τάξη που διαμόρφωσε αξιόλογη πολιτιστική βάση. Αυτή ήταν η «Μπελ Επόκ», η «χρυσή εποχή» της Καλαμάτας.
Αυτό λοιπόν που λείπει από την Καλαμάτα σήμερα, είναι η έκφραση ενός συλλογικού οράματος για το παρόν και το μέλλον της σε αρμονία με τις επιταγές της εποχής αλλά με ιδιαίτερη ταυτότητα και έμφαση στις προαιώνιες ρίζες της και φυσικά σε συνδυασμό με τις ευρύτερες προτεραιότητες της περιοχής. Ένα όραμα που θα περιλαμβάνει:
-την ταχεία αξιοποίηση του λιμανιού της Καλαμάτας ως υποδομής εθνικής σημασίας υπό ιδιώτη στρατηγικό επενδυτή και με χαρακτήρα τουριστικό αλλά και εμπορικό
-τη διαμόρφωση μιας Περιοχής Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης και ενός σύγχρονου αθλητικού-προπονητικού κέντρου στη Δυτική Παραλία, καθώς την εγκατάσταση στην παραπάνω περιοχή ενός Κοινού Ερευνητικού Κέντρου (Joint Research Centre) της Ευρωπαϊκής Ένωσης με έμφαση σε τομείς τοπικού ενδιαφέροντος (αγροτοδιατροφικός τομέας, υπερτροφές, ελιά και ελαιόλαδο κλπ) αλλά και με προσέλκυση καταξιωμένων επιχειρήσεων στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.
-την επαναλειτουργία του τοπικού σιδηροδρομικού δικτύου από ιδιώτη παραχωρησιούχο και με επιδότηση ευρωπαϊκή για γραμμές προαστιακές και τουριστικές
- την άμεση εξασφάλιση της υλοποίησης της (σκοπίμως;) ξεχασμένης οδικής σύνδεσης του Ασπροχώματος με τον άξονα Καλαμάτα-Μεθώνη (που αυτονόητα πρέπει να περιλαμβάνει και την παράκαμψη της Πύλου), ώστε να συνδεθεί η πόλη αξιοπρεπώς με το αεροδρόμιο και τα δυτικά της.
–την ίδρυση ενός έξυπνου και περιβαλλοντικά βιώσιμου βιομηχανικού πάρκου
-τη χρηματοδότηση όλων των εκκρεμών αντιπλημμυρικών έργων με πόρους από το Κλιματικό Ταμείο της ΕΕ και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης
- την πραγματοποίηση μεγάλων επενδύσεων στο τομέα της αποθήκευσης ενέργειας και των ΑΠΕ σε κατάλληλες περιοχές και την ίδρυση ενεργειακής κοινότητας για φθηνό ρεύμα στους μόνιμους κατοίκους του.
Η επίτευξη των ανωτέρω στρατηγικών στόχων προϋποθέτει ωστόσο την αυτονόητη αφύπνιση της τοπικής κοινωνίας ώστε να προκριθεί ένα νέο μοντέλο άσκησης πολιτικής, μια νέα αντίληψη διακυβέρνησης και ένας μακρόπνοος σχεδιασμός και προγραμματισμός που απέχει παρασάγγας από τις σημερινές μικροδιαχειριστικές και κοντόφθαλμες προσεγγίσεις. Και μόνον έτσι η δικαιολογημένη αγωνία πολλών για την ακανόνιστη πορεία του σκάφους «Καλαμάτα» θα μετατραπεί σε «φάρο» ασφαλούς διαδρομής προς το «λιμάνι» της προόδου και της ευημερίας.
*Ο Νίκος Θεοδώρου είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω και Διδάκτωρ Δημοσίου και Ευρωπαϊκού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ludwig-Maximilians του Μονάχου. Ιστοσελίδα: www.ntheodorou.gr
