Οι εισηγήσεις αφορούν τη διεκδίκηση συμμετοχής του Δήμου σε δέκα προτάσεις ευρωπαϊκών προγραμμάτων, κυρίως στο πλαίσιο του Horizon Europe, με θεματικές που συνδέονται με την κλιματική ουδετερότητα, την ανθεκτικότητα των υποδομών, την κυκλική οικονομία, τη συμμετοχική διακυβέρνηση, την προστασία του περιβάλλοντος και την αξιοποίηση νέων ψηφιακών τεχνολογιών. Οι προτάσεις αυτές δεν αφορούν μόνο ερευνητικές συνεργασίες, αλλά και πρακτικές εφαρμογές στην πόλη, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις η Καλαμάτα προβλέπεται να λειτουργήσει ως πόλη-πιλότος ή ως living lab, δοκιμάζοντας λύσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν στον τοπικό σχεδιασμό και στην καθημερινή λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών. Στόχος του Δήμου είναι να ενισχύσει τη θέση της Καλαμάτας στον ευρωπαϊκό χάρτη των πόλεων που προωθούν ενεργά την πράσινη μετάβαση, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κλιματική ανθεκτικότητα, αξιοποιώντας χρηματοδοτικά εργαλεία, τεχνογνωσία και διεθνείς συνεργασίες. Συγκεκριμένα, οι προτάσεις είναι οι εξής: 

HUMANVERSE 

Το έργο HUMANVERSE αφορά την ανάπτυξη εικονικών κόσμων, τεχνολογιών XR και Web4 για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δομημένου περιβάλλοντος. Μέσα από τρισδιάστατα ψηφιακά περιβάλλοντα, πραγματικά δεδομένα και εργαλεία προσομοίωσης, πόλεις και φορείς θα μπορούν να εξετάζουν σενάρια κινδύνων, όπως φυσικές καταστροφές ή επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πριν προχωρήσουν σε παρεμβάσεις στον πραγματικό χώρο. Η Καλαμάτα περιλαμβάνεται στις πέντε πόλεις-πιλότους του έργου, με εφαρμογή σε περιαστική περιοχή περίπου 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων στις ανατολικές και βόρειες ζώνες επέκτασης της πόλης. 

ECON-TIPPING 

Το ECON-TIPPING εστιάζει στην κλιματικο-οικονομική μοντελοποίηση, με στόχο να αποτυπωθεί το πραγματικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος της κλιματικής αδράνειας. Το έργο εξετάζει πώς η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και η εδαφική ευαλωτότητα επηρεάζουν τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Για την Καλαμάτα, η συμμετοχή στο έργο μπορεί να ενισχύσει την τεκμηρίωση των τοπικών πολιτικών προσαρμογής και ανθεκτικότητας, στηρίζοντας τον στρατηγικό σχεδιασμό για την κλιματική ουδετερότητα. 

TRACES 

Το TRACES αφορά την ανίχνευση και αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης γύρω από την κλιματική αλλαγή. Το έργο θα αξιοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη, εκπαιδευτικό υλικό και εργαλεία επικοινωνίας, ώστε πολίτες και θεσμοί να μπορούν να αναγνωρίζουν ψευδείς ή παραπλανητικές αντικλιματικές αφηγήσεις. Η Καλαμάτα συμμετέχει ως γεωγραφική πιλοτική περιοχή, με έμφαση στην ενίσχυση της κλιματικής παιδείας, της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και της συμμετοχής των πολιτών σε δράσεις βιώσιμης κινητικότητας, υπεύθυνης κατανάλωσης και διαχείρισης αποβλήτων. 

SmartWaterTwAIn 

Το SmartWaterTwAIn αφορά τη δημιουργία μιας πλατφόρμας ψηφιακού διδύμου για τις υδατικές υποδομές. Η πλατφόρμα θα αξιοποιεί δεδομένα πραγματικού χρόνου από συστήματα ύδρευσης, αισθητήρες, IoT συσκευές, ευρωπαϊκές πλατφόρμες δεδομένων και πληροφορίες από τους πολίτες. Ο Δήμος Καλαμάτας συμμετέχει ως βασικός φορέας πιλοτικής εφαρμογής για το δίκτυο ύδρευσης της πόλης και της περιαστικής ζώνης, με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση, την πρόβλεψη προβλημάτων, τη μείωση απωλειών, την κυβερνοανθεκτικότητα και τη λήψη τεκμηριωμένων επιχειρησιακών αποφάσεων. 

ALLPINE 

Το ALLPINE αφορά τις λύσεις βασισμένες στη φύση, γνωστές ως Nature-based Solutions. Πρόκειται για παρεμβάσεις που αξιοποιούν φυσικές διεργασίες και οικοσυστήματα για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών και κλιματικών προκλήσεων. Το έργο επιδιώκει να αξιολογήσει την απόδοση αυτών των λύσεων σε βάθος χρόνου και υπό διαφορετικά κλιματικά σενάρια, αναπτύσσοντας εργαλεία παρακολούθησης, πρόβλεψης και υποστήριξης αποφάσεων. Για την Καλαμάτα, η συμμετοχή συνδέεται με την ενίσχυση της τεχνικής και θεσμικής ικανότητας του Δήμου στον σχεδιασμό έργων κλιματικής προσαρμογής και περιβαλλοντικής ανθεκτικότητας. 

FULLCIRC 

Το FULLCIRC προωθεί την κυκλική οικονομία μέσα από Urban Living Labs, δηλαδή αστικά εργαστήρια συνεργασίας όπου δήμοι, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, φορείς και πολίτες συν-σχεδιάζουν και δοκιμάζουν λύσεις. Η Καλαμάτα προβλέπεται να λειτουργήσει ως replicator Living Lab, εφαρμόζοντας πρακτικές επαναχρησιμοποίησης, επισκευής, διαμοιρασμού και κοινοτικών κυκλικών υπηρεσιών. Το έργο επιδιώκει να μετατρέψει την κυκλική οικονομία από γενική κατεύθυνση σε καθημερινή πρακτική, με κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. 

GREEN-CAP 

Το GREEN-CAP έχει ως στόχο την ενίσχυση της ικανότητας των τοπικών αρχών να εφαρμόζουν λύσεις βασισμένες στη φύση και να μετατρέπουν τις ευρωπαϊκές στρατηγικές για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα σε ώριμα σχέδια δράσης. Η Καλαμάτα συμμετέχει ως τοπική αρχή αναφοράς και πόλη-μέντορας, αξιοποιώντας την εμπειρία της από το δίκτυο των 100 Κλιματικά Ουδέτερων και Έξυπνων Πόλεων. Μέσα από το έργο θα αναπτυχθούν δίκτυα αμοιβαίας μάθησης, θεματικές ανταλλαγές, εργαλειοθήκες και project pipelines για παρεμβάσεις nature-based solutions. 

CIPALA 

Το CIPALA επικεντρώνεται στην επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών, κυρίως στον τομέα τροφίμων και ποτών, μέσα από living labs σε ευρωπαϊκές πόλεις. Η Καλαμάτα συμμετέχει ως πόλη-living lab, με στόχο την πιλοτική εφαρμογή κυκλικών συστημάτων επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών σε χώρους εστίασης και δημόσιες εκδηλώσεις. Το έργο επιδιώκει τη μείωση των αποβλήτων συσκευασίας, τον περιορισμό της χρήσης πρωτογενών πόρων και την προώθηση βιώσιμων καταναλωτικών πρακτικών. 

Y-GOV 

Το Y-GOV αφορά τη συμμετοχική διακυβέρνηση των νέων για τη βιωσιμότητα. Στόχος είναι η ενεργή εμπλοκή νέων ηλικίας 13 έως 30 ετών στη λήψη αποφάσεων για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και την κλιματική μετάβαση. Το έργο προβλέπει συμβούλια νέων, συμμετοχικό προϋπολογισμό, δράσεις συν-δημιουργίας, εκπαίδευση και παραγωγή προτάσεων πολιτικής. Συντονιστής του έργου είναι ο Δήμος Καλαμάτας, ενώ προβλέπεται και η διοργάνωση Φεστιβάλ Νέων στην Καλαμάτα το 2028. 

AIDE-EARTH 

Το AIDE-EARTH αφορά την ανάπτυξη εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και γήινης νοημοσύνης για την υποστήριξη αποφάσεων στο κλίμα και το περιβάλλον. Το έργο θα συνδυάζει δορυφορικά δεδομένα, κλιματικές πληροφορίες και τοπικά κοινωνικοοικονομικά στοιχεία, ώστε να βοηθά δημόσιες αρχές και υπηρεσίες να αντιμετωπίζουν κινδύνους όπως καύσωνες, πλημμύρες, ξηρασία, ατμοσφαιρική ρύπανση, πυρκαγιές και απώλεια βιοποικιλότητας. Για την Καλαμάτα, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι εφαρμογές που αφορούν τον αστικό καύσωνα, τη θερμική νησίδα, την πολιτική προστασία και την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών. 

ΔΙΑΦΩΝΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ 

Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο σύμβουλος της μείζονος μειοψηφίας Σπύρος Χανδρινός σχολίασε πως ο Δήμος και το δυναμικό που ασχολείται με τις εισηγήσεις αυτές θα έπρεπε να εστιάζει σε ουσιαστικά προγράμματα, όπως είναι τα Ειδικά Αναπτυξιακά, και όχι σε θεωρητικά, για να βοηθήσει τις πραγματικές ανάγκες της πόλης αλλά και ευρύτερα, όπως του Ταΰγετου. Η δημοτική σύμβουλος Ευγενία Κούβελα εκτίμησε πως οι όποιες πρωτοβουλίες της Ευρώπης δεν μπορούν να αποδώσουν καρπούς μπρος σε ένα παγκόσμιο φαινόμενο ρύπανσης, σχολιάζοντας σχετικά με την κυκλική οικονομία πως δεν χρειάζονται αναλυτικές μελέτες για μια διαδικασία όπου οι παλαιότερες γενιές την αξιοποιούσαν έτσι και αλλιώς. Η δημοτική σύμβουλος της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Χριστίνα Καντζιλιέρη χρησιμοποίησε την φράση “να ‘χαμε να λέγαμε” για τις προτάσεις αυτές, κάνοντας λόγο για δήθεν περιβαλλοντολογικές ανησυχίες, τη στιγμή που εν μέσω κλιματικής αλλαγής η Ε.Ε. δεν ενισχύει αντιπλημμυρικά και αντιπυρικά έργα. Ο αντιδήμαρχος Βασίλης Κουτραφούρης, σημείωσε πως όλοι είναι υπέρ της πράξης, ωστόσο και η θεωρία μέσω τέτοιων προγραμμάτων είναι απαραίτητη, σε ό,τι σχετίζεται με την υιοθέτηση καλών πρακτικών. Ο ίδιος στάθηκε και σε μετρήσιμα μεγέθη, όπως η κατασκευή μιας πρότυπης Κοινωνικής Πολυκατοικίας που εγκρίθηκε πρόσφατα. Ο δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος έκανε λόγο για μηδενισμό των προσπαθειών που γίνονται από πλευράς αντιπολίτευσης, υπενθυμίζοντας πως έχουν εξασφαλιστεί ήδη 8 Ευρωπαϊκές εγκρίσεις προγραμμάτων, μέσω των οποίων έχουν προκύψει εγκρίσεις για μελέτες όπως για το Πνευματικό Κέντρο και το Ζουμπούλειο, ενώ αντίστοιχη εξέλιξη θα υπάρξει όπως είπε για το Κέντρο Καινοτομίας που θα στεγαστεί στη διασταύρωση της Φαρών και Ασίνης. Η παράταξη “Καλαμάτα Μετά” ψήφισε υπέρ για το 1ο και το 4ο θέμα, και στα άλλα λευκό, ενώ η Λαϊκή Συσπείρωση υπέρ -με επιφυλάξεις- για το 1ο, λευκό για το 4ο, το 6ο, το 9ο και το 10ο, και κατά στα υπόλοιπα.